Махабхарата
Бхишма-парва: Юдхиштхира испрашивает разрешение старших6.41.62-70
5551 / 15823
Махабхарата · 6.41.62-70
Деванагари

संजय उवाच
एतच् छ्रुत्वा महाराज भारद्वाजस्य धीमतः ॥
अनुमान्य तम् आचार्यं प्रायाच् छारद्वतं प्रति ॥
सो ऽभिवाद्य कृपं राजा कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ॥
उवाच दुर्धर्षतमं वाक्यं वाक्यविशारदः ॥
अनुमानये त्वां योत्स्यामि गुरो विगतकल्मषः ॥
जयेयं च रिपून् सर्वान् अनुज्ञातस् त्वयानघ ॥
कृप उवाच
यदि मां नाभिगच्छेथा युद्धाय कृतनिश्चयः ॥
शपेयं त्वां महाराज पराभावाय सर्वशः ॥
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस् त्व् अर्थो न कस्य चित् ॥
इति सत्यं महाराज बद्धो ऽस्म्य् अर्थेन कौरवैः ॥
तेषाम् अर्थे महाराज योद्धव्यम् इति मे मतिः ॥
अतस् त्वां क्लीबवद् ब्रूमि युद्धाद् अन्यत् किम् इच्छसि ॥
युधिष्ठिर उवाच
हन्त पृच्छामि ते तस्माद् आचार्य शृणु मे वचः ॥
संजय उवाच
इत्य् उक्त्वा व्यथितो राजा नोवाच गतचेतनः ॥
तं गौतमः प्रत्युवाच विज्ञायास्य विवक्षितम् ॥
अवध्यो ऽहं महीपाल युध्यस्व जयम् आप्नुहि ॥
प्रीतस् त्व् अभिगमेनाहं जयं तव नराधिप ॥
आशासिष्ये सदोत्थाय सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते ॥

Транслитерация (IAST)

saṃjaya uvāca
etac chrutvā mahārāja bhāradvājasya dhīmataḥ ||
anumānya tam ācāryaṃ prāyāc chāradvataṃ prati ||
so 'bhivādya kṛpaṃ rājā kṛtvā cāpi pradakṣiṇam ||
uvāca durdharṣatamaṃ vākyaṃ vākyaviśāradaḥ ||
anumānaye tvāṃ yotsyāmi guro vigatakalmaṣaḥ ||
jayeyaṃ ca ripūn sarvān anujñātas tvayānagha ||
kṛpa uvāca
yadi māṃ nābhigacchethā yuddhāya kṛtaniścayaḥ ||
śapeyaṃ tvāṃ mahārāja parābhāvāya sarvaśaḥ ||
arthasya puruṣo dāso dāsas tv artho na kasya cit ||
iti satyaṃ mahārāja baddho 'smy arthena kauravaiḥ ||
teṣām arthe mahārāja yoddhavyam iti me matiḥ ||
atas tvāṃ klībavad brūmi yuddhād anyat kim icchasi ||
yudhiṣṭhira uvāca
hanta pṛcchāmi te tasmād ācārya śṛṇu me vacaḥ ||
saṃjaya uvāca
ity uktvā vyathito rājā novāca gatacetanaḥ ||
taṃ gautamaḥ pratyuvāca vijñāyāsya vivakṣitam ||
avadhyo 'haṃ mahīpāla yudhyasva jayam āpnuhi ||
prītas tv abhigamenāhaṃ jayaṃ tava narādhipa ||
āśāsiṣye sadotthāya satyam etad bravīmi te ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
एतच् छ्रुत्वा महाराजetac chrutvā mahārājaэто услышав, великий царь; вняв этим словам
भारद्वाजस्य धीमतःbhāradvājasya dhīmataḥмудрого сына Бхарадваджи; разумного Бхарадваджи
अनुमान्य तम् आचार्यंanumānya tam ācāryaṃиспросив разрешение у учителя; почтив того наставника
प्रायाच् छारद्वतं प्रतिprāyāc chāradvataṃ pratiпошёл к Шарадвати; направился к Крипе
सो ऽभिवाद्य कृपं राजाso 'bhivādya kṛpaṃ rājāон, поклонившись Крипе, царь; царь приветствовал Крипу
कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्kṛtvā cāpi pradakṣiṇamи совершив обход справа; обойдя его почтительно
उवाच दुर्धर्षतमंuvāca durdharṣatamaṃсказал самому неприступному; обратился к грознейшему
वाक्यं वाक्यविशारदःvākyaṃ vākyaviśāradaḥслово, знаток речи; речь искусный в словах
अनुमानये त्वां योत्स्यामिanumānaye tvāṃ yotsyāmiпрошу разрешения, буду сражаться; испрашиваю дозволение на бой
गुरो विगतकल्मषःguro vigatakalmaṣaḥо учитель, без греха; наставник, очищенным
जयेयं च रिपून् सर्वान्jayeyaṃ ca ripūn sarvānи да побежу всех врагов; чтобы одолеть противников
अनुज्ञातस् त्वयानघanujñātas tvayānaghaс твоего разрешения, безгрешный; будучи дозволен тобой
कृप उवाचkṛpa uvācaКрипа сказал; Крипа произнёс
यदि मां नाभिगच्छेथाyadi māṃ nābhigacchethāесли бы ко мне не подошёл; если бы ты не пришёл
युद्धाय कृतनिश्चयःyuddhāya kṛtaniścayaḥк битве решившийся; решив вступить в бой
शपेयं त्वां महाराजśapeyaṃ tvāṃ mahārājaя проклял бы тебя, великий царь; дал бы тебе проклятие
पराभावाय सर्वशःparābhāvāya sarvaśaḥна поражение во всём; ради полного поражения
अर्थस्य पुरुषो दासोarthasya puruṣo dāsoчеловек раб выгоды; человек служит имуществу
दासस् त्व् अर्थोdāsas tv arthoрабом же выгода; богатство как слуга
न कस्य चित्na kasya citне является ничьим; никому не подчинено
इति सत्यं महाराजiti satyaṃ mahārājaтакова истина, великий царь; это правда
बद्धो ऽस्म्य् अर्थेन कौरवैःbaddho 'smy arthena kauravaiḥя связан выгодой Кауравов; скован их содержанием
तेषाम् अर्थे महाराजteṣām arthe mahārājaради их пользы, великий царь; за их дело
योद्धव्यम् इति मे मतिःyoddhavyam iti me matiḥследует сражаться — моё мнение; мне надлежит воевать
अतस् त्वां क्लीबवद् ब्रूमिatas tvāṃ klībavad brūmiпоэтому говорю тебе бессильно; потому говорю как слабый
युद्धाद् अन्यत् किम् इच्छसिyuddhād anyat kim icchasiкроме битвы чего желаешь; что хочешь помимо боя
युधिष्ठिर उवाचyudhiṣṭhira uvācaЮдхиштхира сказал; Юдхиштхира произнёс
हन्त पृच्छामि ते तस्माद्hanta pṛcchāmi te tasmādитак, поэтому спрашиваю тебя; тогда вопрошаю тебя
आचार्य शृणु मे वचःācārya śṛṇu me vacaḥучитель, слушай моё слово; наставник, выслушай меня
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
इत्य् उक्त्वा व्यथितो राजाity uktvā vyathito rājāсказав так, встревоженный царь; произнеся это, царь смутился
नोवाच गतचेतनःnovāca gatacetanaḥне говорил, лишённый сознания; замолчал, утратив самообладание
तं गौतमः प्रत्युवाचtaṃ gautamaḥ pratyuvācaему Гаутама ответил; Крипа сказал ему
विज्ञायास्य विवक्षितम्vijñāyāsya vivakṣitamпоняв его намерение; узнав, что он хочет спросить
अवध्यो ऽहं महीपालavadhyo 'haṃ mahīpālaя неубиваем, владыка земли; меня нельзя убить
युध्यस्व जयम् आप्नुहिyudhyasva jayam āpnuhiсражайся, победу обрети; воюй и достигни победы
प्रीतस् त्व् अभिगमेनाहंprītas tv abhigamenāhaṃдоволен же твоим приходом я; рад твоему приближению
जयं तव नराधिपjayaṃ tava narādhipaпобеду твою, владыка людей; твой успех, царь
आशासिष्ये सदोत्थायāśāsiṣye sadotthāyaбуду желать, всегда вставая; стану благословлять ежедневно
सत्यम् एतद् ब्रवीमि तेsatyam etad bravīmi teэту истину говорю тебе; правду тебе сообщаю
Литературный перевод

Услышав это от мудрого сына Бхарадваджи, Юдхиштхира почтил наставника и направился к Шарадвати-Крипе. Поклонившись Крипе и обойдя его справа, царь, искусный в словах, сказал самому неприступному: «О учитель, я прошу разрешения: с твоего дозволения я буду сражаться без греха и да побежу всех врагов». Крипа сказал: «Если бы ты, решившись на бой, не подошёл ко мне, я проклял бы тебя на полное поражение. Истина такова: человек раб выгоды, но выгода ничьим рабом не бывает. Я связан содержанием Кауравов. Ради их дела, великий царь, мне надлежит сражаться. Поэтому говорю тебе как бессильный: чего ты желаешь помимо битвы?» Юдхиштхира начал спрашивать, но, встревожившись, замолчал. Гаутама понял его намерение и сказал: «О владыка земли, я неубиваем. Сражайся и обрети победу. Я доволен твоим приходом и, вставая каждый день, буду желать тебе победы. Это истина, которую я говорю тебе».

Версия

98463fa297e5 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:12:34 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами