परात् तु तच्-छ्रुतेः
parāt tu tac-chruteḥ
От Высшего же — то [деланье дживы]: так [говорит] шрути — «Правитель внутри».
अथ तत्रैव विमर्शान्तरम् । इदं जीवस्य कर्तृत्वं स्वायत्तं परायत्तं वेति संशये, स्वर्ग-कामो यजेत, तस्माद् ब्राह्मणः सुरां न पिबेत् पापम्नोत्संसृज इत्य् आदि विधि-निषेध-शास्त्रार्थवत्त्वात् स्वायत्तं तत् । स्व-बुद्ध्या प्रवर्तितुं निवर्तितुं च शक्तो हि नियोज्यो दृश्यते । तत्राह—
परात् तु तच्-छ्रुतेः ।
तु-शब्दः शङ्काच् छेदार्थः । तत्-कर्तृत्वं जीवस्य परात् परेशाद् अपि हेतोः प्रवर्तने । कुतः ? तच्-छ्रुतेः । अन्तः-प्रविष्टः शास्ता जनानां [तै.आ. 3.1.10], य आत्मनि तिष्ठन् आत्मानम् अन्तरो यमयति [बृ.आ.उ. 3.7.22], एष एव साधु कर्म कारयति [कौ.उ. 3.9] इत्य् आदौ तथा श्रवणात् ॥39॥
atha tatraiva vimarśāntaram | idaṁ jīvasya kartṛtvaṁ svāyattaṁ parāyattaṁ veti saṁśaye, svarga-kāmo yajeta, tasmād brāhmaṇaḥ surāṁ na pibet pāpamnotsaṁsṛja ity ādi vidhi-niṣedha-śāstrārthavattvāt svāyattaṁ tat | sva-buddhyā pravartituṁ nivartituṁ ca śakto hi niyojyo dṛśyate | tatrāha—
parāt tu tac-chruteḥ |
tu-śabdaḥ śaṅkāc chedārthaḥ | tat-kartṛtvaṁ jīvasya parāt pareśād api hetoḥ pravartane | kutaḥ ? tac-chruteḥ | antaḥ-praviṣṭaḥ śāstā janānāṁ [tai.ā. 3.1.10], ya ātmani tiṣṭhan ātmānam antaro yamayati [bṛ.ā.u. 3.7.22], eṣa eva sādhu karma kārayati [kau.u. 3.9] ity ādau tathā śravaṇāt ||39||
b706ea2a21ba · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 4:51:26 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Теперь — иное рассмотрение: это деланье дживы само-держно или Другим держимо? [Мол,] само-держно — по осмысленности предписаний и запретов: подряжаемый видится способным своим умом начать и удержаться. На это говорит:
«От Высшего же: так [говорит] шрути».
То деланье дживы — в [своём] движении также от причины — ВЫСШЕГО ВЛАДЫКИ. Почему? Так шрути: «внутрь вошедший — Правитель людей»; «кто, пребывая в атмане, атманом изнутри правит»; «он же даёт творить доброе дело».