Govinda-bhāṣya · 2.3.32
॥
Devanāgarī
विहारोपदेशात्
Transliteration (IAST)
vihāropadeśāt
Word-by-word
SanskritIASTMeaning
विहार-उपदेशात्vihāra-upadeśātиз наставления о странствии; vihāra «прогулка» + upadeśa, отложительный падеж; «он бродит по своему телу, как хочет»
Translation
И по наставлению об играх [освобождённого: «смеясь, играя, радуясь» — деятельство подлинно].
Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
॥
Devanāgarī
वास्तवम् एव कर्तृत्वं जीवस्येत्य् आह—
विहारोपदेशात् ।
स तत्र पर्येति जक्षन् क्रीडन् रममाण [छा.उ. 8.12.3] इत्य् आदिना मुक्तस्यापि क्रीडाभिधानाद् इत्य् अर्थः । अतः कर्तृत्वम् अत्र न दुःखावहं, किन्तु गुण-सम्बन्धम् एव, तस्य स्वरूप-ग्लानि-करत्वात् ॥32॥
Transliteration (IAST)
vāstavam eva kartṛtvaṁ jīvasyety āha—
vihāropadeśāt |
sa tatra paryeti jakṣan krīḍan ramamāṇa [chā.u. 8.12.3] ity ādinā muktasyāpi krīḍābhidhānād ity arthaḥ | ataḥ kartṛtvam atra na duḥkhāvahaṁ, kintu guṇa-sambandham eva, tasya svarūpa-glāni-karatvāt ||32||
Word-by-word
SanskritIASTMeaning
वास्तवम् एव कर्तृत्वम् जीवस्य इति आहvāstavam eva kartṛtvam jīvasya iti āhaделанье дживы — самое настоящее, — говорит; vāstava!
विहार-उपदेशात्vihāra-upadeśāt«по наставлению об играх»; сутра (у Мадхвы — 2.3.34)
सः तत्र पर्येतिsaḥ tatra paryeti«он там расхаживает»; paryeti
जक्षत् क्रीडन् रममाणः इति आदिनाjakṣat krīḍan ramamāṇaḥ iti ādinā«смеясь, играя, радуясь»; Чхандогья 8.12.3!!
मुक्तस्य अपि क्रीडा-अभिधानात् इति अर्थःmuktasya api krīḍā-abhidhānāt iti arthaḥибо игра именована и у СВОБОДНОГО; mukta!!
अतः कर्तृत्वम् अत्र न दुःख-आवहम्ataḥ kartṛtvam atra na duḥkha-āvahamпотому деланье само по себе не мукотворно; duḥkha-āvaha
किन्तु गुण-सम्बन्धम् एवkintu guṇa-sambandham evaмукотворна лишь связь с гунами; guṇa-sambandha!
तस्य स्वरूप-ग्लानि-करत्वात्tasya svarūpa-glāni-karatvātона томит сварупу; glāni!
Commentary translation
Version
0d750f65b22c · published Jul 27, 2026, 4:51:26 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Деланье дживы — самое настоящее, — говорит:
«По наставлению об играх».
«Он там расхаживает — смеясь, играя, радуясь»: игра именована и у СВОБОДНОГО. Потому деланье само по себе не мукотворно — мукотворна лишь связь с гунами: она томит сварупу.