भावं तु बादरायणो ऽस्ति हि
bhāvaṁ tu bādarāyaṇo 'sti hi
Наличие же [полномочия] — Бадараяна: есть ведь [у богов путь] — почитая Брахмана в своём стане, желать Его Самого.
एवं प्राप्ते ब्रवीति—
भावं तु बादरायणोऽस्ति हि ॥
तु शङ्का-च्छेदार्थम् । तास्व् अपि मध्व्-आदि-पूपासनासु भावं देवाधिकारस्य भगवान् बादरायणो मन्यते । हि यस्माद् आदित्य-वस्व्-आदीनाम् अपि सतां स्वावस्थ-ब्रह्मोपासनया स्वभावाप्ति-पूर्वक-ब्रह्म-लिप्सा सम्भवोऽस्ति । कार्य-कारणोभयावस्थ-ब्रह्मोपासनस्यात्रावगमात् । इदानीम् आदित्य-वस्व्-आदयः सन्तः स्वावस्थ-ब्रह्मोपासीनाः कल्पान्तरेऽप्य् आदित्यादयो भूत्वा आदित्याद्य्-अन्तर्यामि-कारण-भूतं ब्रह्मोपास्य मुक्ताः सन्तस् तद् भविष्यन्तीति भावः । न चादित्यादि-शब्दानां ब्रह्म-पर्यन्तत्वे मानाभावः । य एतम् एवं ब्रह्मौपनिषदं वेद इत्य् उपसंहारस्य मानत्वात् । न च विद्या-फलस्य वसुत्वादि-प्राप्तेः सिद्धत्वाद् अर्थित्वासम्भवः । लोके पुत्रिणाम् एव सतां जन्मान्तरे पुत्र-लिप्सा-दर्शनात् । एवं च ब्रह्मण एवोपास्यत्वात् तद् देवा ज्योतिषां ज्योतिर् इत्य् अपि सूपपन्नम् । प्रजापतिर् अकामयत प्रजायेयेति स एतद् अग्निहोत्रं मिथुनम् अपश्यत् । तद्-उदिते सूर्येऽजुहोत् इति । देवा वै सत्रम् आसत इत्य् आदि श्रुत्य्-अन्तर-सिद्धः कर्माधिकारश् च तेषां न विरुद्द्यते । लोक-सङ्ग्रहार्थया भगवद्-आज्ञया तत्-करणात् ।
ननु मधु-विद्यादि-शालिनाम् अनेक-कल्प-पर्यन्तं विलम्बं सहिष्णूनां कथं मुमुक्षुत्वं ब्रह्म-लोकान्त-सुख-वैतृष्ण्ये तत्त्वात् ? सत्यम् । तद्-बोधक-शास्त्राद् अदृष्ट-वैचित्र्यस्य नियामकत्वाच् च तादृशाः केचिद् अधिकारिणः सम्भवन्तीति स्वीकार्यम् । इदम् अधिकरणं पूर्वार्थे कैमुत्य-द्योतनाय ॥33॥
evaṁ prāpte bravīti—
bhāvaṁ tu bādarāyaṇo'sti hi ||
tu śaṅkā-cchedārtham | tāsv api madhv-ādi-pūpāsanāsu bhāvaṁ devādhikārasya bhagavān bādarāyaṇo manyate | hi yasmād āditya-vasv-ādīnām api satāṁ svāvastha-brahmopāsanayā svabhāvāpti-pūrvaka-brahma-lipsā sambhavo'sti | kārya-kāraṇobhayāvastha-brahmopāsanasyātrāvagamāt | idānīm āditya-vasv-ādayaḥ santaḥ svāvastha-brahmopāsīnāḥ kalpāntare'py ādityādayo bhūtvā ādityādy-antaryāmi-kāraṇa-bhūtaṁ brahmopāsya muktāḥ santas tad bhaviṣyantīti bhāvaḥ | na cādityādi-śabdānāṁ brahma-paryantatve mānābhāvaḥ | ya etam evaṁ brahmaupaniṣadaṁ veda ity upasaṁhārasya mānatvāt | na ca vidyā-phalasya vasutvādi-prāpteḥ siddhatvād arthitvāsambhavaḥ | loke putriṇām eva satāṁ janmāntare putra-lipsā-darśanāt | evaṁ ca brahmaṇa evopāsyatvāt tad devā jyotiṣāṁ jyotir ity api sūpapannam | prajāpatir akāmayata prajāyeyeti sa etad agnihotraṁ mithunam apaśyat | tad-udite sūrye'juhot iti | devā vai satram āsata ity ādi śruty-antara-siddhaḥ karmādhikāraś ca teṣāṁ na viruddyate | loka-saṅgrahārthayā bhagavad-ājñayā tat-karaṇāt |
nanu madhu-vidyādi-śālinām aneka-kalpa-paryantaṁ vilambaṁ sahiṣṇūnāṁ kathaṁ mumukṣutvaṁ brahma-lokānta-sukha-vaitṛṣṇye tattvāt ? satyam | tad-bodhaka-śāstrād adṛṣṭa-vaicitryasya niyāmakatvāc ca tādṛśāḥ kecid adhikāriṇaḥ sambhavantīti svīkāryam | idam adhikaraṇaṁ pūrvārthe kaimutya-dyotanāya ||33||
302fe7bed8aa · 发布于 2026年7月27日 04:14:43 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
При таком полученном изрекает:
«Наличие же — Бадараяна: есть ведь».
«Же» — для отсечения сомнения. И в тех почитаниях мадху и прочих Бхагаван Бадараяна мыслит наличие полномочия богов. «Ведь»: и у сущих [ныне] Адитьями и Васу есть возможность — почитанием Брахмана в их стане — жажды Брахмана, предваряемой обретением своей природы: здесь узнаётся почитание Брахмана в обоих станах — следствия и Причины. Ныне, будучи Адитьями и Васу, почитая Брахмана в своём стане, и в другой кальпе став [вновь] Адитьями, почтив Брахмана — Причину, антарьямина Адитьев, — освобождёнными станут Тем; таков смысл. И нет недостатка мерила для брахма-предельности слов «Адитья» и прочих: мерило — завершение [видьи]: «кто знает эту брахма-упанишаду…». И не [скажешь]: раз плод — васутво — достигнут, жажда невозможна: в миру и у имеющих сыновей видано желание сыновей в следующем рождении. И так, раз почитаем именно Брахман, вполне сходится и «Его боги — Свет светов». А утверждённое иными шрути их полномочие и на обряд («Праджапати возжелал… по восходе солнца возлил»; «боги же сидели на саттре») не противоречит: творят его велением Бхагавана — ради собирания мира.
Но [скажут]: у наделённых мадху-видьей, терпящих отсрочку длиной во много кальп, какое же стремление к мокше, раз оно — в разжаждании счастья вплоть до брахмалоки? — Правда. [Но] из шастры, тому учащей, и из правящей пестроты незримого [прошлых дел] до́лжно признать: бывают и такие адхикарины. Эта адхикарана — для высвечивания «тем более» к прежнему смыслу.