Mahabharata
Arghyāharaṇa-parva (śiśupāla-bhīṣma-nindā) (Shishupala's Abuse of Bhishma)2.38.4–6
2413 / 15823
Mahabharata · 2.38.4–6
Devanāgarī

पूतनाघातपूर्वाणि कर्माण्य् अस्य विशेषतः ॥
त्वया कीर्तयतास्माकं भूयः प्रच्यावितं मनः ॥
अवलिप्तस्य मूर्खस्य केशवं स्तोतुम् इच्छतः ॥
कथं भीष्म न ते जिह्वा शतधेयं विदीर्यते ॥
यत्र कुत्सा प्रयोक्तव्या भीष्म बालतरैर् नरैः ॥
तम् इमं ज्ञानवृद्धः सन् गोपं संस्तोतुम् इच्छसि ॥

Transliteration (IAST)

pūtanāghātapūrvāṇi karmāṇy asya viśeṣataḥ ||
tvayā kīrtayatāsmākaṃ bhūyaḥ pracyāvitaṃ manaḥ ||
avaliptasya mūrkhasya keśavaṃ stotum icchataḥ ||
kathaṃ bhīṣma na te jihvā śatadheyaṃ vidīryate ||
yatra kutsā prayoktavyā bhīṣma bālatarair naraiḥ ||
tam imaṃ jñānavṛddhaḥ san gopaṃ saṃstotum icchasi ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
पूतना-घात-पूर्वाणिpūtanā-ghāta-pūrvāṇi"the slaying of Putana and other
कर्माण्य् अस्य विशेषतःkarmāṇy asya viśeṣataḥdeeds of his especially,
त्वया कीर्तयता अस्माकंtvayā kīrtayatā asmākaṃpraised by you, our
भूयः प्रच्यावितं मनःbhūyaḥ pracyāvitaṃ manaḥmind has been disturbed still further;
अवलिप्तस्य मूर्खस्यavaliptasya mūrkhasyaof the conceited fool,
केशवं स्तोतुम् इच्छतःkeśavaṃ stotum icchataḥwishing to praise Keshava,
कथं भीष्म न ते जिह्वाkathaṃ bhīṣma na te jihvāhow, O Bhishma, does your tongue
शतधा इयं विदीर्यतेśatadhā iyaṃ vidīryatenot split into a hundred pieces?
यत्र कुत्सा प्रयोक्तव्याyatra kutsā prayoktavyāwhere censure is fitting [to apply]
भीष्म बालतरैर् नरैःbhīṣma bālatarair naraiḥeven by younger men, O Bhishma —
तम् इमं ज्ञान-वृद्धः सन्tam imaṃ jñāna-vṛddhaḥ santhat very one, you, aged in knowledge,
गोपं संस्तोतुम् इच्छसिgopaṃ saṃstotum icchasia cowherd, wish to praise."
पूतनाघातपूर्वाणिpūtanāghātapūrvāṇioriginal form "pūtanāghātapūrvāṇi", added to complete the word-by-word coverage
कीर्तयतास्माकंkīrtayatāsmākaṃoriginal form "kīrtayatāsmākaṃ", added to complete the word-by-word coverage
शतधेयंśatadheyaṃoriginal form "śatadheyaṃ", added to complete the word-by-word coverage
ज्ञानवृद्धःjñānavṛddhaḥoriginal form "jñānavṛddhaḥ", added to complete the word-by-word coverage
Translation

"The slaying of Putana and his other deeds, praised by you, have disturbed our mind still further. How, O Bhishma, does your tongue not split into a hundred pieces — that of a conceited fool wishing to praise Keshava? The one whom even younger men would rightly censure — this cowherd — you, an elder in knowledge, wish to praise!"

Version

d251bca1aa96 · published Jul 16, 2026, 3:40:28 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with