अपि संराधने प्रत्यक्षानुमानाभ्याम्
api saṁrādhane pratyakṣānumānābhyām
Но В ПОЛНОМ ПОЧИТАНИИ [Он зрим] — по шрути и смрити: «узреть Меня можно бхакти безраздельной».
अथ प्रतीचोऽपि तस्य ज्ञान-भक्ति-लभ्यत्वं दर्शयति । सर्वथा दौर्लभ्ये नैराश्येन भक्तेर् अनुदयः । तथा हि श्रूयते कैवल्योपनिषदि—श्रद्धा-भक्ति-ध्यान-योगाद् अवैति इति । अत्र श्रद्धालुर् भक्तिमान् हरिं ध्यायन् प्राप्नोतीति प्रतीयते । इह मानसेन प्रत्यक्षेण ग्राह्यो हरिर् उत चक्षुर्-आदिना वेति वीक्षायां मनसैवेदम् आप्तत्वम्, मनसैवानुद्रष्टव्यम् इति सावधारणाद् बृहद्-आरण्यक-वाक्यात् मानसेनैव तेन ग्राह्य इति प्राप्ते—
अपि संराधने प्रत्यक्षानुमानाभ्याम् ॥
अपिर् अत्र गर्हायाम् । गर्हितोऽयं पूर्व-पक्षः । संराधने सम्यग् भक्तौ सत्यां चाक्षुषादिना प्रत्यक्षेण ग्राह्योऽसौ भवति । कुतः ? श्रुति-स्मृतिभ्याम् इत्य् अर्थः ।
पराञ्चि खानि व्यतृणत् स्वयम्भूस्
तस्मात् परां पश्यति नान्तरात्मन् ।
कश्चिद् धीरः प्रत्यग् आत्मानम् ऐक्षद्
आवृत्त-चक्षुर् अमृतत्वम् इच्छन् ॥ [क.उ. 2.1.1] इति काठके ।
ज्ञान-प्रसादेन विशुद्ध-सत्त्वस्
ततस् तु तं पश्यते निष्कलं ध्यायमानः ॥ [मु.उ. 3.1.8] इति मुण्डाके च विद्वद्-भक्त-दृश्यत्व-श्रवणात् ।
नाहं वेदैर् न तपसा न दानेन न चेज्यया ।
शक्य एवं-विधो द्रष्टुं दृष्टवान् असि मां यथा ॥
भक्त्या त्व् अनन्यया शक्य अहम् एवं-विधोऽर्जुन ।
ज्ञातुं द्रष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परन्तप ॥ [गीता 11.53-54] इत्य् आदि स्मरणाच् च ।
तस्मात् सम्यग्-भक्त्या ग्राह्यः श्री-हरिर् इति सिद्धम् । चक्षुर्-आदीनि तु तया भावितानि । अतस् तैः स वेद्यः । एवं सति एव-कारोऽयोग-व्यवच्छेदी भवेत् ॥24॥
atha pratīco'pi tasya jñāna-bhakti-labhyatvaṁ darśayati | sarvathā daurlabhye nairāśyena bhakter anudayaḥ | tathā hi śrūyate kaivalyopaniṣadi—śraddhā-bhakti-dhyāna-yogād avaiti iti | atra śraddhālur bhaktimān hariṁ dhyāyan prāpnotīti pratīyate | iha mānasena pratyakṣeṇa grāhyo harir uta cakṣur-ādinā veti vīkṣāyāṁ manasaivedam āptatvam, manasaivānudraṣṭavyam iti sāvadhāraṇād bṛhad-āraṇyaka-vākyāt mānasenaiva tena grāhya iti prāpte—
api saṁrādhane pratyakṣānumānābhyām ||
apir atra garhāyām | garhito'yaṁ pūrva-pakṣaḥ | saṁrādhane samyag bhaktau satyāṁ cākṣuṣādinā pratyakṣeṇa grāhyo'sau bhavati | kutaḥ ? śruti-smṛtibhyām ity arthaḥ |
parāñci khāni vyatṛṇat svayambhūs
tasmāt parāṁ paśyati nāntarātman |
kaścid dhīraḥ pratyag ātmānam aikṣad
āvṛtta-cakṣur amṛtatvam icchan || [ka.u. 2.1.1] iti kāṭhake |
jñāna-prasādena viśuddha-sattvas
tatas tu taṁ paśyate niṣkalaṁ dhyāyamānaḥ || [mu.u. 3.1.8] iti muṇḍāke ca vidvad-bhakta-dṛśyatva-śravaṇāt |
nāhaṁ vedair na tapasā na dānena na cejyayā |
śakya evaṁ-vidho draṣṭuṁ dṛṣṭavān asi māṁ yathā ||
bhaktyā tv ananyayā śakya aham evaṁ-vidho'rjuna |
jñātuṁ draṣṭuṁ ca tattvena praveṣṭuṁ ca parantapa || [gītā 11.53-54] ity ādi smaraṇāc ca |
tasmāt samyag-bhaktyā grāhyaḥ śrī-harir iti siddham | cakṣur-ādīni tu tayā bhāvitāni | atas taiḥ sa vedyaḥ | evaṁ sati eva-kāro'yoga-vyavacchedī bhavet ||24||
39706d0f0551 · 发布于 2026年7月27日 05:11:31 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Теперь: и внутренний, Он обретаем — иначе от безнадежья бхакти не взойти. «Верою, бхакти, созерцанием постигает» [Кайвалья]. Только ли умом («лишь умом должно постичь»)? При полученном —
«Но В ПОЛНОМ ПОЧИТАНИИ — по восприятию и выводу [шрути и смрити]».
(«Апи» — в порицание довода.) В полном почитании — совершенной бхакти — Он схватим и ГЛАЗНЫМ восприятием: «Наружу продырявил отверстия Самосущий — потому смотрят вовне; [но] некий мудрый УЗРЕЛ внутреннего Атмана, обратив око вспять» [Катха]; «ясностью знания очищенный — тогда ВИДИТ Его, созерцая» [Мундака]; «Не Ведами Я, не тапасом, не даром, не жертвой могу быть узрен таким, каким ты Меня видел; НО БХАКТИ БЕЗРАЗДЕЛЬНОЙ возможно Меня знать, ВИДЕТЬ воистину и ВОЙТИ, о Парантапа» [Гита 11.53–54]. Итак: Хари схватим совершенной бхакти; глаза же, ЕЮ ПРОПИТАННЫЕ, — ими Он ведом. («Лишь умом» отсекает [не глаз, а] полное несоединение.)