महाभारत
Jayadratha-vadha-parva (Bhīma against Droṇa)7.102.82–86
7560 / 15823
महाभारत · 7.102.82–86
देवनागरी

अथ भीमस् तु तच् छ्रुत्वा गुरोर् वाक्यम् अपेतभीः ॥
क्रुद्धः प्रोवाच वै द्रोणं रक्तताम्रेक्षणः श्वसन् ॥
तवार्जुनो नानुमते ब्रह्मबन्धो रणाजिरम् ॥
प्रविष्टः स हि दुर्धर्षः शक्रस्यापि विशेद् बलम् ॥
येन वै परमां पूजां कुर्वता मानितो ह्य् असि ॥
नार्जुनो ऽहं घृणी द्रोण भीमसेनो ऽस्मि ते रिपुः ॥
पिता नस् त्वं गुरुर् बन्धुस् तथा पुत्रा हि ते वयम् ॥
इति मन्यामहे सर्वे भवन्तं प्रणताः स्थिताः ॥
अद्य तद् विपरीतं ते वदतो ऽस्मासु दृश्यते ॥
यदि शत्रुं त्वम् आत्मानं मन्यसे तत् तथास्त्व् इह ॥
एष ते सदृशं शत्रोः कर्म भीमः करोम्य् अहम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

atha bhīmas tu tac chrutvā guror vākyam apetabhīḥ ||
kruddhaḥ provāca vai droṇaṃ raktatāmrekṣaṇaḥ śvasan ||
tavārjuno nānumate brahmabandho raṇājiram ||
praviṣṭaḥ sa hi durdharṣaḥ śakrasyāpi viśed balam ||
yena vai paramāṃ pūjāṃ kurvatā mānito hy asi ||
nārjuno 'haṃ ghṛṇī droṇa bhīmaseno 'smi te ripuḥ ||
pitā nas tvaṃ gurur bandhus tathā putrā hi te vayam ||
iti manyāmahe sarve bhavantaṃ praṇatāḥ sthitāḥ ||
adya tad viparītaṃ te vadato 'smāsu dṛśyate ||
yadi śatruṃ tvam ātmānaṃ manyase tat tathāstv iha ||
eṣa te sadṛśaṃ śatroḥ karma bhīmaḥ karomy aham ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अथ भीमः तु तत् श्रुत्वाatha bhīmaḥ tu tat śrutvāthen Bhima, having heard that; then Bhima, having heard that
गुरोः वाक्यम् अपेतभीःguroḥ vākyam apetabhīḥthe teacher's word, fearless; the word of the teacher, fearless
क्रुद्धः प्रोवाच वै द्रोणम्kruddhaḥ provāca vai droṇamenraged, said to Drona; furious, spoke to Drona
रक्तताम्रेक्षणः श्वसन्raktatāmrekṣaṇaḥ śvasanwith eyes crimson-copper, breathing hard; with copper-crimson eyes, breathing heavily
तव अर्जुनः न अनुमतेtava arjunaḥ na anumatenot with your permission, Arjuna; not with your permission, Arjuna
ब्रह्मबन्धो रणाजिरम्brahmabandho raṇājiramO degenerate brahmin, onto the field of battle; O degenerate brahmin, onto the field of war
प्रविष्टः सः हि दुर्धर्षःpraviṣṭaḥ saḥ hi durdharṣaḥentered, for he, unconquerable; entered, for he, unconquerable
शक्रस्य अपि विशेत् बलम्śakrasya api viśet balamwould enter even Shakra's army; would enter even Indra's army
न अर्जुनः अहम् घृणी द्रोणna arjunaḥ aham ghṛṇī droṇaI am not Arjuna, the compassionate one, Drona; I am not Arjuna, the merciful one, O Drona
भीमसेनः अस्मि ते रिपुःbhīmasenaḥ asmi te ripuḥI am Bhimasena, your enemy; I am Bhimasena, your enemy
पिता नः त्वम् गुरुः बन्धुःpitā naḥ tvam guruḥ bandhuḥyou are our father, teacher, kinsman; you are to us father, teacher, kinsman
तथा पुत्राः हि ते वयम्tathā putrāḥ hi te vayamand thus we are indeed your sons; and thus we are your sons
इति मन्यामहे सर्वेiti manyāmahe sarvethus we all consider; thus we all believe
भवन्तम् प्रणताः स्थिताःbhavantam praṇatāḥ sthitāḥbowed down to you, standing; standing, bowed down to you
अद्य तत् विपरीतम् तेadya tat viparītam tenow the opposite is seen in you; now in you the contrary appears
अनुवाद

Then Bhima, having heard that word of the teacher, fearless, enraged, said to Drona, with copper-crimson eyes, breathing hard: "Not with your permission, Arjuna, O degenerate brahmin, entered the field of battle -- for he, unconquerable, would enter even Indra's army. I am not Arjuna, the compassionate one, Drona -- I am Bhimasena, your enemy! You are our father, teacher, kinsman, and thus we are your sons -- so we all consider, standing bowed down to you. Now the opposite is seen in you."

संस्करण

c4d343877a0c · प्रकाशित 19 जुल॰ 2026, 4:17:33 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से