महाभारत
Rājasūyārambha-parva (yajña-saṃkalpa, kṛṣṇa-āgamana) (The Decision for the Sacrifice and Krishna's Arrival)2.30.23–25
2347 / 15823
महाभारत · 2.30.23–25
देवनागरी

तं कृष्णः प्रत्युवाचेदं बहूक्त्वा गुणविस्तरम् ॥
त्वम् एव राजशार्दूल सम्राड् अर्हो महाक्रतुम् ॥
संप्राप्नुहि त्वया प्राप्ते कृतकृत्यास् ततो वयम् ॥
यजस्वाभीप्सितं यज्ञं मयि श्रेयस्य् अवस्थिते ॥
नियुङ्क्ष्व चापि मां कृत्ये सर्वं कर्तास्मि ते वचः ॥
युधिष्ठिर उवाच
सफलः कृष्ण संकल्पः सिद्धिश् च नियता मम ॥
यस्य मे त्वं हृषीकेश यथेप्सितम् उपस्थितः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

taṃ kṛṣṇaḥ pratyuvācedaṃ bahūktvā guṇavistaram ||
tvam eva rājaśārdūla samrāḍ arho mahākratum ||
saṃprāpnuhi tvayā prāpte kṛtakṛtyās tato vayam ||
yajasvābhīpsitaṃ yajñaṃ mayi śreyasy avasthite ||
niyuṅkṣva cāpi māṃ kṛtye sarvaṃ kartāsmi te vacaḥ ||
yudhiṣṭhira uvāca
saphalaḥ kṛṣṇa saṃkalpaḥ siddhiś ca niyatā mama ||
yasya me tvaṃ hṛṣīkeśa yathepsitam upasthitaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तं कृष्णः प्रत्युवाच इदंtaṃ kṛṣṇaḥ pratyuvāca idaṃto him Krishna replied thus,
बहु उक्त्वा गुण-विस्तरम्bahu uktvā guṇa-vistaramhaving said much about the abundance of his virtues:
त्वम् एव राज-शार्दूलtvam eva rāja-śārdūla"You alone, tiger among kings,
सम्राड् अर्हो महा-क्रतुम्samrāḍ arho mahā-kratumare worthy, as sovereign, of the great sacrifice;
यजस्व अभीप्सितं यज्ञंyajasva abhīpsitaṃ yajñaṃperform the desired sacrifice;
मयि श्रेयस्य् अवस्थितेmayi śreyasy avasthitewith me standing here for your good,
नियुङ्क्ष्व च अपि मां कृत्येniyuṅkṣva ca api māṃ kṛtyeassign me also to [any] task —
सर्वं कर्ता अस्मि ते वचःsarvaṃ kartā asmi te vacaḥI shall do all according to your word";
स-फलः कृष्ण संकल्पःsa-phalaḥ kṛṣṇa saṃkalpaḥ"fruitful, Krishna, [is my] resolve,
सिद्धिश् च नियता ममsiddhiś ca niyatā mamaand success is assured for me,
यस्य मे त्वं हृषीकेशyasya me tvaṃ hṛṣīkeśasince you, Hrishikesha,
यथ-ईप्सितम् उपस्थितःyatha-īpsitam upasthitaḥstand before me as I desired".
प्रत्युवाचेदंpratyuvācedaṃoriginal form "pratyuvācedaṃ", added to complete the word-by-word coverage
बहूक्त्वाbahūktvāoriginal form "bahūktvā", added to complete the word-by-word coverage
गुणविस्तरम्guṇavistaramoriginal form "guṇavistaram", added to complete the word-by-word coverage
राजशार्दूलrājaśārdūlaoriginal form "rājaśārdūla", added to complete the word-by-word coverage
महाक्रतुम्mahākratumoriginal form "mahākratum", added to complete the word-by-word coverage
संप्राप्नुहिsaṃprāpnuhioriginal form "saṃprāpnuhi", added to complete the word-by-word coverage
त्वयाtvayāoriginal form "tvayā", added to complete the word-by-word coverage
प्राप्तेprāpteoriginal form "prāpte", added to complete the word-by-word coverage
कृतकृत्यास्kṛtakṛtyāsoriginal form "kṛtakṛtyās", added to complete the word-by-word coverage
ततोtatooriginal form "tato", added to complete the word-by-word coverage
वयम्vayamoriginal form "vayam", added to complete the word-by-word coverage
यजस्वाभीप्सितंyajasvābhīpsitaṃoriginal form "yajasvābhīpsitaṃ", added to complete the word-by-word coverage
चापिcāpioriginal form "cāpi", added to complete the word-by-word coverage
कर्तास्मिkartāsmioriginal form "kartāsmi", added to complete the word-by-word coverage
युधिष्ठिरyudhiṣṭhiraoriginal form "yudhiṣṭhira", added to complete the word-by-word coverage
सफलःsaphalaḥoriginal form "saphalaḥ", added to complete the word-by-word coverage
यथेप्सितम्yathepsitamoriginal form "yathepsitam", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

To him Krishna, having said much about his abundance of virtues, replied thus: "You alone, tiger among kings, are worthy, as sovereign, of the great sacrifice; perform the desired sacrifice. I stand here for your good — assign me to any task, and I shall do all according to your word." [Yudhishthira replied:] "Fruitful, Krishna, is my resolve, and success is assured for me, since you, Hrishikesha, stand before me as I desired."

संस्करण

142185b29357 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 3:28:51 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से