Махабхарата
Аргхьяхарана-парва: поношение Шишупалой Бхишмы2.38.1–3
2412 / 15823
Махабхарата · 2.38.1–3
Деванагари

शिशुपाल उवाच
विभीषिकाभिर् बह्वीभिर् भीषयन् सर्वपार्थिवान् ॥
न व्यपत्रपसे कस्माद् वृद्धः सन् कुलपांसनः ॥
युक्तम् एतत् तृतीयायां प्रकृतौ वर्तता त्वया ॥
वक्तुं धर्माद् अपेतार्थं त्वं हि सर्वकुरूत्तमः ॥
नावि नौर् इव संबद्धा यथान्धो वान्धम् अन्वियात् ॥
तथाभूता हि कौरव्या भीष्म येषां त्वम् अग्रणीः ॥

Транслитерация (IAST)

śiśupāla uvāca
vibhīṣikābhir bahvībhir bhīṣayan sarvapārthivān ||
na vyapatrapase kasmād vṛddhaḥ san kulapāṃsanaḥ ||
yuktam etat tṛtīyāyāṃ prakṛtau vartatā tvayā ||
vaktuṃ dharmād apetārthaṃ tvaṃ hi sarvakurūttamaḥ ||
nāvi naur iva saṃbaddhā yathāndho vāndham anviyāt ||
tathābhūtā hi kauravyā bhīṣma yeṣāṃ tvam agraṇīḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
विभीषिकाभिर् बह्वीभिर्vibhīṣikābhir bahvībhir«многими устрашениями
भीषयन् सर्व-पार्थिवान्bhīṣayan sarva-pārthivānпугая всех царей,
न व्यपत्रपसे कस्माद्na vyapatrapase kasmādне стыдишься отчего,
वृद्धः सन् कुल-पांसनःvṛddhaḥ san kula-pāṃsanaḥбудучи старцем, осквернитель рода?
युक्तम् एतत् तृतीयायांyuktam etat tṛtīyāyāṃпристало это, в третьей
प्रकृतौ वर्तता त्वयाprakṛtau vartatā tvayāприроде [как евнух] пребывающему, тебе —
वक्तुं धर्माद् अपेत-अर्थंvaktuṃ dharmād apeta-arthaṃговорить от дхармы отпавшее,
त्वं हि सर्व-कुरु-उत्तमःtvaṃ hi sarva-kuru-uttamaḥведь ты „лучший из всех куру“;
नावि नौर् इव संबद्धाnāvi naur iva saṃbaddhāкак ладья, к ладье привязанная,
यथा अन्धो वा अन्धम् अन्वियात्yathā andho vā andham anviyātили как слепой за слепым шёл бы,
तथा-भूता हि कौरव्याtathā-bhūtā hi kauravyāтаковы ведь кауравьи,
भीष्म येषां त्वम् अग्रणीःbhīṣma yeṣāṃ tvam agraṇīḥо Бхишма, у которых ты вождь».
शिशुपालśiśupālaисходная форма «śiśupāla», добавленная для полного покрытия пословного блока
सर्वपार्थिवान्sarvapārthivānисходная форма «sarvapārthivān», добавленная для полного покрытия пословного блока
कुलपांसनःkulapāṃsanaḥисходная форма «kulapāṃsanaḥ», добавленная для полного покрытия пословного блока
अपेतार्थंapetārthaṃисходная форма «apetārthaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
सर्वकुरूत्तमःsarvakurūttamaḥисходная форма «sarvakurūttamaḥ», добавленная для полного покрытия пословного блока
यथान्धोyathāndhoисходная форма «yathāndho», добавленная для полного покрытия пословного блока
वान्धम्vāndhamисходная форма «vāndham», добавленная для полного покрытия пословного блока
तथाभूताtathābhūtāисходная форма «tathābhūtā», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

«Многими устрашениями пугая всех царей, отчего ты не стыдишься, будучи старцем, осквернитель рода? Пристало тебе, пребывающему в „третьей природе“ [как евнух], говорить отпавшее от дхармы — ведь ты „лучший из всех куру“! Как ладья, привязанная к ладье, или как слепой, идущий за слепым, — таковы кауравы, о Бхишма, у которых ты вождь».

Версия

1399b4e869a9 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 15:40:28 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами