उपनिषद्
Nṛsiṃha-tāpanī UpaniṣadNṛsiṃha-tāpanī Pūrva 2.9
2224 / 6055
उपनिषद् · Nṛsiṃha-tāpanī Pūrva 2.9
देवनागरी

अथ कस्मादुच्यते वीरमिति । यस्मात्स्वमहिम्ना सर्वांल्लोकान्सर्वान्देवान्सर्वानात्मनः सर्वाणि भूतानि विरमति विरामयत्यजस्रं सृजति विसृजति वासयति । यतो वीरः कर्मण्यः सुदृक्षो युक्तग्राव जायते देवकामस्तस्मादुच्यते वीरमिति

लिप्यंतरण (IAST)

atha kasmāducyate vīramiti | yasmātsvamahimnā sarvāṃllokānsarvāndevānsarvānātmanaḥ sarvāṇi bhūtāni viramati virāmayatyajasraṃ sṛjati visṛjati vāsayati | yato vīraḥ karmaṇyaḥ sudṛkṣo yuktagrāva jāyate devakāmastasmāducyate vīramiti

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अथ कस्मात् उच्यते वीरम् इतिatha kasmāt ucyate vīram itiwhy then is he called “vīra”; wherefore is he named “the valiant”
यस्मात् स्वमहिम्नाyasmāt svamahimnābecause by his own greatness; since by his own might
सर्वान् लोकान् सर्वाणि भूतानिsarvān lokān sarvāṇi bhūtāniall worlds and all beings; all the worlds and every creature
विरमति विरामयतिviramati virāmayatihe stills and makes cease; he quiets and brings to rest
अजस्रम् सृजति विसृजति वासयतिajasram sṛjati visṛjati vāsayatiunceasingly he creates, releases, indwells; without pause he fashions, lets go, houses
यतः वीरः कर्मण्यः सुदृक्षःyataḥ vīraḥ karmaṇyaḥ sudṛkṣaḥfrom whom is born the hero, the doer, fair to see; from whom the champion, active, comely
युक्तग्रावा जायते देवकामःyuktagrāvā jāyate devakāmaḥwith the stones made ready, god-loving; with pressing-stones set, loving the gods
तस्मात् उच्यते वीरम् इतिtasmāt ucyate vīram ititherefore he is called “vīra”; hence he is named “the valiant”
अनुवाद

“And why is he called ‘vīra’?” — “Because by his own greatness he stills all worlds, all gods, all beings and makes them cease, and unceasingly creates, releases and indwells. ‘From whom is born the hero, the doer, fair to see, with the stones made ready, god-loving.’ Therefore he is called ‘vīra’.”

संस्करण

d724d590fd46 · प्रकाशित 29 जुल॰ 2026, 4:39:50 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से