Говинда-бхашья
Пада 1.31.3.10
74 / 558
Говинда-бхашья · 1.3.10
Деванагари

अक्षरम् अम्बरान्त-धृतेः

Транслитерация (IAST)

akṣaram ambarānta-dhṛteḥ

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अक्षरम्akṣaramНепреходящее; a- + kṣara «гибнущее» (от √kṣar «истекать»); Акшара наставления Гарги (Брихадараньяка 3.8)
अम्बर-अन्त-धृतेःambara-anta-dhṛteḥибо держит вплоть до пространства; ambara «эфир» + anta «предел» + dhṛti «держание», отложительный падеж; «в Нём выткано само непроявленное пространство»
Литературный перевод

Акшара [Гарги] — Брахман: ибо держит всё вплоть до пространства.

Говинда-бхашья Баладевы Видьябхушаны
Деванагари

बृहद्-आरण्यके पठ्यते—कस्मिन् नु खल्व् आकाश ओतश् च प्रोतश् चेति । एतद् वै तद् अक्षरं गार्गि ब्राह्मणा अभिवदन्त्य् अस्थूलम् अनण्व् अह्रस्वम् अदीर्घम् अलोहितम् अस्नेहम् अच्छायम् [बृ.आ.उ. 3.8.7-8] इत्य् आदि । तत्र संशयः—किम् अक्षरं, प्रधानं किं वा जीव उत ब्रह्म ? इति । तत्र त्रिष्व् अप्य् अक्षर-शब्द-प्रयोगाद् अनिर्णयः स्याद् इति प्राप्तौ—

अक्षरम् अम्बरान्त-धृतेः

अक्षरं ब्रह्मैव । कुतः ? अम्बरेति । एतस्मिन् नु खल्व् अक्षरे गार्ग्य् आकाश ओतश् च प्रोतश् चेति [बृ.आ.उ. 3.8.12] इत्य् आकाश-पर्यन्तस्य सर्वस्य धारणात् ॥10॥

Транслитерация (IAST)

bṛhad-āraṇyake paṭhyate—kasmin nu khalv ākāśa otaś ca protaś ceti | etad vai tad akṣaraṁ gārgi brāhmaṇā abhivadanty asthūlam anaṇv ahrasvam adīrgham alohitam asneham acchāyam [bṛ.ā.u. 3.8.7-8] ity ādi | tatra saṁśayaḥ—kim akṣaraṁ, pradhānaṁ kiṁ vā jīva uta brahma ? iti | tatra triṣv apy akṣara-śabda-prayogād anirṇayaḥ syād iti prāptau—

akṣaram ambarānta-dhṛteḥ

akṣaraṁ brahmaiva | kutaḥ ? ambareti | etasmin nu khalv akṣare gārgy ākāśa otaś ca protaś ceti [bṛ.ā.u. 3.8.12] ity ākāśa-paryantasya sarvasya dhāraṇāt ||10||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
बृहद्-आरण्यके पठ्यतेbṛhad-āraṇyake paṭhyateв Брихадараньяке читается; пассив
कस्मिन् नु खलु आकाशः ओतः च प्रोतः च इतिkasmin nu khalu ākāśaḥ otaḥ ca protaḥ ca iti«на чём же выткано и переткано пространство?»; вопрос Гарги
एतत् वै तत् अक्षरम् गार्गिetat vai tat akṣaram gārgi«это, о Гарги, то Непреходящее»; Брихадараньяка 3.8.8
ब्राह्मणाः अभिवदन्तिbrāhmaṇāḥ abhivadanti«[о котором] возвещают брахманы»; abhi-√vad
अस्थूलम् अनणु अह्रस्वम् अदीर्घम्asthūlam anaṇu ahrasvam adīrgham«не толсто, не тонко, не коротко, не длинно»; отрицания
अलोहितम् अस्नेहम् अच्छायम् इति आदिalohitam asneham acchāyam iti ādi«не красно, не влажно, не тень» и прочее; апофатика
तत्र संशयःtatra saṁśayaḥздесь сомнение; формула
किम् अक्षरम् प्रधानम् किम् वा जीवः उत ब्रह्म इतिkim akṣaram pradhānam kim vā jīvaḥ uta brahma itiакшара — прадхана, джива или Брахман?; вопрос
तत्र त्रिषु अपि अक्षर-शब्द-प्रयोगात्tatra triṣu api akṣara-śabda-prayogātпоскольку слово «акшара» прилагается ко всем трём; prayoga
अनिर्णयः स्यात् इति प्राप्तौanirṇayaḥ syāt iti prāptauбыла бы нерешённость — при таком полученном; a-nirṇaya
अक्षरम् अम्बर-अन्त-धृतेःakṣaram ambara-anta-dhṛteḥ«Акшара — из держания вплоть до пространства»; сутра 1.3.10
अक्षरम् ब्रह्म एवakṣaram brahma evaакшара — именно Брахман; сиддханта
कुतः अम्बर इतिkutaḥ ambara itiпочему? — «пространство»; разбор
एतस्मिन् नु खलु अक्षरे गार्गिetasmin nu khalu akṣare gārgi«на этом-то Непреходящем, Гарги»; Брихадараньяка 3.8.11
आकाशः ओतः च प्रोतः च इतिākāśaḥ otaḥ ca protaḥ ca iti«выткано и переткано пространство»; ota-prota
आकाश-पर्यन्तस्य सर्वस्य धारणात्ākāśa-paryantasya sarvasya dhāraṇātиз держания всего — вплоть до пространства; dhāraṇa
Перевод комментария

В Брихадараньяке читается: «На чём же выткано и переткано пространство? — Это, о Гарги, то Непреходящее, [о котором] возвещают брахманы: не толсто, не тонко, не коротко, не длинно, не красно, не влажно, не тень…» [3.8.7–8]. Здесь сомнение: акшара — прадхана, джива или Брахман? Поскольку слово «акшара» прилагается ко всем трём, была бы нерешённость. При таком полученном —

«Акшара — из держания вплоть до пространства».

Акшара — именно Брахман. Почему? «Пространство»: «на этом-то Непреходящем, Гарги, выткано и переткано пространство» [3.8.11] — из держания всего, вплоть до пространства.

Версия

22dbb85956af · опубликовано 27 июл. 2026 г., 04:14:43 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами