Sanat-kumāra
इत्थं कृत्वा भूतशुद्धिं क्रियार्हो मर्त्यः शुद्धो जायते ह्येव सद्यः ॥ पूजां कर्तुं जप्यकर्मापि पश्चादेवं ध्यायेद्ब्रह्महत्यादिशुद्ध्यै
एवं ध्यात्वा चद्रंदीप्तिप्रकाशं ध्यानेनारोप्याशु लिंगे शिवस्य ॥ सदाशिवं दीपमध्ये विचिंत्य पञ्चाक्षरेणार्चनमव्ययं तु
आवाहनादीनुपचारांरतथापि कृत्वा स्नानं पूर्ववच्छंकरस्य ॥ औदुंबरं राजतं स्वर्णपीठं वस्त्रादिच्छन्नं सर्वमेवेह पीठम्
अंते कृत्वा बुद्बुदाभ्यां च सृष्टिं पीठे पीठे नागमेकं पुरस्तात् ॥ कुर्यात्पीठे चोर्द्ध्वके नागयुग्मं देवाभ्याशे दक्षिणे वामतश्च
जपापुष्पं नागमध्ये निधाय मध्ये वस्त्रं द्वादशप्रातिगुण्ये ॥ सुश्वेतेन तस्य मध्ये महेशं लिंगाकारं पीठयुक्तं प्रपूज्यम्
एवं कृत्वा साधकास्ते तु सर्वे दत्त्वा दत्त्वा पंचगंधाशष्टगंधम् ॥ पुष्पैः पत्रैः श्रीतिलैरक्षतैश्च तिलोन्मिश्रैः केवलैश्चप्रपूज्य
धूपं दत्त्वा विधिवत्संप्रयुक्तं दीपं दत्त्वा चोक्तमेवोपहारम् ॥ पूजाशेषं ते समाप्याथ सर्वे गीतं नृत्यं तत्र तत्रापि चक्रुः
काले चास्मिन्सुव्रते गौतमस्य शिष्यः प्राप्तः शंकरात्मेति नाम्ना
उन्मत्तवेषो दिग्वासा अनेकां वृत्तिमास्थितः ॥ क्वचिद्द्विजातिप्रवरः क्वचिञ्चंडालसन्निभः
क्वचिच्छूद्रसमो योगी तापसः क्वचिदप्युत ॥ गर्जत्युत्पतते चैव नृत्यति स्तौति गायति
रोदिति श्रृणुतेऽत्युक्तं पतत्युत्तिष्ठति क्वचित् ॥ शिवज्ञानैकसंपन्नः परमानंदनिर्भरः
संप्राप्तो भोज्यवेलायां गौतमस्यांतिकं ययौ ॥ बुभुजे गुरुणा साकं क्वचिदुच्छिष्टमेव च
क्वचिल्लिहति तत्पात्रं तूष्णीमेवाभ्यगात्क्वचित् ॥ हस्तं गृहीत्वैव गुरोः स्वयमेवाभुनक्क्वचित्
क्वचिद् गृहांतरे मूत्रं क्वचित्कर्दमलेपनम् ॥ सर्वदा तं गुरुर्दृष्ट्वा करमालंब्य मंदिरम्
itthaṃ kṛtvā bhūtaśuddhiṃ kriyārho martyaḥ śuddho jāyate hyeva sadyaḥ || pūjāṃ kartuṃ japyakarmāpi paścādevaṃ dhyāyedbrahmahatyādiśuddhyai
evaṃ dhyātvā cadraṃdīptiprakāśaṃ dhyānenāropyāśu liṃge śivasya || sadāśivaṃ dīpamadhye viciṃtya pañcākṣareṇārcanamavyayaṃ tu
āvāhanādīnupacārāṃratathāpi kṛtvā snānaṃ pūrvavacchaṃkarasya || auduṃbaraṃ rājataṃ svarṇapīṭhaṃ vastrādicchannaṃ sarvameveha pīṭham
aṃte kṛtvā budbudābhyāṃ ca sṛṣṭiṃ pīṭhe pīṭhe nāgamekaṃ purastāt || kuryātpīṭhe corddhvake nāgayugmaṃ devābhyāśe dakṣiṇe vāmataśca
japāpuṣpaṃ nāgamadhye nidhāya madhye vastraṃ dvādaśaprātiguṇye || suśvetena tasya madhye maheśaṃ liṃgākāraṃ pīṭhayuktaṃ prapūjyam
evaṃ kṛtvā sādhakāste tu sarve dattvā dattvā paṃcagaṃdhāśaṣṭagaṃdham || puṣpaiḥ patraiḥ śrītilairakṣataiśca tilonmiśraiḥ kevalaiścaprapūjya
dhūpaṃ dattvā vidhivatsaṃprayuktaṃ dīpaṃ dattvā coktamevopahāram || pūjāśeṣaṃ te samāpyātha sarve gītaṃ nṛtyaṃ tatra tatrāpi cakruḥ
kāle cāsminsuvrate gautamasya śiṣyaḥ prāptaḥ śaṃkarātmeti nāmnā
unmattaveṣo digvāsā anekāṃ vṛttimāsthitaḥ || kvaciddvijātipravaraḥ kvaciñcaṃḍālasannibhaḥ
kvacicchūdrasamo yogī tāpasaḥ kvacidapyuta || garjatyutpatate caiva nṛtyati stauti gāyati
roditi śrṛṇute'tyuktaṃ patatyuttiṣṭhati kvacit || śivajñānaikasaṃpannaḥ paramānaṃdanirbharaḥ
saṃprāpto bhojyavelāyāṃ gautamasyāṃtikaṃ yayau || bubhuje guruṇā sākaṃ kvaciducchiṣṭameva ca
kvacillihati tatpātraṃ tūṣṇīmevābhyagātkvacit || hastaṃ gṛhītvaiva guroḥ svayamevābhunakkvacit
