Mahabharata · 1.210.1–2
॥
Devanāgarī
वैशंपायन उवाच
सो ऽपरान्तेषु तीर्थानि पुण्यान्य् आयतनानि च ॥
सर्वाण्य् एवानुपूर्व्येण जगामामितविक्रमः ॥
समुद्रे पश्चिमे यानि तीर्थान्य् आयतनानि च ॥
तानि सर्वाणि गत्वा स प्रभासम् उपजग्मिवान् ॥
Transliteration (IAST)
vaiśaṃpāyana uvāca
so 'parānteṣu tīrthāni puṇyāny āyatanāni ca ||
sarvāṇy evānupūrvyeṇa jagāmāmitavikramaḥ ||
samudre paścime yāni tīrthāny āyatanāni ca ||
tāni sarvāṇi gatvā sa prabhāsam upajagmivān ||
Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सः अपरान्तेषु तीर्थानि पुण्यानि आयतनानि चsaḥ aparānteṣu tīrthāni puṇyāni āyatanāni caон в западных краях [Апаранте] тиртхи святые и святилища
सर्वाणि एव आनुपूर्व्येण जगाम अमितविक्रमःsarvāṇi eva ānupūrvyeṇa jagāma amitavikramaḥвсе по порядку обошёл, безмерно-доблестный;
समुद्रे पश्चिमे यानि तीर्थानि आयतनानि चsamudre paścime yāni tīrthāni āyatanāni caкакие на западном море есть тиртхи и святилища,
तानि सर्वाणि गत्वा सः प्रभासम् उपजग्मिवान्tāni sarvāṇi gatvā saḥ prabhāsam upajagmivānвсе их обойдя, он пришёл к Прабхасе;
Translation
Вайшампаяна сказал: «Он в западных краях все святые тиртхи и святилища по порядку обошёл, безмерно-доблестный; какие на западном море есть тиртхи и святилища, все их обойдя, он пришёл к Прабхасе».
Commentary
Version
7589e5e35e86 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC
Page between verses with
Здесь паломник довершает обход святынь до самого запада. Знаменательно усердие Арджуны: он обходит тиртхи «все по порядку», не пропуская: ревностный к благу не оставляет дела наполовину. В этом — полнота его паломнического подвига. Так писание являет завершённость странствия; и путь приводит его к Прабхасе — навстречу Господу.