Mahabharata
Раджьялабха-парва: сотворение Тилоттамы · Verse 1.203.22–23
1588 / 3756
Mahabharata · 1.203.22–23
Devanāgarī

कुर्वन्त्या तु तया तत्र मण्डलं तत् प्रदक्षिणम् ॥
इन्द्रः स्थाणुश् च भगवान् धैर्येण प्रत्यवस्थितौ ॥
द्रष्टुकामस्य चात्यर्थं गतायाः पार्श्वतस् तदा ॥
अन्यद् अञ्चितपक्ष्मान्तं दक्षिणं निःसृतं मुखम् ॥

Transliteration (IAST)

kurvantyā tu tayā tatra maṇḍalaṃ tat pradakṣiṇam ||
indraḥ sthāṇuś ca bhagavān dhairyeṇa pratyavasthitau ||
draṣṭukāmasya cātyarthaṃ gatāyāḥ pārśvatas tadā ||
anyad añcitapakṣmāntaṃ dakṣiṇaṃ niḥsṛtaṃ mukham ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
कुर्वन्त्याः तु तया तत्र मण्डलं तत् प्रदक्षिणम्kurvantyāḥ tu tayā tatra maṇḍalaṃ tat pradakṣiṇamкогда она совершала там то обхождение посолонь,
इन्द्रः स्थाणुः च भगवान् धैर्येण प्रत्यवस्थितौindraḥ sthāṇuḥ ca bhagavān dhairyeṇa pratyavasthitauИндра и владыка Стхану [Шива] стойко удерживались;
द्रष्टुकामस्य च अत्यर्थं गतायाः पार्श्वतः तदाdraṣṭukāmasya ca atyarthaṃ gatāyāḥ pārśvataḥ tadāкогда же она проходила сбоку от [Шивы], чрезмерно жаждавшего видеть [её],
अन्यत् अञ्चितपक्ष्मान्तं दक्षिणं निःसृतं मुखम्anyat añcitapakṣmāntaṃ dakṣiṇaṃ niḥsṛtaṃ mukhamиное лицо, с изогнутыми ресницами, южное, [у него] выступило;
Translation

«Когда она совершала там то обхождение посолонь, Индра и владыка Стхану стойко удерживались; когда же она проходила сбоку от Шивы, чрезмерно жаждавшего видеть её, иное лицо, с изогнутыми ресницами, южное, у него выступило».

Commentary

Здесь предание изъясняет четвероликость Шивы влечением узреть красу. Знаменательно, что даже владыки, «стойко удерживаясь», не вовсе свободны от влечения: так велика власть прелести над взором. Здесь являет себя притча о силе красоты, перед коей трудно устоять. Сие предание — образное толкование, как Махадева стал четвероликим; и оно остерегает: страсть подчиняет себе даже высоких.

Version

0c9cb2bf50b3 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC

Page between verses with