221 / 558
Говинда-бхашья · 2.3.4
Деванагари

स्याच् चैकस्य ब्रह्म-शब्दवत्

Транслитерация (IAST)

syāc caikasya brahma-śabdavat

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
स्यात्syātможет быть; оптатив от √as; допустимо
caи; соединительная частица; уступка оппонента
एकस्यekasyaодного; родительный падеж от eka; одно слово — в двух смыслах
ब्रह्म-शब्द-वत्brahma-śabda-vatкак слово «Брахман»; brahman + śabda + -vat; «брахман» зовёт и Веду, и Господа
Литературный перевод

[Оппонент:] и одно слово [«возникло» может быть двусмысленным] — как слово «Брахман» [о тапасе и о Боге].

Говинда-бхашья Баладевы Видьябхушаны
Деванагари

यदि कश्चिद् ब्रूयाद् एक एव सम्भूत-शब्दोऽग्नि-प्रभृताव् अनुवर्तमानो मुख्य आकाशे पुनर् गौणः कथम् ? इति । तं प्रत्य् आह—

स्याच् चैकस्य ब्रह्म-शब्दवत् ।

यथा भृगु-वल्ल्यां तपसा ब्रह्म विजिज्ञासस्व तपो ब्रह्म [तै.उ. 3.2.1] इत्य् एकस्मिन्न् एव वाक्ये एकस्यैव ब्रह्म-शब्दस्य ब्रह्म-विज्ञान-साधने तपसि गौणत्वं विज्ञेये, ब्रह्मणि तु मुख्यत्वम् । एवं सम्भूत-शब्दस्यापि स्यात् । तस्माच् छान्दोग्याश्रवणाद् इतः क्वाचित्की वियद् उत्पत्ति-श्रुतिर् बाध्यते ॥4॥

Транслитерация (IAST)

yadi kaścid brūyād eka eva sambhūta-śabdo'gni-prabhṛtāv anuvartamāno mukhya ākāśe punar gauṇaḥ katham ? iti | taṁ praty āha—

syāc caikasya brahma-śabdavat |

yathā bhṛgu-vallyāṁ tapasā brahma vijijñāsasva tapo brahma [tai.u. 3.2.1] ity ekasminn eva vākye ekasyaiva brahma-śabdasya brahma-vijñāna-sādhane tapasi gauṇatvaṁ vijñeye, brahmaṇi tu mukhyatvam | evaṁ sambhūta-śabdasyāpi syāt | tasmāc chāndogyāśravaṇād itaḥ kvācitkī viyad utpatti-śrutir bādhyate ||4||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
यदि कश्चित् ब्रूयात्yadi kaścit brūyātесли кто скажет:; brūyāt
एकः एव सम्भूत-शब्दःekaḥ eva sambhūta-śabdaḥодно и то же слово «возникло»; sambhūta
अग्नि-प्रभृतौ अनुवर्तमानः मुख्यःagni-prabhṛtau anuvartamānaḥ mukhyaḥпродолжаясь к огню и прочим — прямое; mukhya
आकाशे पुनः गौणः कथम् इतिākāśe punaḥ gauṇaḥ katham itiкак же оно о пространстве — переносное?; gauṇa
तम् प्रति आहtam prati āhaтому [оппонент] говорит; prati
स्यात् च एकस्य ब्रह्म-शब्दवत्syāt ca ekasya brahma-śabdavat«может и у одного — как у слова „Брахман“»; сутра (у Мадхвы — 2.3.5)
यथा भृगु-वल्ल्याम्yathā bhṛgu-vallyāmкак в Бхригу-валли; Бхригу-валли!
तपसा ब्रह्म विजिज्ञासस्वtapasā brahma vijijñāsasva«тапасом взыскуй Брахмана —»; Тайттирия 3.2
तपः ब्रह्म इतिtapaḥ brahma iti«тапас [и есть] брахман»; tapas!
एकस्मिन् एव वाक्येekasmin eva vākyeв одном речении; vākya
एकस्य एव ब्रह्म-शब्दस्यekasya eva brahma-śabdasyaу одного слова «Брахман»; eka
ब्रह्म-विज्ञान-साधने तपसि गौणत्वम्brahma-vijñāna-sādhane tapasi gauṇatvamв тапасе — средстве познания — переносность; gauṇatva
विज्ञेये ब्रह्मणि तु मुख्यत्वम्vijñeye brahmaṇi tu mukhyatvamв познаваемом же Брахмане — прямота; mukhyatva
एवम् सम्भूत-शब्दस्य अपि स्यात्evam sambhūta-śabdasya api syātтак может и у слова «возникло»; sambhūta
तस्मात्tasmātпотому [заключает оппонент]; tasmāt
छान्दोग्य-अश्रवणात्chāndogya-aśravaṇātпо неслышанию в Чхандогье; aśravaṇa
इतः क्वाचित्की वियत्-उत्पत्ति-श्रुतिः बाध्यतेitaḥ kvācitkī viyat-utpatti-śrutiḥ bādhyateэтою [неслышностью] отменяется кое-где [слышимая] шрути о рождении пространства; bādhya
Перевод комментария

Если кто скажет: одно и то же слово «возникло», продолжаясь к огню и прочим, — прямое; как же оно о пространстве — переносное? — тому [оппонент] говорит:

«Может и у одного — как у слова „Брахман“».

Как в Бхригу-валли — «тапасом взыскуй Брахмана; тапас [и есть] брахман» — у одного слова «Брахман» в одном речении: в тапасе-средстве — переносность, в познаваемом Брахмане — прямота, так может и у слова «возникло». Потому, [заключает он,] неслышанием в Чхандогье отменяется кое-где [слышимая] шрути о рождении пространства.

Версия

6c824c408b52 · опубликовано 27 июл. 2026 г., 04:51:26 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами