पद्मपुराण
The Story of the Descent as Rāma6.244.263-272
5159 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.244.263-272

ऋषयऊचुः

देवनागरी

अभ्यगच्छन्महाभागां शबरीं धर्मचारिणीम् । सा तु भागवतश्रेष्ठा दृष्ट्वा तौ रामलक्ष्मणौ
प्रत्युद्गम्य नमस्कृत्य निवेश्य कुशविष्टरे । पादप्रक्षालनं कृत्वा वन्यैः पुष्पैः सुगन्धिभिः
अर्चयामास भक्त्या वै हर्षनिर्भरमानसा । फलानि च सुगन्धीनि मूलानि मधुराणि च
निवेदयामास तदा राघवाभ्यां दृढव्रता । फलान्यास्वाद्य काकुत्स्थस्तस्यै मुक्तिं ददौ पराम्
ततः क्रौञ्चवटीं गत्वा राघवः शत्रुसूदनः । जघान राक्षसं तत्र कबन्धं घोररूपिणम्
तं निहत्य महावीर्यो ददाह स्वर्गतश्च सः । ततो गोदावरीं गत्वा रामो राजीवलोचनः
न शशंस तदा तस्मै सा गङ्गा तमसावृता
शशाप राघवः क्रोधाद्रक्ततोया भवेति ताम् । ततो भयात्समुद्विग्ना पुरस्कृत्य महामुनीन्
कृताञ्जलिपुटा दीना राघवं शरणं गता । ततो महर्षयः सर्वे रामं प्राहुः सनातनम्
त्वत्पादकमलोद्भूता गङ्गा त्रैलोक्यपावनी । त्वमेव हि जगन्नाथ तां शापान्मोक्तुमर्हसि

लिप्यंतरण (IAST)

abhyagacchanmahābhāgāṃ śabarīṃ dharmacāriṇīm | sā tu bhāgavataśreṣṭhā dṛṣṭvā tau rāmalakṣmaṇau
pratyudgamya namaskṛtya niveśya kuśaviṣṭare | pādaprakṣālanaṃ kṛtvā vanyaiḥ puṣpaiḥ sugandhibhiḥ
arcayāmāsa bhaktyā vai harṣanirbharamānasā | phalāni ca sugandhīni mūlāni madhurāṇi ca
nivedayāmāsa tadā rāghavābhyāṃ dṛḍhavratā | phalānyāsvādya kākutsthastasyai muktiṃ dadau parām
tataḥ krauñcavaṭīṃ gatvā rāghavaḥ śatrusūdanaḥ | jaghāna rākṣasaṃ tatra kabandhaṃ ghorarūpiṇam
taṃ nihatya mahāvīryo dadāha svargataśca saḥ | tato godāvarīṃ gatvā rāmo rājīvalocanaḥ
na śaśaṃsa tadā tasmai sā gaṅgā tamasāvṛtā
śaśāpa rāghavaḥ krodhādraktatoyā bhaveti tām | tato bhayātsamudvignā puraskṛtya mahāmunīn
kṛtāñjalipuṭā dīnā rāghavaṃ śaraṇaṃ gatā | tato maharṣayaḥ sarve rāmaṃ prāhuḥ sanātanam
tvatpādakamalodbhūtā gaṅgā trailokyapāvanī | tvameva hi jagannātha tāṃ śāpānmoktumarhasi

