पद्मपुराण
The Story of the Descent as Rāma6.244.284-294
5161 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.244.284-294
देवनागरी

समाश्वास्य च वैदेहीं बभञ्जोपवनं तदा । वनपालान्किङ्करांश्च पञ्चसेनाग्रनायकान्
रावणस्य सुतेनाथ निगृहीतो यदृच्छया । दृष्ट्वा च राक्षसेन्द्रं तु सम्भाष्य तु तथैव च
ददाह नगरीं लङ्कां स्वलाङ्गूलाग्निना कपिः । तया दत्तमभिज्ञानं गृहीत्वा पुनरागमत्
सोऽभिगम्य महातेजा रामं कमललोचनम् । न्यवेदयद्वानरेन्द्रो दृष्टा सीतेति तत्त्वतः
सुग्रीवसहितो रामो वानरैर्बहुभिर्वृतः । महोदधेस्तटं गत्वा तत्रानीकं न्यवेशयत्
रावणस्यानुजो भ्राता विभीषण इतीरितः । धर्मात्मा सत्यसन्धश्च महाभागवतोत्तमः
ज्ञात्वा समागतं रामं परित्यज्य स्वपूर्वजम् । राज्यं सुतांश्च दारांश्च राघवं शरणं ययौ
परिगृह्य च तं रामो मारुतेर्वचनात्प्रभुः । तस्मै दत्त्वाभयं सौम्यं रक्षोराज्येऽभ्यषेचयत्
ततः समुद्रं काकुत्स्थस्तर्तुकामः प्रपद्य वै । सुप्रसन्नजलं तं तु दृष्ट्वा रामो महाबलः
शार्ङ्गमादाय बाणौघैः शोषयामास वारिधिम् । ततस्तु सरितामीशः काकुत्स्थं करुणानिधिम्
प्रपद्य शरणं देवमर्चयामास वारिधिः । पुनरापूर्य जलधिं वरुणास्त्रेण राघवः

लिप्यंतरण (IAST)

