VedawordA Vedic library
Search
Sign in
Govinda-bhāṣya
Пада 2.32.3.3
220 / 558
Govinda-bhāṣya · 2.3.3
॥
Devanāgarī

गौण्य् असम्भवाच् छब्दाच् च

Transliteration (IAST)

gauṇy asambhavāc chabdāc ca

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
गौणीgauṇīпереносно [сказанное]; gauṇa «второстепенный смысл» (у Мадхвы — две сутры: gauṇy asambhavāt + śabdāc ca)
असम्भवात्asambhavātпо невозможности; a-sambhava
शब्दात्śabdātпо слову [же — «бессмертно»]; śabda
चcaи; частица
Translation

[Оппонент:] то [рождение] — переносно: [у бесчастного] невозможно, и слово [«бессмертны ветер и небо»] — против.

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
॥
Devanāgarī

पुनः शङ्क्यते—

गौण्य-सम्भवाच् छब्दाच् च ॥

न खलु वियद् उत्पत्तिः सम्भावयितुम् अपि शक्या जीवत्सु श्रीमत्-कण-भक्षाक्ष-चरण-चरणोपजीविषु । या तूत्पत्तिः श्रुतिभिर् उदाहृता सा किल, कुर्व् आकाशं जातम् आकाशम् इत्य् आदि-लोकोक्तिवद् गौणी भविष्यति । कुतः ? असम्भवात् । नहि निराकारस्य विभोर् वियतः सम्भवेद् उत्पत्तिः कारण-सामग्री-विरहाच् छब्दाच् च । वायुश् चान्तरीक्षं चैतद् अमृतम् इति बृहद्-आरण्यक-वाक्याच् च तस्योत्पत्तिर् नास्तीति मन्तव्यम् ॥3॥

Transliteration (IAST)

punaḥ śaṅkyate—

gauṇya-sambhavāc chabdāc ca ||

na khalu viyad utpattiḥ sambhāvayitum api śakyā jīvatsu śrīmat-kaṇa-bhakṣākṣa-caraṇa-caraṇopajīviṣu | yā tūtpattiḥ śrutibhir udāhṛtā sā kila, kurv ākāśaṁ jātam ākāśam ity ādi-lokoktivad gauṇī bhaviṣyati | kutaḥ ? asambhavāt | nahi nirākārasya vibhor viyataḥ sambhaved utpattiḥ kāraṇa-sāmagrī-virahāc chabdāc ca | vāyuś cāntarīkṣaṁ caitad amṛtam iti bṛhad-āraṇyaka-vākyāc ca tasyotpattir nāstīti mantavyam ||3||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
पुनः शङ्क्यतेpunaḥ śaṅkyateвновь сомневаются; śaṅkā
गौणी असम्भवात् शब्दात् चgauṇī asambhavāt śabdāt ca«переносно: по невозможности и по слову»; сутра 2.3.3 (у Мадхвы — 2.3.3-4)
न खलु वियत्-उत्पत्तिःna khalu viyat-utpattiḥрождение пространства; utpatti
सम्भावयितुम् अपि शक्याsambhāvayitum api śakyāи помыслить нельзя; śakya
जीवत्सुjīvatsuпока живы; jīvat!
श्रीमत्-कणभक्ष-अक्षचरण-चरण-उपजीविषुśrīmat-kaṇabhakṣa-akṣacaraṇa-caraṇa-upajīviṣuкормящиеся у стоп славных Канады и Акшачараны [Гаутамы]; upajīvin!
या तु उत्पत्तिः श्रुतिभिः उदाहृताyā tu utpattiḥ śrutibhiḥ udāhṛtāа рождение, приведённое шрути; udāhṛta
सा किलsā kilaоно ведь; kila
कुरु आकाशम्kuru ākāśam«освободи место»; пример!
जातम् आकाशम् इति आदि-लोक-उक्ति-वत्jātam ākāśam iti ādi-loka-ukti-vat«стало место» — как в этих оборотах; loka-ukti!
गौणी भविष्यतिgauṇī bhaviṣyatiбудет переносным; gauṇī
कुतः असम्भवात्kutaḥ asambhavātпочему? — по невозможности; asambhava
न हि निराकारस्य विभोः वियतःna hi nirākārasya vibhoḥ viyataḥу безóбразного вездесущего пространства; nirākāra
सम्भवेत् उत्पत्तिःsambhavet utpattiḥрождению не бывать; asambhava
कारण-सामग्री-विरहात्kāraṇa-sāmagrī-virahātза отсутствием набора причин; sāmagrī
शब्दात् चśabdāt caи по слову; śabda
वायुः च अन्तरीक्षम् च एतत् अमृतम् इतिvāyuḥ ca antarīkṣam ca etat amṛtam iti«ветер и поднебесье — вот бессмертное»; Брихадараньяка 2.3.3!
बृहत्-आरण्यक-वाक्यात् चbṛhat-āraṇyaka-vākyāt caпо речению Брихадараньяки; vākya
तस्य उत्पत्तिः न अस्ति इति मन्तव्यम्tasya utpattiḥ na asti iti mantavyamмысли: рождения у него нет; pūrva-pakṣa
Commentary translation

Вновь сомневаются:

«Переносно: по невозможности и по слову».

Рождение пространства и помыслить нельзя, пока живы кормящиеся у стоп славных Канады и Акшачараны [логики]. А рождение, приведённое шрути, будет переносным — как в оборотах «освободи место», «стало место». Почему? По невозможности: у безóбразного вездесущего рождению не бывать — нет набора причин; и по слову: «ветер и поднебесье — вот БЕССМЕРТНОЕ» [Брихадараньяка].

Version

66e6efa3860c · published Jul 27, 2026, 4:51:26 AM UTC

Available inRU
PreviousVerse 2.3.2

Page between verses with