तेजो ऽतस् तथा ह्य् आह
tejo 'tas tathā hy āha
Жар [-огонь] — от этого [ветра]: так ведь и говорит [шрути: «от ветра — огонь»].
एवं प्रासङ्गिकं समाप्य तेजो-विषयकं श्रुति-विरोधं परिहरति । तत् तेजोऽसृजत इति ब्रह्मजत्वं तेजसः श्रुतम् । वायोर् अग्निर् इति तु वायुजत्वम् । तत्र वायोर् इति पञ्चम्या आनन्तर्यार्थत्वस्यापि सम्भवात् ब्रह्मजं तद् इति प्राप्ते—
तेजोऽतस् तथा ह्य् आह ॥
अतो मातरिश्वनः सकाशात् तेज उत्पद्यते । तथा हि श्रुतिर् आह—वायोर् अग्निर् इति । इदम् अत्र बोध्यम् । अनुवर्तमान-सम्भूत-शब्दान्वितत्वेन वायोर् इति पञ्चम्या अपादानार्थत्वम् एव मुख्यं कॢप्तत्वात् । आनन्तर्यार्थत्वं तु भाक्तं कल्प्यत्वात् । ततश् च मुख्यम् एव न्याय्यत्वाद् ग्राह्यम् । एवम् अपि वक्ष्यमाण-युक्त्या ब्रह्मजत्वं च न विरुध्यते ॥9॥
evaṁ prāsaṅgikaṁ samāpya tejo-viṣayakaṁ śruti-virodhaṁ pariharati | tat tejo'sṛjata iti brahmajatvaṁ tejasaḥ śrutam | vāyor agnir iti tu vāyujatvam | tatra vāyor iti pañcamyā ānantaryārthatvasyāpi sambhavāt brahmajaṁ tad iti prāpte—
tejo'tas tathā hy āha ||
ato mātariśvanaḥ sakāśāt teja utpadyate | tathā hi śrutir āha—vāyor agnir iti | idam atra bodhyam | anuvartamāna-sambhūta-śabdānvitatvena vāyor iti pañcamyā apādānārthatvam eva mukhyaṁ kḷptatvāt | ānantaryārthatvaṁ tu bhāktaṁ kalpyatvāt | tataś ca mukhyam eva nyāyyatvād grāhyam | evam api vakṣyamāṇa-yuktyā brahmajatvaṁ ca na virudhyate ||9||
ec3e025cc16b · published Jul 27, 2026, 4:51:26 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Так закончив попутное, устраняет разноречие шрути о жаре: «[Сущее] сотворило жар» — от Брахмана; «от ветра — огонь» — от ветра; или «от ветра» значит [лишь] «вслед за ветром», и жар — от Брахмана [напрямую]? При полученном —
«Жар — от этого: так ведь и говорит».
Жар рождается от Матаришвана-ветра: «от ветра — огонь». Разумей: в связке со сквозным «возникло» главное значение падежа «от ветра» — исход (оно готово само; «вслед за» пришлось бы домысливать) — бери главное. И при этом, по доводу, что будет сказан, рождённость от Брахмана не порушена.