प्रकाशादिवन् नैवं परः
prakāśādivan naivaṁ paraḥ
Высший [в аватарах] — НЕ таков [как джива-частица]: как [не равны] светы — солнце и светляк.
प्रसङ्गाद् इदं विचिन्त्यते—एको वशी सर्वगः कृष्ण ईड्य एकोऽपि सन् बहुधा योऽवभाति [गो.ता.उ. 1.19] इति गोपाल-तापिन्यां पठ्यते । स्मृतौ च एकानेक-स्वरूपाय [वि.पु. 1.2.3] इत्य् आदि । अत्रांशि-रूपेणैकोऽंश-कला-रूपेण तु बहुधेत्य् अर्थः प्रतीयते । तत्र जीवांशात् मत्स्याद्य्-अंशस्य विशेषोऽस्ति न वेति संशये अंशत्वाविशेषात् नास्तीति प्राप्ते—
प्रकाशादिवन् नैवं परः ॥
अंश-शब्दितत्वेऽपि परो मत्स्यादिर् न एवं जीववन् न भवति । तत्र दृष्टान्तम् आह प्रकाशेति । यथा तेजोऽंशो रविः खद्योतश् च तेजः-शब्दितत्वेऽपि नैकरूप्य-भाक् । यथा जलांशः सुधा-मद्यादिश् च जल-शब्दितत्वेऽपि न साम्यं लभते, तद्वत् ॥44॥
prasaṅgād idaṁ vicintyate—eko vaśī sarvagaḥ kṛṣṇa īḍya eko'pi san bahudhā yo'vabhāti [go.tā.u. 1.19] iti gopāla-tāpinyāṁ paṭhyate | smṛtau ca ekāneka-svarūpāya [vi.pu. 1.2.3] ity ādi | atrāṁśi-rūpeṇaiko'ṁśa-kalā-rūpeṇa tu bahudhety arthaḥ pratīyate | tatra jīvāṁśāt matsyādy-aṁśasya viśeṣo'sti na veti saṁśaye aṁśatvāviśeṣāt nāstīti prāpte—
prakāśādivan naivaṁ paraḥ ||
aṁśa-śabditatve'pi paro matsyādir na evaṁ jīvavan na bhavati | tatra dṛṣṭāntam āha prakāśeti | yathā tejo'ṁśo raviḥ khadyotaś ca tejaḥ-śabditatve'pi naikarūpya-bhāk | yathā jalāṁśaḥ sudhā-madyādiś ca jala-śabditatve'pi na sāmyaṁ labhate, tadvat ||44||
3ff522af680e · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 4:51:26 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
По поводу обдумывается: «один Владетель, вездесущий КРИШНА славим… кто, единый, является многовидно» [Гопала-тапани]; «Единому-и-многому образом» [смрити]: амшином — один, частицами и калами — многовиден. Отлична ли частица-Матсья от частицы-дживы? «Амшность одна — не отлична». При полученном —
«Как светы и прочее — Высший не таков».
Хоть и наречён «частицей», Матсья и прочие [аватары] — ВЫСШИЙ: не таков, как джива. Пример — свет: солнце и светляк равно зовутся «свет» — и не одноприродны; нектар и брага равно «влага» — а равенства нет.