Mahabharata
Дьюта-парва: решение об игре и постройка зала · Verse 2.51.1–3
2567 / 3756
Mahabharata · 2.51.1–3
Devanāgarī

शकुनिर् उवाच
यां त्वम् एतां श्रियं दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रे युधिष्ठिरे ॥
तप्यसे तां हरिष्यामि द्यूतेनाहूयतां परः ॥
अगत्वा संशयम् अहम् अयुद्ध्वा च चमूमुखे ॥
अक्षान् क्षिपन्न् अक्षतः सन् विद्वान् अविदुषो जये ॥
ग्लहान् धनूंषि मे विद्धि शरान् अक्षांश् च भारत ॥
अक्षाणां हृदयं मे ज्यां रथं विद्धि ममास्तरम् ॥

Transliteration (IAST)

śakunir uvāca
yāṃ tvam etāṃ śriyaṃ dṛṣṭvā pāṇḍuputre yudhiṣṭhire ||
tapyase tāṃ hariṣyāmi dyūtenāhūyatāṃ paraḥ ||
agatvā saṃśayam aham ayuddhvā ca camūmukhe ||
akṣān kṣipann akṣataḥ san vidvān aviduṣo jaye ||
glahān dhanūṃṣi me viddhi śarān akṣāṃś ca bhārata ||
akṣāṇāṃ hṛdayaṃ me jyāṃ rathaṃ viddhi mamāstaram ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
यां त्वम् एतां श्रियं दृष्ट्वाyāṃ tvam etāṃ śriyaṃ dṛṣṭvā«ту фортуну, [что] увидев
पाण्डु-पुत्रे युधिष्ठिरेpāṇḍu-putre yudhiṣṭhireу сына Панду Юдхиштхиры,
तप्यसे तां हरिष्यामिtapyase tāṃ hariṣyāmiты терзаешься — её отниму я;
द्यूतेन आहूयतां परःdyūtena āhūyatāṃ paraḥигрою да будет вызван противник;
अगत्वा संशयम् अहम्agatvā saṃśayam ahamне входя в [опасность] сомнения я,
अयुद्ध्वा च चमू-मुखेayuddhvā ca camū-mukheи не сражаясь во главе войска,
अक्षान् क्षिपन्न् अक्षतः सन्akṣān kṣipann akṣataḥ sanкости бросая, невредимым [оставаясь],
विद्वान् अविदुषो जयेvidvān aviduṣo jayeсведущий — над несведущим в победе;
ग्लहान् धनूंषि मे विद्धिglahān dhanūṃṣi me viddhiставки знай — лук мой,
शरान् अक्षांश् च भारतśarān akṣāṃś ca bhārataстрелы и кости, о Бхарата;
अक्षाणां हृदयं मे ज्यांakṣāṇāṃ hṛdayaṃ me jyāṃкостей сердце [искусство] — моя тетива,
रथं विद्धि मम आस्तरम्rathaṃ viddhi mama āstaramдоску знай моей колесницей».
Translation

«Ту фортуну, увидев которую у сына Панду Юдхиштхиры, ты терзаешься, — её я отниму; да будет вызван противник на игру. Не входя в опасность [исхода] и не сражаясь во главе войска, [лишь] бросая кости и оставаясь невредим, я, сведущий, [одержу победу] над несведущим. Знай: ставки — мой лук, стрелы и кости — мои [стрелы], о Бхарата; искусство в костях — моя тетива, [игральную] доску знай моей колесницей».

Commentary

Шакуни кичится тем, что победит «не сражаясь», «оставаясь невредим»: трус превозносит безопасность обмана над честью боя. Знаменательно, что он подменяет оружие кшатрия костями: лук, стрелы, тетива, колесница — всё обращено в орудия плутовства. Стих обнажает суть бесчестной победы: она ищет не доблести, а уловки, не риска, а верного обмана. Истинный воин встречает врага лицом и рискует собою; шулер же торжествует, не подвергаясь ничему. И самое сравнение игры с битвою есть кощунство над кшатра-дхармой: где честный кладёт на кон жизнь, там лукавый кладёт лишь кости — и зовёт это доблестью.

Version

056ea6a4945b · published Jun 16, 2026, 4:10:00 PM UTC

Page between verses with