samāśvāsya ca vaidehīṃ babhañjopavanaṃ tadā | vanapālānkiṅkarāṃśca pañcasenāgranāyakān
rāvaṇasya sutenātha nigṛhīto yadṛcchayā | dṛṣṭvā ca rākṣasendraṃ tu sambhāṣya tu tathaiva ca
dadāha nagarīṃ laṅkāṃ svalāṅgūlāgninā kapiḥ | tayā dattamabhijñānaṃ gṛhītvā punarāgamat
so'bhigamya mahātejā rāmaṃ kamalalocanam | nyavedayadvānarendro dṛṣṭā sīteti tattvataḥ
sugrīvasahito rāmo vānarairbahubhirvṛtaḥ | mahodadhestaṭaṃ gatvā tatrānīkaṃ nyaveśayat
rāvaṇasyānujo bhrātā vibhīṣaṇa itīritaḥ | dharmātmā satyasandhaśca mahābhāgavatottamaḥ
jñātvā samāgataṃ rāmaṃ parityajya svapūrvajam | rājyaṃ sutāṃśca dārāṃśca rāghavaṃ śaraṇaṃ yayau
parigṛhya ca taṃ rāmo mārutervacanātprabhuḥ | tasmai dattvābhayaṃ saumyaṃ rakṣorājye'bhyaṣecayat
tataḥ samudraṃ kākutsthastartukāmaḥ prapadya vai | suprasannajalaṃ taṃ tu dṛṣṭvā rāmo mahābalaḥ
śārṅgamādāya bāṇaughaiḥ śoṣayāmāsa vāridhim | tatastu saritāmīśaḥ kākutsthaṃ karuṇānidhim
prapadya śaraṇaṃ devamarcayāmāsa vāridhiḥ | punarāpūrya jaladhiṃ varuṇāstreṇa rāghavaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
समाश्वास्यsamāśvāsyaутешив
caи
वैदेहींvaidehīṃВайдехи
बभञ्जोपवनंbabhañjopavanaṃсокрушил рощу
तदाtadāтогда
वनपालान्vanapālānстражей сада
किङ्करांश्kiṅkarāṃśслуг
caи
पञ्च-सेनाग्र-नायकान्pañca-senāgra-nāyakānпятерых предводителей войска
रावणस्यrāvaṇasyaРаваны
सुतेनाथsutenāthaсыном же
निगृहीतोnigṛhītoсхвачен
यदृच्छयाyadṛcchayāпо своей воле
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
राक्षसेन्द्रंrākṣasendraṃвладыку ракшасов
तुtuже
सम्भाष्यsambhāṣyaпоговорив
तुtuже
तथैवtathaivaтак же
ददाहdadāhaсжёг
नगरींnagarīṃгород
लङ्कांlaṅkāṃЛанку
स्व-लाङ्गूलाग्निनाsva-lāṅgūlāgnināогнём своего хвоста
कपिःkapiḥобезьяна
तयाtayāею
दत्तम्dattamданный
अभिज्ञानंabhijñānaṃзнак
गृहीत्वाgṛhītvāвзяв
पुनर्punarвновь
आगमत्āgamatвернулся
सोऽभिगम्यso'bhigamyaон, придя
महातेजाmahātejāвеликоблистательный
रामंrāmaṃк Раме
कमल-लोचनम्kamala-locanamлотосоокому
न्यवेदयद्nyavedayadсообщил
वानरेन्द्रोvānarendroвладыка обезьян
दृष्टाdṛṣṭā«увидена
सीतेतिsītetiСита»
तत्त्वतःtattvataḥвоистину
सुग्रीव-सहितोsugrīva-sahitoвместе с Сугривою
रामोrāmoРама
वानरैर्vānarairобезьянами
बहुभिर्bahubhirмногими
वृतःvṛtaḥокружённый
महोदधेस्mahodadhesвеликого океана
तटंtaṭaṃк берегу
गत्वाgatvāпридя
तत्रानीकंtatrānīkaṃтам войско
न्यवेशयत्nyaveśayatрасположил
रावणस्यानुजोrāvaṇasyānujoмладший брат Раваны
भ्राताbhrātāбрат
विभीषणvibhīṣaṇaВибхишана
इतीरितःitīritaḥтак наречённый
धर्मात्माdharmātmāправедный душою
सत्य-सन्धश्satya-sandhaśверный обещанию
महाभागवतोत्तमःmahābhāgavatottamaḥпревосходнейший из великих бхагават
ज्ञात्वाjñātvāузнав
समागतंsamāgataṃо пришедшем
रामंrāmaṃРаме
परित्यज्यparityajyaоставив
स्व-पूर्वजम्sva-pūrvajamсвоего старшего брата
राज्यंrājyaṃцарство
सुतांश्sutāṃśсыновей
दारांश्dārāṃśи жён
राघवंrāghavaṃк Рагхаве
शरणंśaraṇaṃза прибежищем
ययौyayauпришёл
परिगृह्यparigṛhyaприняв
तंtaṃего
रामोrāmoРама
मारुतेर्māruterсына Ветра
वचनात्vacanātпо слову
प्रभुःprabhuḥвладыка
तस्मैtasmaiему
दत्त्वाभयंdattvābhayaṃдав бесстрашие
सौम्यंsaumyaṃкроткое
रक्षो-राज्येrakṣo-rājyeна царство ракшасов
अभ्यषेचयत्abhyaṣecayatпомазал
ततःtataḥзатем
समुद्रंsamudraṃокеан
काकुत्स्थस्kākutsthasпотомок Какутстхи
तर्तु-कामःtartu-kāmaḥжелая перейти
प्रपद्यprapadyaприступив
वैvaiведь
सुप्रसन्न-जलंsuprasanna-jalaṃс невозмутимыми водами
तंtaṃтот
तुtuже
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
रामोrāmoРама
महाबलःmahābalaḥвесьма мощный
शार्ङ्गम्śārṅgamШарнгу
आदायādāyaвзяв
बाणौघैःbāṇaughaiḥпотоками стрел
शोषयामासśoṣayāmāsaиссушил
वारिधिम्vāridhimвместилище вод
ततस्tatasзатем
तुtuже
सरिताम्saritāmрек
ईशःīśaḥвладыка
काकुत्स्थंkākutsthaṃк потомку Какутстхи
करुणा-निधिम्karuṇā-nidhimсокровищнице милости
प्रपद्यprapadyaприпав
शरणंśaraṇaṃза прибежищем
देवम्devamк богу
अर्चयामासarcayāmāsaпочтил
वारिधिःvāridhiḥокеан
पुनर्punarвновь
आपूर्यāpūryaнаполнив
जलधिंjaladhiṃокеан
वरुणास्त्रेणvaruṇāstreṇaоружием Варуны
राघवःrāghavaḥРагхава
अनुवाद

Утешив Вайдехи, он сокрушил тогда рощу; стражей сада, слуг и пятерых предводителей войска сразил, а затем по своей воле дал схватить себя сыну Раваны. Увидев владыку ракшасов и поговорив с ним, обезьяна сожгла город Ланку огнём своего хвоста; и, взяв данный ею знак, вновь вернулась. Придя к лотосоокому Раме, великоблистательный владыка обезьян сообщил: «Сита увидена воистину». Рама вместе с Сугривою, окружённый многими обезьянами, пришёл к берегу великого океана и расположил там войско. Младший брат Раваны, наречённый Вибхишаною, праведный душою, верный обещанию, превосходнейший из великих бхагават, узнав о пришедшем Раме, оставил своего старшего брата, царство, сыновей и жён и пришёл за прибежищем к Рагхаве. Приняв его по слову сына Ветра, владыка Рама дал ему кроткое бесстрашие и помазал на царство ракшасов. Затем потомок Какутстхи, желая перейти океан, приступил к нему; и, увидев его с невозмутимыми водами, весьма мощный Рама взял Шарнгу и потоками стрел иссушил вместилище вод. Тогда владыка рек, океан, припал за прибежищем к потомку Какутстхи, сокровищнице милости, и почтил бога; и Рагхава вновь наполнил океан оружием Варуны.

संस्करण

0cc6882097af · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:07 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से