kvacid gṛhāṃtare mūtraṃ kvacitkardamalepanam || sarvadā taṃ gururdṛṣṭvā karamālaṃbya maṃdiram
«Так сделав очищение стихий, смертный тотчас становится чистым и годным для обряда — совершить почитание и дело шёпота; затем так да созерцает он ради очищения от убийства брахмана и прочего. Так созерцав луну, сияющую светом, созерцанием быстро возведя её в лингам Шивы и помыслив Садашиву в средине светильника, — нетленное почитание пятислоговою. Призывание и прочие услужения также сделав, омовение Шанкары, как прежде; подножие удумбаровое, серебряное, золотое, покрытое тканью и прочим — всё здесь подножие. В конце, сделав двумя пузырями творение, на подножии, впереди, да сотворит он одного нага, а на верхнем подножии — пару нагов, близ божества, справа и слева. Положив цветок джапы посреди нагов, в середине — ткань, в двенадцать раз сложенную, весьма белую, и в её середине Махешу в образе лингама с подножием, — должно почитать. Так сделав, все те садхаки, поднося и поднося пять благовоний и восемь благовоний, цветами, листьями, благим кунжутом и целыми зёрнами, смешанными с кунжутом и одними лишь, почтив, поднеся курение, по правилу приготовленное, и светильник, и названное поднесение, — завершив затем остаток почитания, все они там и там совершили пение и пляску. И в это время, при этом благом обете, пришёл ученик Гаутамы по имени Шанкаратма: в обличье безумного, одетый сторонами света, принявший многий образ жизни — где лучший из дваждырождённых, где подобный чандале, где равный шудре, йогин, подвижник, где-то и притом ревёт, взлетает, пляшет, славит, поёт, плачет, слушает сказанное сверх меры, падает, встаёт; где-то наделённый единым знанием Шивы, полный высшего блаженства. Пришедший в час трапезы, он подходил к Гаутаме и ел вместе с наставником, где-то и объедки; где-то лижет его сосуд, где-то молча подходил; взяв руку наставника, где-то сам кормил себя; где-то внутри дома моча, где-то обмазывание грязью. Всегда, увидев его, наставник брал его за руку и вёл в дом...»
297647fc42b2 · 发布于 2026年9月5日 12:49:32 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Шанкаратма описан без всякого смягчения: он мочится в доме, мажется грязью, лижет чужую посуду, ест объедки. Такого человека предание называет авадхутой — тем, кто вышел за различение чистого и нечистого, и потому одинаково выглядит то брахманом, то чандалой, то шудрой.
Важнее поведения ученика — поведение наставника. Гаутама всякий раз просто берёт его за руку и ведёт в дом. Ни выговора, ни попытки исправить: тот, кто различает, видит нечистоту, но не видит человека, а тот, кто видит человека, не начинает с нечистоты.
Перед этим подробно расписан обряд с подножием, нагами, белой тканью в двенадцать сложений, точной мерой благовоний. И сразу за этой безупречной точностью входит тот, кто не соблюдает ничего. Такое соседство поставлено намеренно: обряд ведёт к тому состоянию, в котором обряд уже не удерживает.