त्वं ह्य् एवात्र भृशं गर्ह्यो धृतराष्ट्र सुतप्रियः ॥
यो जानन् पापताम् अस्य तत्प्रज्ञाम् अनुवर्तसे ॥
स एष काममन्युभ्यां प्रलब्धो मोहम् आस्थितः ॥
अशक्यो ऽद्य त्वया राजन् विनिवर्तयितुं बलात् ॥
राज्यप्रदाने मूढस्य बालिशस्य दुरात्मनः ॥
दुःसहायस्य लुब्धस्य धृतराष्ट्रो ऽश्नुते फलम् ॥
कथं हि स्वजने भेदम् उपेक्षेत महामतिः ॥
भिन्नं हि स्वजनेन त्वां प्रसहिष्यन्ति शत्रवः ॥
या हि शक्या महाराज साम्ना दानेन वा पुनः ॥
निस्तर्तुम् आपदः स्वेषु दण्डं कस् तत्र पातयेत् ॥
tvaṃ hy evātra bhṛśaṃ garhyo dhṛtarāṣṭra sutapriyaḥ ||
yo jānan pāpatām asya tatprajñām anuvartase ||
sa eṣa kāmamanyubhyāṃ pralabdho moham āsthitaḥ ||
aśakyo 'dya tvayā rājan vinivartayituṃ balāt ||
rājyapradāne mūḍhasya bāliśasya durātmanaḥ ||
duḥsahāyasya lubdhasya dhṛtarāṣṭro 'śnute phalam ||
kathaṃ hi svajane bhedam upekṣeta mahāmatiḥ ||
bhinnaṃ hi svajanena tvāṃ prasahiṣyanti śatravaḥ ||
yā hi śakyā mahārāja sāmnā dānena vā punaḥ ||
nistartum āpadaḥ sveṣu daṇḍaṃ kas tatra pātayet ||
«“Именно ты, Дхритараштра, слишком виновен здесь, любящий сына: зная его греховность, ты следуешь его разумению. Он, обманутый желанием и гневом, вошёл в заблуждение; сегодня, о царь, ты уже не способен силой вернуть его назад. Дхритараштра вкушает плод передачи царства глупому, ребячливому, злодушному, имеющему дурных помощников и жадному. Как великомудрый мог бы равнодушно смотреть на раскол среди своих? Ведь когда ты разделён со своими, враги одолеют тебя силой. Какую беду можно преодолеть среди своих мягким словом или даром, кто там наложил бы наказание?”»
981f1d7767f4 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 05:51:08 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Гандхари говорит как мать и как носительница трезвой дхармы: царство нельзя удержать одной волей, если человек не победил собственные чувства. Главный смысл её речи — не эмоциональная просьба, а политико-этический диагноз: желание, гнев и жадность лишают Дурьодхану помощников, разрушают род и делают войну неизбежной.