Mahabharata
Раджьялабха-парва: сотворение Тилоттамы · Verse 1.203.3–5
1580 / 3756
Mahabharata · 1.203.3–5
Devanāgarī

ततो ददृशुर् आसीनं सह देवैः पितामहम् ॥
सिद्धैर् ब्रह्मर्षिभिश् चैव समन्तात् परिवारितम् ॥
तत्र देवो महादेवस् तत्राग्निर् वायुना सह ॥
चन्द्रादित्यौ च धर्मश् च परमेष्ठी तथा बुधः ॥
वैखानसा वालखिल्या वानप्रस्था मरीचिपाः ॥
अजाश् चैवाविमूढाश् च तेजोगर्भास् तपस्विनः ॥
ऋषयः सर्व एवैते पितामहम् उपासते ॥

Transliteration (IAST)

tato dadṛśur āsīnaṃ saha devaiḥ pitāmaham ||
siddhair brahmarṣibhiś caiva samantāt parivāritam ||
tatra devo mahādevas tatrāgnir vāyunā saha ||
candrādityau ca dharmaś ca parameṣṭhī tathā budhaḥ ||
vaikhānasā vālakhilyā vānaprasthā marīcipāḥ ||
ajāś caivāvimūḍhāś ca tejogarbhās tapasvinaḥ ||
ṛṣayaḥ sarva evaite pitāmaham upāsate ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ततः ददृशुः आसीनं सह देवैः पितामहम्tataḥ dadṛśuḥ āsīnaṃ saha devaiḥ pitāmahamтам они увидели восседающего с богами Прародителя,
सिद्धैः ब्रह्मर्षिभिः च एव समन्तात् परिवारितम्siddhaiḥ brahmarṣibhiḥ ca eva samantāt parivāritamокружённого со всех сторон сиддхами и брахмариши;
तत्र देवः महादेवः तत्र अग्निः वायुना सहtatra devaḥ mahādevaḥ tatra agniḥ vāyunā sahaтам [был] бог Махадева [Шива], там Агни с Ваю,
चन्द्रादित्यौ च धर्मः च परमेष्ठी तथा बुधःcandrādityau ca dharmaḥ ca parameṣṭhī tathā budhaḥлуна и солнце, и Дхарма, и Параметхин, и Будха;
वैखानसाः वालखिल्याः वानप्रस्थाः मरीचिपाःvaikhānasāḥ vālakhilyāḥ vānaprasthāḥ marīcipāḥвайкханасы, валакхильи, ванапрастхи, маричипы,
अजाः च एव अविमूढाः च तेजोगर्भाः तपस्विनःajāḥ ca eva avimūḍhāḥ ca tejogarbhāḥ tapasvinaḥаджи и авимудхи, огнеутробные подвижники, —
ऋषयः सर्वे एव एते पितामहम् उपासतेṛṣayaḥ sarve eva ete pitāmaham upāsateвсе эти риши служат Прародителю;
Translation

«Там они увидели Прародителя, восседающего с богами, окружённого со всех сторон сиддхами и брахмариши; там был Махадева, там Агни с Ваю, луна и солнце, и Дхарма, и Параметхин, и Будха; вайкханасы, валакхильи, ванапрастхи, маричипы, аджи и авимудхи, огнеутробные подвижники — все эти риши служат Прародителю».

Commentary

Здесь являет себя собор богов и святых вокруг Прародителя. Знаменательно, что сонмы богов и подвижников «служат» Брахме: даже высшие чтут высшего над собою. Здесь открывается иерархия творения, восходящая к единому средоточию. Так писание являет величие собрания; и пред этим собором вознесётся мольба о спасении миров.

Version

b0d518d2b6db · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC

Page between verses with