गुणाद् वा आलोकवत्
guṇād vā ālokavat
Либо [точнее]: качеством [— знанием — объемлет тело], как светильник — светом [весь дом].
सिद्धायां चाणुतायाम् इत्थम् अप्य् अविरोधः स्याद् इति मुख्यं मतम् आह—
गुणाद् वा आलोकवत् ॥
अणुर् अपि जीवश् चेतयितृत्व-लक्षणेन चिद्-गुणेन निखिल-देह-व्यापी स्यात् आलोकवत् । यथा सूर्यादिर् आलोक एक-देशस्थोऽपि प्रभया कृत्स्नं ख-गोलं व्याप्नोति तद्वत् । आह चैवं भगवान् ।
यथा प्रकाशयत्य् एकः कृत्स्नं लोकम् इमं रविः ।
क्षेत्रं क्षेत्री तथा कृत्स्नं प्रकाशयति भारत ॥ [गीता 13.33]
न च सूर्यात् विशीर्णाः परमाणवः सूर्य-प्रमेति वाच्यम् । तथा सति तस्य ह्रास-प्रसङ्गात् । पद्म-रागादि-मणयोऽपि प्रभया निज-परिसरान् रञ्जयन्तो दृष्टाः । न च तेभ्यः परमाणवश् च्यवन्ते इति शक्यं वक्तुं, अत्यन्तासम्भवात्, उन्मान-हान्यापत्तेश् च । इत्थं च गुण एव प्रभा ॥24॥
siddhāyāṁ cāṇutāyām ittham apy avirodhaḥ syād iti mukhyaṁ matam āha—
guṇād vā ālokavat ||
aṇur api jīvaś cetayitṛtva-lakṣaṇena cid-guṇena nikhila-deha-vyāpī syāt ālokavat | yathā sūryādir āloka eka-deśastho'pi prabhayā kṛtsnaṁ kha-golaṁ vyāpnoti tadvat | āha caivaṁ bhagavān |
yathā prakāśayaty ekaḥ kṛtsnaṁ lokam imaṁ raviḥ |
kṣetraṁ kṣetrī tathā kṛtsnaṁ prakāśayati bhārata || [gītā 13.33]
na ca sūryāt viśīrṇāḥ paramāṇavaḥ sūrya-prameti vācyam | tathā sati tasya hrāsa-prasaṅgāt | padma-rāgādi-maṇayo'pi prabhayā nija-parisarān rañjayanto dṛṣṭāḥ | na ca tebhyaḥ paramāṇavaś cyavante iti śakyaṁ vaktuṁ, atyantāsambhavāt, unmāna-hānyāpatteś ca | itthaṁ ca guṇa eva prabhā ||24||
3013a0f8405a · published Jul 27, 2026, 4:51:26 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Когда точечность утверждена, говорит ГЛАВНОЕ мнение о непротиворечии:
«Либо от качества: как со светом».
Джива, хоть и ану, качеством сознавания — читом — объемлет всё тело, КАК СВЕТ: как светило, стоя в одном месте, сиянием объемлет весь свод. И так говорит Бхагаван: «Как освещает один — весь этот мир — солнце, так всё поле освещает владелец поля» [Гита 13.34]. И не [скажешь] «сияние — осыпавшиеся атомы солнца»: оно бы убывало; и рубины красят сиянием окрестность, а атомы с них не сыплются — вес бы падал. Итак, сияние — именно КАЧЕСТВО [простирающееся за носителя].