महाभारत
Rājasūyārambha-parva (yajña-saṃkalpa, kṛṣṇa-āgamana) (The Decision for the Sacrifice and Krishna's Arrival)2.30.6–8
2341 / 15823
महाभारत · 2.30.6–8
देवनागरी

प्रियं कर्तुम् उपस्थातुं बलिकर्म स्वभावजम् ॥
अभिहर्तुं नृपा जग्मुर् नान्यैः कार्यैः पृथक् पृथक् ॥
धर्म्यैर् धनागमैस् तस्य ववृधे निचयो महान् ॥
कर्तुं यस्य न शक्येत क्षयो वर्षशतैर् अपि ॥
स्वकोशस्य परीमाणं कोष्ठस्य च महीपतिः ॥
विज्ञाय राजा कौन्तेयो यज्ञायैव मनो दधे ॥

लिप्यंतरण (IAST)

priyaṃ kartum upasthātuṃ balikarma svabhāvajam ||
abhihartuṃ nṛpā jagmur nānyaiḥ kāryaiḥ pṛthak pṛthak ||
dharmyair dhanāgamais tasya vavṛdhe nicayo mahān ||
kartuṃ yasya na śakyeta kṣayo varṣaśatair api ||
svakośasya parīmāṇaṃ koṣṭhasya ca mahīpatiḥ ||
vijñāya rājā kaunteyo yajñāyaiva mano dadhe ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
प्रियं कर्तुम् उपस्थातुंpriyaṃ kartum upasthātuṃto do what was pleasing, to pay court,
बलि-कर्म स्व-भाव-जम्bali-karma sva-bhāva-jamtribute — a natural duty —
अभिहर्तुं नृपा जग्मुर्abhihartuṃ nṛpā jagmurto bring, kings came,
न अन्यैः कार्यैः पृथक् पृथक्na anyaiḥ kāryaiḥ pṛthak pṛthaknot on other business, each separately;
धर्म्यैर् धन-आगमैस् तस्यdharmyair dhana-āgamais tasyaby righteous streams of wealth his
ववृधे निचयो महान्vavṛdhe nicayo mahāngreat store grew,
कर्तुं यस्य न शक्येतkartuṃ yasya na śakyetawhose depletion could not be achieved
क्षयो वर्ष-शतैर् अपिkṣayo varṣa-śatair apieven in a hundred years;
स्व-कोशस्य परीमाणंsva-kośasya parīmāṇaṃthe measure of his own treasury
कोष्ठस्य च महीपतिःkoṣṭhasya ca mahīpatiḥand of the storehouse, the king,
विज्ञाय राजा कौन्तेयोvijñāya rājā kaunteyohaving learned, the son of Kunti,
यज्ञाय एव मनो दधेyajñāya eva mano dadheset his mind on the sacrifice.
बलिकर्मbalikarmaoriginal form "balikarma", added to complete the word-by-word coverage
स्वभावजम्svabhāvajamoriginal form "svabhāvajam", added to complete the word-by-word coverage
नान्यैःnānyaiḥoriginal form "nānyaiḥ", added to complete the word-by-word coverage
धनागमैस्dhanāgamaisoriginal form "dhanāgamais", added to complete the word-by-word coverage
वर्षशतैर्varṣaśatairoriginal form "varṣaśatair", added to complete the word-by-word coverage
स्वकोशस्यsvakośasyaoriginal form "svakośasya", added to complete the word-by-word coverage
यज्ञायैवyajñāyaivaoriginal form "yajñāyaiva", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

Kings came, each separately, on no other business but to please him, pay him court, and bring tribute — a natural duty. By righteous streams of wealth his great store grew, a depletion of which could not be achieved even in a hundred years. Having learned the measure of his own treasury and storehouse, King Kaunteya set his mind on the sacrifice.

संस्करण

680067cae8a5 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 3:28:51 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से