Mahabharata · 2.2.15–16
॥
Devanāgarī
उपारुह्यार्जुनश् चापि चामरव्यजनं सितम् ॥
रुक्मदण्डं बृहन् मूर्ध्नि दुधावाभिप्रदक्षिणम् ॥
तथैव भीमसेनो ऽपि यमाभ्यां सहितो वशी ॥
पृष्ठतो ऽनुययौ कृष्णम् ऋत्विक् पौरजनैर् वृतः ॥
Transliteration (IAST)
upāruhyārjunaś cāpi cāmaravyajanaṃ sitam ||
rukmadaṇḍaṃ bṛhan mūrdhni dudhāvābhipradakṣiṇam ||
tathaiva bhīmaseno 'pi yamābhyāṃ sahito vaśī ||
pṛṣṭhato 'nuyayau kṛṣṇam ṛtvik paurajanair vṛtaḥ ||
Word-by-word
SanskritIASTMeaning
उपारुह्य अर्जुनः च अपिupāruhya arjunaḥ ca apiвзойдя [тоже], и Арджуна,
चामर-व्यजनम् सितम्cāmara-vyajanam sitamопахало-чамару белое,
रुक्म-दण्डम् बृहत् मूर्ध्निrukma-daṇḍam bṛhat mūrdhniс золотою рукоятью, большое, над головою
दुधाव अभि-प्रदक्षिणम्dudhāva abhi-pradakṣiṇamобвевал, обходя слева направо;
तथा एव भीमसेनः अपिtathā eva bhīmasenaḥ apiтак же и Бхимасена,
यमाभ्याम् सहितः वशीyamābhyām sahitaḥ vaśīс близнецами вместе, обуздавший себя,
पृष्ठतः अनुययौ कृष्णम्pṛṣṭhataḥ anuyayau kṛṣṇamсзади последовал за Кришной,
ऋत्विक् पौर-जनैः वृतःṛtvik paura-janaiḥ vṛtaḥсо жрецом, окружённый горожанами.
Translation
«И Арджуна, взойдя, обвевал над головою [Кришны] белое опахало-чамару с золотою рукоятью, обходя его почтительно; так же и обуздавший себя Бхимасена с близнецами следовал позади Кришны, вместе со жрецом и окружённый горожанами».
Commentary
Version
7f9508e7f399 · published Jun 16, 2026, 12:05:00 PM UTC
Page between verses with
Здесь братья служат Господу всяк по-своему — кто правит, кто обвевает, кто сопровождает. Знаменательно, что почести, подобающие царю царей, они воздают Кришне, признавая в Нём высшего: истинное царство склоняется пред Господом. И народ следует за ними — преданность старших ведёт за собою многих. Так писание являет согласный почёт всего рода; и шествие сияет.