113 / 558
गोविन्दभाष्य · 1.4.6
देवनागरी

त्रयाणाम् एव चैवम् उपन्यासः प्रश्नश् च

लिप्यंतरण (IAST)

trayāṇām eva caivam upanyāsaḥ praśnaś ca

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
त्रयाणाम्trayāṇāmтрёх; родительный падеж от tri; лишь три предмета
एवevaтолько; усилительная частица; и не более
caи; соединительная частица; притом
एवम्evamтак; наречие; таким образом
उपन्यासःupanyāsaḥизложение; upa + nyāsa «представление»; обсуждаются: цель, средство и достигающий
प्रश्नःpraśnaḥвопрос; praśna; и вопросы Начикетаса — о них же
caи; соединительная частица; завершение
अनुवाद

И изложены — и спрошены — только три: милость отца, небесный огонь и Атман.

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
देवनागरी

इतोऽपि प्रधानं तद् वाच्यं नेत्य् आह—

त्रयाणाम् एव चैवम् उपन्यासः प्रश्नश् च ॥

च-कारः शङ्का-हानाय । यद् अस्यां कठ-वल्ल्यां त्रयाणाम् एव पितृ-प्रसाद-स्वर्गाग्न्यात्मनाम् एवं ज्ञेयत्वेनोपन्यासः प्रश्नश् च त्रयाणाम् एव तेषां वीक्ष्यते, नान्यस्य कस्यचित् पदार्थस्य । ततो नात्र प्रधानं वेद्यम् ॥6॥

लिप्यंतरण (IAST)

ito'pi pradhānaṁ tad vācyaṁ nety āha—

trayāṇām eva caivam upanyāsaḥ praśnaś ca ||

ca-kāraḥ śaṅkā-hānāya | yad asyāṁ kaṭha-vallyāṁ trayāṇām eva pitṛ-prasāda-svargāgnyātmanām evaṁ jñeyatvenopanyāsaḥ praśnaś ca trayāṇām eva teṣāṁ vīkṣyate, nānyasya kasyacit padārthasya | tato nātra pradhānaṁ vedyam ||6||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इतः अपि प्रधानम् तत्-वाच्यम् न इति आहitaḥ api pradhānam tat-vācyam na iti āhaи отсюда: прадхана тем [словом] не означена, — говорит; переход
त्रयाणाम् एव च एवम् उपन्यासः प्रश्नः चtrayāṇām eva ca evam upanyāsaḥ praśnaḥ ca«и только трёх — таково изложение и вопрос»; сутра 1.4.6
च-कारः शङ्का-हानायca-kāraḥ śaṅkā-hānāyaслог «и» — для устранения сомнения; hāna
यत् अस्याम् कठ-वल्ल्याम्yat asyām kaṭha-vallyāmпоскольку в этой Катха-валли; местн.
त्रयाणाम् एवtrayāṇām evaтолько трёх; traya
पितृ-प्रसाद-स्वर्ग-अग्नि-आत्मनाम्pitṛ-prasāda-svarga-agni-ātmanāmмилости отца, небесного огня и Атмана; три дара Начикетаса!
एवम् ज्ञेयत्वेन उपन्यासःevam jñeyatvena upanyāsaḥтаково изложение как познаваемых; upanyāsa
प्रश्नः च त्रयाणाम् एव तेषाम् वीक्ष्यतेpraśnaḥ ca trayāṇām eva teṣām vīkṣyateи вопрос видится только об этих трёх; praśna
न अन्यस्य कस्यचित् पदार्थस्यna anyasya kasyacit padārthasyaни о какой иной сущности; padārtha
ततः न अत्र प्रधानम् वेद्यम्tataḥ na atra pradhānam vedyamпотому прадхана здесь не предмет ве́дения; vedya
भाष्य का अनुवाद

И отсюда: прадхана тем [словом] не означена, — говорит:

«И только трёх — таково изложение и вопрос».

Слог «и» — для устранения сомнения. Поскольку в этой Катха-валли только трёх — милости отца, небесного огня и Атмана — таково изложение как познаваемых, и вопрос видится только об этих трёх, ни о какой иной сущности, — потому прадхана здесь не предмет ве́дения.

संस्करण

c0c8ce2c70f1 · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 4:22:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से