Упанишады
Гарбха-упанишадаGarbha 3
2144 / 5832
Упанишады · Garbha 3
Деванагари

सप्तधातुकम् इति कस्मात् शुक्लो रक्तः कृष्णो धूम्रः पीतः कपिलः पाण्डुर इति यथा देवदत्तस्य द्रव्यादिविषया जायन्ते परस्परं सौम्यगुणत्वात् षड्विधो रसः रसाच् छोणितं शोणितान् मांसं मांसान् मेदो मेदसः स्नायवः स्नायुभ्यो ऽस्थीनि अस्थिभ्यो मज्जा मज्जातः शुक्रं शुक्रशोणितसंयोगाद् आवर्तते गर्भो हृदि व्यवस्थां नयति हृदये ऽन्तर् आग्निः अग्निस्थाने पित्तं पित्तस्थाने वायुः वायुतो हृदयं प्राजापत्यात् क्रमात्

Транслитерация (IAST)

saptadhātukam iti kasmāt śuklo raktaḥ kṛṣṇo dhūmraḥ pītaḥ kapilaḥ pāṇḍura iti yathā devadattasya dravyādiviṣayā jāyante parasparaṃ saumyaguṇatvāt ṣaḍvidho rasaḥ rasāc choṇitaṃ śoṇitān māṃsaṃ māṃsān medo medasaḥ snāyavaḥ snāyubhyo 'sthīni asthibhyo majjā majjātaḥ śukraṃ śukraśoṇitasaṃyogād āvartate garbho hṛdi vyavasthāṃ nayati hṛdaye 'ntar āgniḥ agnisthāne pittaṃ pittasthāne vāyuḥ vāyuto hṛdayaṃ prājāpatyāt kramāt

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
सप्तधातुकम् इति कस्मात्saptadhātukam iti kasmāt«семисоставное» — отчего; почему сказано «о семи дхату»
शुक्लः रक्तः कृष्णः धूम्रःśuklaḥ raktaḥ kṛṣṇaḥ dhūmraḥбелый, красный, чёрный, дымный; белое, алое, тёмное, дымчатое
पीतः कपिलः पाण्डुरः इतिpītaḥ kapilaḥ pāṇḍuraḥ itiжёлтый, бурый, бледный; жёлтое, рыжее, светлое
परस्परम् सौम्यगुणत्वात्parasparam saumyaguṇatvātпо взаимной лунной природе; из-за взаимной сомической природы
षड्विधः रसःṣaḍvidhaḥ rasaḥшестивидный сок; шестеричная раса
रसात् शोणितम् शोणितात् मांसम्rasāt śoṇitam śoṇitāt māṃsamиз сока — кровь, из крови — плоть; от расы кровь, от крови мясо
मांसात् मेदः मेदसः स्नायवःmāṃsāt medaḥ medasaḥ snāyavaḥиз плоти — жир, из жира — жилы; от мяса жир, от жира связки
स्नायुभ्यः अस्थीनि अस्थिभ्यः मज्जाsnāyubhyaḥ asthīni asthibhyaḥ majjāиз жил — кости, из костей — мозг; от связок кости, от костей мозг
मज्जातः शुक्रम्majjātaḥ śukramиз мозга — семя; от мозга семя
शुक्रशोणितसंयोगात् आवर्तते गर्भःśukraśoṇitasaṃyogāt āvartate garbhaḥот соединения семени и крови возникает зародыш; от союза семени и крови складывается плод
हृदि व्यवस्थाम् नयतिhṛdi vyavasthām nayatiв сердце обретает устройство; приводится к устроению в сердце
हृदये अन्तः अग्निःhṛdaye antaḥ agniḥв сердце внутри — огонь; внутри сердца пламя
अग्निस्थाने पित्तम्agnisthāne pittamна месте огня — жёлчь; где огонь, там питта
पित्तस्थाने वायुःpittasthāne vāyuḥна месте жёлчи — ветер; где питта, там ваю
वायुतः हृदयम्vāyutaḥ hṛdayamот ветра — сердце; от ветра сердце
प्राजापत्यात् क्रमात्prājāpatyāt kramātпо чину Праджапати; по порядку Праджапати
Литературный перевод

«Семисоставное» — отчего? Белый, красный, чёрный, дымный, жёлтый, бурый, бледный. Как у Девадатты возникают предметы вещей, так по взаимной лунной природе бывает шестивидный сок; из сока — кровь, из крови — плоть, из плоти — жир, из жира — жилы, из жил — кости, из костей — мозг, из мозга — семя. От соединения семени и крови возникает зародыш и в сердце обретает устройство. В сердце внутри — огонь, на месте огня — жёлчь, на месте жёлчи — ветер, а от ветра — сердце, по чину Праджапати.

Версия

1a7edd5bc019 · опубликовано 29 июл. 2026 г., 02:57:05 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами