Mahabharata
Раджьялабха-парва: сотворение Тилоттамы · Verse 1.203.16–17
1585 / 3756
Mahabharata · 1.203.16–17
Devanāgarī

सा विग्रहवतीव श्रीः कान्तरूपा वपुष्मती ॥
जहार सर्वभूतानां चक्षूंषि च मनांसि च ॥
तिलं तिलं समानीय रत्नानां यद् विनिर्मिता ॥
तिलोत्तमेत्य् अतस् तस्या नाम चक्रे पितामहः ॥

Transliteration (IAST)

sā vigrahavatīva śrīḥ kāntarūpā vapuṣmatī ||
jahāra sarvabhūtānāṃ cakṣūṃṣi ca manāṃsi ca ||
tilaṃ tilaṃ samānīya ratnānāṃ yad vinirmitā ||
tilottamety atas tasyā nāma cakre pitāmahaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सा विग्रहवती इव श्रीः कान्तरूपा वपुष्मतीsā vigrahavatī iva śrīḥ kāntarūpā vapuṣmatīона, словно воплощённая Шри, прелестная видом, дивнотелая,
जहार सर्वभूतानां चक्षूंषि च मनांसि चjahāra sarvabhūtānāṃ cakṣūṃṣi ca manāṃsi caпохитила у всех существ и взоры, и умы;
तिलं तिलं समानीय रत्नानां यत् विनिर्मिताtilaṃ tilaṃ samānīya ratnānāṃ yat vinirmitāоттого, что сотворена, собрана из драгоценностей по крупице [«тила за тилою»],
तिलोत्तमा इति अतः तस्याः नाम चक्रे पितामहःtilottamā iti ataḥ tasyāḥ nāma cakre pitāmahaḥ«Тилоттама» — такое имя дал ей Прародитель;
Translation

«Она, словно воплощённая Шри, прелестная видом, дивнотелая, похитила у всех существ и взоры, и умы; оттого, что сотворена, собрана из драгоценностей по крупице, „Тилоттама“ — такое имя дал ей Прародитель».

Commentary

Здесь имя её толкуется самим её сотворением. Знаменательно, что «Тилоттама» — собранная «по крупице» из всего наилучшего: имя хранит память о её происхождении. Здесь открывается, что и наречение бывает осмысленным, отражая суть нарекаемого. Так писание являет смысл имени; и красота, «похитившая умы», уготована свершить суд над асурами.

Version

418ba9b23bc9 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC

Page between verses with