Mahabharata · 1.201.8–9
॥
Devanāgarī
आत्ममांसानि जुह्वन्तौ पादाङ्गुष्ठाग्रधिष्ठितौ ॥
ऊर्ध्वबाहू चानिमिषौ दीर्घकालं धृतव्रतौ ॥
तयोस् तपःप्रभावेण दीर्घकालं प्रतापितः ॥
धूमं प्रमुमुचे विन्ध्यस् तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥
Transliteration (IAST)
ātmamāṃsāni juhvantau pādāṅguṣṭhāgradhiṣṭhitau ||
ūrdhvabāhū cānimiṣau dīrghakālaṃ dhṛtavratau ||
tayos tapaḥprabhāveṇa dīrghakālaṃ pratāpitaḥ ||
dhūmaṃ pramumuce vindhyas tad adbhutam ivābhavat ||
Word-by-word
SanskritIASTMeaning
आत्ममांसानि जुह्वन्तौ पादाङ्गुष्ठाग्रधिष्ठितौātmamāṃsāni juhvantau pādāṅguṣṭhāgradhiṣṭhitauвозливающие [в огонь] собственную плоть, стоящие на кончиках больших пальцев ног,
ऊर्ध्वबाहू च अनिमिषौ दीर्घकालं धृतव्रतौūrdhvabāhū ca animiṣau dīrghakālaṃ dhṛtavratauс воздетыми руками и немигающие, долгое время держащие обет;
तयोः तपःप्रभावेण दीर्घकालं प्रतापितःtayoḥ tapaḥprabhāveṇa dīrghakālaṃ pratāpitaḥсилою их подвига, долго раскаляемая,
धूमं प्रमुमुचे विन्ध्यः तत् अद्भुतम् इव अभवत्dhūmaṃ pramumuce vindhyaḥ tat adbhutam iva abhavatВиндхья испустила дым; то было как чудо;
Translation
«Возливающие в огонь собственную плоть, стоящие на кончиках больших пальцев ног, с воздетыми руками и немигающие, долгое время держащие обет; силою их подвига, долго раскаляемая, Виндхья испустила дым; то было как чудо».
Commentary
Version
358afe7e6354 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC
Page between verses with
Здесь подвиг столь яростен, что дымится сама гора. Знаменательно, что жар их тапаса опаляет Виндхью: упорство, доведённое до крайности, потрясает самый мир. Здесь являет себя то, сколь грозна сила сосредоточенной воли, — и сколь опасна она без узды дхармы. Так писание являет чрезвычайность их подвига; и потрясённые боги встревожатся не напрасно.