Mahābhārata
Arjuna-vanavāsa-parva (The Marriage of Subhadrā and the Birth of Offspring)1.213.65–70
1737 / 15823
Mahābhārata · 1.213.65–70
Devanāgarī

चतुष्पादं दशविधं धनुर्वेदम् अरिंदमः ॥
अर्जुनाद् वेद वेदज्ञात् सकलं दिव्यमानुषम् ॥
विज्ञानेष्व् अपि चास्त्राणां सौष्ठवे च महाबलः ॥
क्रियास्व् अपि च सर्वासु विशेषान् अभ्यशिक्षयत् ॥
आगमे च प्रयोगे च चक्रे तुल्यम् इवात्मनः ॥
तुतोष पुत्रं सौभद्रं प्रेक्षमाणो धनंजयः ॥
सर्वसंहननोपेतं सर्वलक्षणलक्षितम् ॥
दुर्धर्षम् ऋषभस्कन्धं व्यात्ताननम् इवोरगम् ॥
सिंहदर्पं महेष्वासं मत्तमातङ्गविक्रमम् ॥
मेघदुन्दुभिनिर्घोषं पूर्णचन्द्रनिभाननम् ॥
कृष्णस्य सदृशं शौर्ये वीर्ये रूपे तथाकृतौ ॥
ददर्श पुत्रं बीभत्सुर् मघवान् इव तं यथा ॥

Transliteración (IAST)

catuṣpādaṃ daśavidhaṃ dhanurvedam ariṃdamaḥ ||
arjunād veda vedajñāt sakalaṃ divyamānuṣam ||
vijñāneṣv api cāstrāṇāṃ sauṣṭhave ca mahābalaḥ ||
kriyāsv api ca sarvāsu viśeṣān abhyaśikṣayat ||
āgame ca prayoge ca cakre tulyam ivātmanaḥ ||
tutoṣa putraṃ saubhadraṃ prekṣamāṇo dhanaṃjayaḥ ||
sarvasaṃhananopetaṃ sarvalakṣaṇalakṣitam ||
durdharṣam ṛṣabhaskandhaṃ vyāttānanam ivoragam ||
siṃhadarpaṃ maheṣvāsaṃ mattamātaṅgavikramam ||
meghadundubhinirghoṣaṃ pūrṇacandranibhānanam ||
kṛṣṇasya sadṛśaṃ śaurye vīrye rūpe tathākṛtau ||
dadarśa putraṃ bībhatsur maghavān iva taṃ yathā ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
चतुष्पादं दशविधं धनुर्वेदम् अरिंदमःcatuṣpādaṃ daśavidhaṃ dhanurvedam ariṃdamaḥthe fourfold, tenfold Dhanurveda, the queller of foes,
अर्जुनात् वेद वेदज्ञात् सकलं दिव्यमानुषम्arjunāt veda vedajñāt sakalaṃ divyamānuṣamlearned all of it, divine and human, from Arjuna, knower of the Vedas;
विज्ञानेषु अपि च अस्त्राणां सौष्ठवे च महाबलःvijñāneṣu api ca astrāṇāṃ sauṣṭhave ca mahābalaḥand in knowledge of weapons, and in skill, the mighty one,
क्रियासु अपि च सर्वासु विशेषान् अभ्यशिक्षयत्kriyāsu api ca sarvāsu viśeṣān abhyaśikṣayatand in all techniques [Arjuna] taught him the finer points;
आगमे च प्रयोगे च चक्रे तुल्यम् इव आत्मनःāgame ca prayoge ca cakre tulyam iva ātmanaḥand in theory and in practice made [him] equal to himself;
तुतोष पुत्रं सौभद्रं प्रेक्षमाणः धनंजयःtutoṣa putraṃ saubhadraṃ prekṣamāṇaḥ dhanaṃjayaḥDhananjaya rejoiced in his son Saubhadra, gazing [upon him];
सर्वसंहननोपेतं सर्वलक्षणलक्षितम्sarvasaṃhananopetaṃ sarvalakṣaṇalakṣitamendowed with every bodily strength, marked with all auspicious signs,
दुर्धर्षम् ऋषभस्कन्धं व्यात्ताननम् इव उरगम्durdharṣam ṛṣabhaskandhaṃ vyāttānanam iva uragamunconquerable, bull-shouldered, like a serpent with gaping jaws,
सिंहदर्पं महेष्वासं मत्तमातङ्गविक्रमम्siṃhadarpaṃ maheṣvāsaṃ mattamātaṅgavikramamwith a lion's pride, a great archer, with the fury of a maddened elephant,
मेघदुन्दुभिनिर्घोषं पूर्णचन्द्रनिभाननम्meghadundubhinirghoṣaṃ pūrṇacandranibhānanamwith a voice like a thundercloud and a war-drum, with a face like the full moon,
कृष्णस्य सदृशं शौर्ये वीर्ये रूपे तथा आकृतौkṛṣṇasya sadṛśaṃ śaurye vīrye rūpe tathā ākṛtauresembling Krishna in valor, might, beauty, and form —
ददर्श पुत्रं बीभत्सुः मघवान् इव तं यथाdadarśa putraṃ bībhatsuḥ maghavān iva taṃ yathāBibhatsu [Arjuna] beheld his son, as Maghavan [Indra beheld his own];
अर्जुनाद्arjunādoriginal form "arjunād", added to complete the word-by-word coverage
विज्ञानेष्व्vijñāneṣvoriginal form "vijñāneṣv", added to complete the word-by-word coverage
चास्त्राणांcāstrāṇāṃoriginal form "cāstrāṇāṃ", added to complete the word-by-word coverage
क्रियास्व्kriyāsvoriginal form "kriyāsv", added to complete the word-by-word coverage
इवात्मनःivātmanaḥoriginal form "ivātmanaḥ", added to complete the word-by-word coverage
प्रेक्षमाणोprekṣamāṇooriginal form "prekṣamāṇo", added to complete the word-by-word coverage
इवोरगम्ivoragamoriginal form "ivoragam", added to complete the word-by-word coverage
तथाकृतौtathākṛtauoriginal form "tathākṛtau", added to complete the word-by-word coverage
बीभत्सुर्bībhatsuroriginal form "bībhatsur", added to complete the word-by-word coverage
Traducción

The fourfold, tenfold Dhanurveda, both divine and human, he learned in full from Arjuna, knower of the Vedas; in knowledge of weapons, in skill, and in every technique Arjuna taught him their finer points; in theory and in practice he made him his equal. Dhananjaya rejoiced in his son Saubhadra, beholding him — endowed with every bodily strength, marked with all auspicious signs, unconquerable, bull-shouldered, lion-proud, a great archer, with the fury of a maddened elephant, with a voice like thundercloud and drum, with a face like the full moon, resembling Krishna in valor, might, beauty, and form. Bibhatsu beheld his son, as Indra beheld his own.

Versión

260dbb5cc00d · publicado 12 jul 2026, 18:11:48 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con