Махабхарата
Бхишма-парва: Юдхиштхира испрашивает разрешение старших6.41.20-29
5548 / 15823
Махабхарата · 6.41.20-29
Деванагари

एवं ब्रुवति कृष्णे तु धार्तराष्ट्रचमूं प्रति ॥
हाहाकारो महान् आसीन् निःशब्दास् त्व् अपरे ऽभवन् ॥
दृष्ट्वा युधिष्ठिरं दूराद् धार्तराष्ट्रस्य सैनिकाः ॥
मिथः संकथयां चक्रुर् नेशो ऽस्ति कुलपांसनः ॥
व्यक्तं भीत इवाभ्येति राजासौ भीष्मम् अन्तिकात् ॥
युधिष्ठिरः ससोदर्यः शरणार्थं प्रयाचकः ॥
धनंजये कथं नाथे पाण्डवे च वृकोदरे ॥
नकुले सहदेवे च भीतो ऽभ्येति च पाण्डवः ॥
न नूनं क्षत्रियकुले जातः संप्रथिते भुवि ॥
यथास्य हृदयं भीतम् अल्पसत्त्वस्य संयुगे ॥
ततस् ते क्षत्रियाः सर्वे प्रशंसन्ति स्म कौरवान् ॥
हृष्टाः सुमनसो भूत्वा चैलानि दुधुवुः पृथक् ॥
व्यनिन्दन्त ततः सर्वे योधास् तत्र विशां पते ॥
युधिष्ठिरं ससोदर्यं सहितं केशवेन ह ॥
ततस् तत् कौरवं सैन्यं धिक्कृत्वा तु युधिष्ठिरम् ॥
निःशब्दम् अभवत् तूर्णं पुनर् एव विशां पते ॥
किं नु वक्ष्यति राजासौ किं भीष्मः प्रतिवक्ष्यति ॥
किं भीमः समरश्लाघी किं नु कृष्णार्जुनाव् इति ॥
विवक्षितं किम् अस्येति संशयः सुमहान् अभूत् ॥
उभयोः सेनयो राजन् युधिष्ठिरकृते तदा ॥

Транслитерация (IAST)

