शासनाद् धृतराष्ट्रस्य दुर्योधनम् अमर्षणम् ॥
मातुश् च वचनात् क्षत्ता सभां प्रावेशयत् पुनः ॥
स मातुर् वचनाकाङ्क्षी प्रविवेश सभां पुनः ॥
अभिताम्रेक्षणः क्रोधान् निःश्वसन्न् इव पन्नगः ॥
तं प्रविष्टम् अभिप्रेक्ष्य पुत्रम् उत्पथम् आस्थितम् ॥
विगर्हमाणा गान्धारी समर्थं वाक्यम् अब्रवीत् ॥
दुर्योधन निबोधेदं वचनं मम पुत्रक ॥
हितं ते सानुबन्धस्य तथायत्यां सुखोदयम् ॥
भीष्मस्य तु पितुश् चैव मम चापचितिः कृता ॥
भवेद् द्रोणमुखानां च सुहृदां शाम्यता त्वया ॥
śāsanād dhṛtarāṣṭrasya duryodhanam amarṣaṇam ||
mātuś ca vacanāt kṣattā sabhāṃ prāveśayat punaḥ ||
sa mātur vacanākāṅkṣī praviveśa sabhāṃ punaḥ ||
abhitāmrekṣaṇaḥ krodhān niḥśvasann iva pannagaḥ ||
taṃ praviṣṭam abhiprekṣya putram utpatham āsthitam ||
vigarhamāṇā gāndhārī samarthaṃ vākyam abravīt ||
duryodhana nibodhedaṃ vacanaṃ mama putraka ||
hitaṃ te sānubandhasya tathāyatyāṃ sukhodayam ||
bhīṣmasya tu pituś caiva mama cāpacitiḥ kṛtā ||
bhaved droṇamukhānāṃ ca suhṛdāṃ śāmyatā tvayā ||
«По приказу Дхритараштры и по слову матери кшаттар снова ввёл нетерпимого Дурьодхану в собрание. Он, желая услышать слово матери, снова вошёл в собрание, с глазами, покрасневшими от гнева, тяжело дыша, словно змей. Увидев вошедшего сына, вставшего на дурной путь, Гандхари, порицая его, сказала действенную речь: “Дурьодхана, мой сын, услышь это моё слово, полезное для тебя вместе с твоими союзниками и приносящее счастье в будущем. Если ты примиришься, этим будет оказано почтение Бхишме, твоему отцу, мне и друзьям во главе с Дроной”».
3471a08e5d05 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 05:51:08 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Гандхари говорит как мать и как носительница трезвой дхармы: царство нельзя удержать одной волей, если человек не победил собственные чувства. Главный смысл её речи — не эмоциональная просьба, а политико-этический диагноз: желание, гнев и жадность лишают Дурьодхану помощников, разрушают род и делают войну неизбежной.