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अभ्यगच्छन्abhyagacchanпришёл
महाभागांmahābhāgāṃк многосчастливой
शबरींśabarīṃШабари
धर्म-चारिणीम्dharma-cāriṇīmследующей дхарме
साона
तुtuже
भागवत-श्रेष्ठाbhāgavata-śreṣṭhāлучшая из бхагават
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
तौtauтех двух
राम-लक्ष्मणौrāma-lakṣmaṇauРаму и Лакшману
प्रत्युद्गम्यpratyudgamyaвыйдя навстречу
नमस्कृत्यnamaskṛtyaпоклонившись
निवेश्यniveśyaусадив
कुश-विष्टरेkuśa-viṣṭareна подстилку из куши
पाद-प्रक्षालनंpāda-prakṣālanaṃомовение стоп
कृत्वाkṛtvāсовершив
वन्यैःvanyaiḥлесными
पुष्पैःpuṣpaiḥцветами
सुगन्धिभिःsugandhibhiḥблагоуханными
अर्चयामासarcayāmāsaпочтила
भक्त्याbhaktyāс преданностью
वैvaiведь
हर्ष-निर्भर-मानसाharṣa-nirbhara-mānasāс умом, полным радости
फलानिphalāniплоды
caи
सुगन्धीनिsugandhīniблагоуханные
मूलानिmūlāniкоренья
मधुराणिmadhurāṇiсладкие
निवेदयामासnivedayāmāsaподнесла
तदाtadāтогда
राघवाभ्यांrāghavābhyāṃдвум Рагхавам
दृढव्रताdṛḍhavratāтвёрдая в обете
फलान्य्phalānyплоды
आस्वाद्यāsvādyaвкусив
काकुत्स्थस्kākutsthasпотомок Какутстхи
तस्यैtasyaiей
मुक्तिंmuktiṃосвобождение
ददौdadauдал
पराम्parāmвысшее
ततःtataḥзатем
क्रौञ्चवटींkrauñcavaṭīṃв Краунчавати
गत्वाgatvāпридя
राघवःrāghavaḥРагхава
शत्रु-सूदनःśatru-sūdanaḥсокрушитель врагов
जघानjaghānaсразил
राक्षसंrākṣasaṃракшаса
तत्रtatraтам
कबन्धंkabandhaṃКабандху
घोर-रूपिणम्ghora-rūpiṇamужасного обликом
तंtaṃего
निहत्यnihatyaубив
महावीर्योmahāvīryoвесьма доблестный
ददाहdadāhaсжёг
स्वर्गतश्svargataśна небеса ушедший
caи
सःsaḥон
ततोtatoзатем
गोदावरींgodāvarīṃк Годавари
गत्वाgatvāпридя
रामोrāmoРама
राजीव-लोचनःrājīva-locanaḥлотосоокий
naне
शशंसśaśaṃsaповедала
तदाtadāтогда
तस्मैtasmaiему
साта
गङ्गाgaṅgāГанга
तमसावृताtamasāvṛtāпокрытая тьмою
शशापśaśāpaпроклял
क्रोधाद्krodhādво гневе
रक्त-तोयाrakta-toyāс кровавыми водами
भवेतिbhaveti«да будешь»
ताम्tāmеё
भयात्bhayātот страха
समुद्विग्नाsamudvignāвстревоженная
पुरस्कृत्यpuraskṛtyaпоставив впереди
महामुनीन्mahāmunīnвеликих мудрецов
कृताञ्जलि-पुटाkṛtāñjali-puṭāсложив ладони
दीनाdīnāжалкая
राघवंrāghavaṃк Рагхаве
शरणंśaraṇaṃза прибежищем
गताgatāпришла
महर्षयस्maharṣayasвеликие риши
सर्वेsarveвсе
रामंrāmaṃРаме
प्राहुःprāhuḥсказали
सनातनम्sanātanamвечному
त्वत्-पाद-कमलोद्भूताtvat-pāda-kamalodbhūtāиз лотоса твоей стопы происшедшая
त्रैलोक्य-पावनीtrailokya-pāvanīочищающая три мира
त्वम्tvamты
एवevaименно
हिhiведь
जगन्नाथjagannāthaо владыка мира
तांtāṃеё
शापान्śāpānот проклятия
मोक्तुम्moktumосвободить
अर्हसिarhasiизволь
अनुवाद

он пришёл к многосчастливой Шабари, следующей дхарме. А она, лучшая из бхагават, увидев тех двоих — Раму и Лакшману, — вышла навстречу, поклонилась, усадила их на подстилку из куши, совершила омовение стоп и с преданностью, с умом, полным радости, почтила благоуханными лесными цветами; твёрдая в обете, поднесла тогда двум Рагхавам благоуханные плоды и сладкие коренья. Вкусив плоды, потомок Какутстхи дал ей высшее освобождение. Затем, придя в Краунчавати, Рагхава, сокрушитель врагов, сразил там ужасного обликом ракшаса Кабандху; убив его, весьма доблестный сжёг его, и тот ушёл на небеса. Затем лотосоокий Рама пришёл к Годавари; но та Ганга, покрытая тьмою, не поведала ему тогда ничего. И Рагхава во гневе проклял её: «Да будешь ты с кровавыми водами». Тогда, встревоженная от страха, поставив впереди великих мудрецов, сложив ладони, жалкая, она пришла к Рагхаве за прибежищем; и все великие риши сказали вечному Раме: «Из лотоса твоей стопы происшедшая Ганга очищает три мира; ты один, о владыка мира, изволь освободить её от проклятия».

संस्करण

44b096b1d3d7 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:07 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से