evaṃ bruvati kṛṣṇe tu dhārtarāṣṭracamūṃ prati ||
hāhākāro mahān āsīn niḥśabdās tv apare 'bhavan ||
dṛṣṭvā yudhiṣṭhiraṃ dūrād dhārtarāṣṭrasya sainikāḥ ||
mithaḥ saṃkathayāṃ cakrur neśo 'sti kulapāṃsanaḥ ||
vyaktaṃ bhīta ivābhyeti rājāsau bhīṣmam antikāt ||
yudhiṣṭhiraḥ sasodaryaḥ śaraṇārthaṃ prayācakaḥ ||
dhanaṃjaye kathaṃ nāthe pāṇḍave ca vṛkodare ||
nakule sahadeve ca bhīto 'bhyeti ca pāṇḍavaḥ ||
na nūnaṃ kṣatriyakule jātaḥ saṃprathite bhuvi ||
yathāsya hṛdayaṃ bhītam alpasattvasya saṃyuge ||
tatas te kṣatriyāḥ sarve praśaṃsanti sma kauravān ||
hṛṣṭāḥ sumanaso bhūtvā cailāni dudhuvuḥ pṛthak ||
vyanindanta tataḥ sarve yodhās tatra viśāṃ pate ||
yudhiṣṭhiraṃ sasodaryaṃ sahitaṃ keśavena ha ||
tatas tat kauravaṃ sainyaṃ dhikkṛtvā tu yudhiṣṭhiram ||
niḥśabdam abhavat tūrṇaṃ punar eva viśāṃ pate ||
kiṃ nu vakṣyati rājāsau kiṃ bhīṣmaḥ prativakṣyati ||
kiṃ bhīmaḥ samaraślāghī kiṃ nu kṛṣṇārjunāv iti ||
vivakṣitaṃ kim asyeti saṃśayaḥ sumahān abhūt ||
ubhayoḥ senayo rājan yudhiṣṭhirakṛte tadā ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
एवं ब्रुवति कृष्णे तुevaṃ bruvati kṛṣṇe tuкогда Кришна так говорил; при этих словах Кришны
धार्तराष्ट्रचमूं प्रतिdhārtarāṣṭracamūṃ pratiк войску Дхритараштры; перед армией сыновей Дхритараштры
हाहाकारो महान् आसीन्hāhākāro mahān āsīnвеликий крик «ха-ха» возник; поднялся большой шум
निःशब्दास् त्व् अपरे ऽभवन्niḥśabdās tv apare 'bhavanдругие же стали безмолвны; иные замолчали
दृष्ट्वा युधिष्ठिरं दूराद्dṛṣṭvā yudhiṣṭhiraṃ dūrādувидев Юдхиштхиру издали; глядя на царя издалека
धार्तराष्ट्रस्य सैनिकाःdhārtarāṣṭrasya sainikāḥвоины Дхритараштры; солдаты сына Дхритараштры
मिथः संकथयां चक्रुर्mithaḥ saṃkathayāṃ cakrurмежду собой стали говорить; начали переговариваться
नेशो ऽस्ति कुलपांसनःneśo 'sti kulapāṃsanaḥнет мужества у позора рода; этот губитель рода бессилен
व्यक्तं भीत इवाभ्येतिvyaktaṃ bhīta ivābhyetiявно как испуганный подходит; похоже, идёт от страха
राजासौ भीष्मम् अन्तिकात्rājāsau bhīṣmam antikātэтот царь к Бхишме близко; тот царь к Бхишме
युधिष्ठिरः ससोदर्यःyudhiṣṭhiraḥ sasodaryaḥЮдхиштхира с родными братьями; Юдхиштхира вместе с братьями
शरणार्थं प्रयाचकःśaraṇārthaṃ prayācakaḥпрося ради прибежища; умоляя о защите
धनंजये कथं नाथेdhanaṃjaye kathaṃ nātheкак при Дхананджае защитнике; как, имея Арджуну опорой
पाण्डवे च वृकोदरेpāṇḍave ca vṛkodareи Пандаве Врикодаре; и Бхиму-Врикодару
नकुले सहदेवे चnakule sahadeve caи Накуле с Сахадевой; при Накуле и Сахадеве
भीतो ऽभ्येति च पाण्डवःbhīto 'bhyeti ca pāṇḍavaḥиспуганный Пандава подходит; Пандава идёт в страхе
न नूनं क्षत्रियकुलेna nūnaṃ kṣatriyakuleточно не в кшатрийском роду; верно, не среди кшатриев
जातः संप्रथिते भुविjātaḥ saṃprathite bhuviродился, прославленном на земле; он появился в известном роду
यथास्य हृदयं भीतम्yathāsya hṛdayaṃ bhītamраз его сердце испугано; коль так робко его сердце
अल्पसत्त्वस्य संयुगेalpasattvasya saṃyugeмалодушного в сражении; слабого духом в битве
ततस् ते क्षत्रियाः सर्वेtatas te kṣatriyāḥ sarveтогда все те кшатрии; после этого воины
प्रशंसन्ति स्म कौरवान्praśaṃsanti sma kauravānстали восхвалять Кауравов; начали хвалить сынов Куру
हृष्टाः सुमनसो भूत्वाhṛṣṭāḥ sumanaso bhūtvāстав радостными и довольными; ободрённые и веселые
चैलानि दुधुवुः पृथक्cailāni dudhuvuḥ pṛthakтрясли одеждами отдельно; размахивали своими тканями
व्यनिन्दन्त ततः सर्वेvyanindanta tataḥ sarveзатем все стали порицать; после того все осуждали
योधास् तत्र विशां पतेyodhās tatra viśāṃ pateвоины там, владыка людей; бойцы на поле, царь
युधिष्ठिरं ससोदर्यंyudhiṣṭhiraṃ sasodaryaṃЮдхиштхиру с братьями; царя вместе с родичами
सहितं केशवेन हsahitaṃ keśavena haи с Кешавой вместе; сопровождаемого Кришной
ततस् तत् कौरवं सैन्यंtatas tat kauravaṃ sainyaṃзатем то войско Кауравов; потом кауравская армия
धिक्कृत्वा तु युधिष्ठिरम्dhikkṛtvā tu yudhiṣṭhiramосудив Юдхиштхиру; понося царя
निःशब्दम् अभवत् तूर्णंniḥśabdam abhavat tūrṇaṃбыстро стало безмолвным; внезапно замолчало
पुनर् एव विशां पतेpunar eva viśāṃ pateснова, владыка людей; опять, о царь
किं नु वक्ष्यति राजासौkiṃ nu vakṣyati rājāsauчто же скажет тот царь; что произнесёт Юдхиштхира
किं भीष्मः प्रतिवक्ष्यतिkiṃ bhīṣmaḥ prativakṣyatiчто Бхишма ответит; как ответит Бхишма
किं भीमः समरश्लाघीkiṃ bhīmaḥ samaraślāghīчто Бхима, славящийся битвой; что скажет воинственный Бхима
किं नु कृष्णार्जुनाव् इतिkiṃ nu kṛṣṇārjunāv itiчто же Кришна и Арджуна; что ответят Кришна с Арджуной
विवक्षितं किम् अस्येतिvivakṣitaṃ kim asyetiчто он хочет сказать; какова его речь
संशयः सुमहान् अभूत्saṃśayaḥ sumahān abhūtвеликое сомнение возникло; появилось сильное недоумение
उभयोः सेनयो राजन्ubhayoḥ senayo rājanв обеих армиях, царь; среди двух войск
युधिष्ठिरकृते तदाyudhiṣṭhirakṛte tadāиз-за Юдхиштхиры тогда; по поводу царя в тот миг
Литературный перевод

Когда Кришна говорил так перед войском Дхритараштры, поднялся великий шум, а другие, напротив, умолкли. Увидев Юдхиштхиру издали, воины Дхритараштры стали переговариваться: «У этого позора рода нет мужества. Видно, он, испуганный, идёт к Бхишме вместе с братьями, прося прибежища. Как может Пандава бояться, когда его защитники — Дхананджая, Врикодара, Накула и Сахадева? Верно, он не родился в прославленном кшатрийском роду, если его сердце так робко в бою». Тогда все кшатрии, обрадовавшись, стали восхвалять Кауравов и размахивать одеждами. Воины порицали Юдхиштхиру с братьями и Кешавой. Но вскоре, осудив его, кауравское войско снова замолчало: все думали, что скажет царь, что ответит Бхишма, что скажут Бхима, Кришна и Арджуна. Из-за поступка Юдхиштхиры в обеих армиях возникло великое недоумение».

Версия

dab2c9c0dd6c · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:12:34 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами