नैवेदं मानुषं युद्धं नासुरं न च राक्षसम् ॥
न दैवं न च गान्धर्वं ब्राह्मं ध्रुवम् इदं परम् ॥
विचित्रम् इदम् आश्चर्यं न नो दृष्टं न च श्रुतम् ॥
अति पाण्डवम् आचार्यो द्रोणं चाप्य् अति पाण्डवः ॥
नानयोर् अन्तरं द्रष्टुं शक्यम् अस्त्रेण केन चित् ॥
यदि रुद्रो द्विधाकृत्य युध्येतात्मानम् आत्मना ॥
तत्र शक्योपमा कर्तुम् अन्यत्र तु न विद्यते ॥
ज्ञानम् एकस्थम् आचार्ये ज्ञानं योगश् च पाण्डवे ॥
शौर्यम् एकस्थम् आचार्ये बलं शौर्यं च पाण्डवे ॥
naivedaṃ mānuṣaṃ yuddhaṃ nāsuraṃ na ca rākṣasam ||
na daivaṃ na ca gāndharvaṃ brāhmaṃ dhruvam idaṃ param ||
vicitram idam āścaryaṃ na no dṛṣṭaṃ na ca śrutam ||
ati pāṇḍavam ācāryo droṇaṃ cāpy ati pāṇḍavaḥ ||
nānayor antaraṃ draṣṭuṃ śakyam astreṇa kena cit ||
yadi rudro dvidhākṛtya yudhyetātmānam ātmanā ||
tatra śakyopamā kartum anyatra tu na vidyate ||
jñānam ekastham ācārye jñānaṃ yogaś ca pāṇḍave ||
śauryam ekastham ācārye balaṃ śauryaṃ ca pāṇḍave ||
...соединённые с хвалою Дроне и Партхе, великому духом: «Не человеческая это битва, ни асурская, ни ракшаская, ни божеская, ни гандхарвская; верно, это высшая брахма-[битва]. Дивно это чудо, не видано нами, ни слыхано. Учитель превосходит Пандаву, и Дрону превосходит Пандава; не различить меж ними [разницы] никаким оружием. Знание сосредоточено в учителе, знание и йога — в Пандаве; доблесть сосредоточена в учителе, сила и доблесть — в Пандаве».
eea18ba44551 · опубликовано 19 июл. 2026 г., 17:08:17 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Небожители не могут различить, кто выше — учитель или ученик: их искусство равно превосходно, «высшая брахма-битва». Знаменательно тонкое различение: в учителе — знание и доблесть, в ученике — к ним добавлены йога и сила. Стих учит, что ученик, вобрав дар учителя, прибавляет к нему своё; и совершенство передаётся не как застывшее наследство, а возрастает в воспринявшем — оттого превзойти учителя есть исполнение, а не измена ученичеству.