Mahabharata
Kṛṣṇa and Upamanyu: the Glory of Śiva (Part 1)13.14.1-5
11816 / 15823
Mahabharata · 13.14.1-5
Devanāgarī

युधिष्ठिर उवाच
पितामहेशाय विभो नामान्य् आचक्ष्व शंभवे ॥
बभ्रवे विश्वमायाय महाभाग्यं च तत्त्वतः ॥
भीष्म उवाच
सुरासुरगुरो देव विष्णो त्वं वक्तुम् अर्हसि ॥
शिवाय विश्वरूपाय यन् मां पृच्छद् युधिष्ठिरः ॥
नाम्नां सहस्रं देवस्य तण्डिना ब्रह्मयोनिना ॥
निवेदितं ब्रह्मलोके ब्रह्मणो यत् पुराभवत् ॥
द्वैपायनप्रभृतयस् तथैवेमे तपोधनाः ॥
ऋषयः सुव्रता दान्ताः शृण्वन्तु गदतस् तव ॥
ध्रुवाय नन्दिने होत्रे गोप्त्रे विश्वसृजे ऽग्नये ॥
महाभाग्यं विभो ब्रूहि मुण्डिने ऽथ कपर्दिने ॥

Transliteration (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
pitāmaheśāya vibho nāmāny ācakṣva śaṃbhave ||
babhrave viśvamāyāya mahābhāgyaṃ ca tattvataḥ ||
bhīṣma uvāca
surāsuraguro deva viṣṇo tvaṃ vaktum arhasi ||
śivāya viśvarūpāya yan māṃ pṛcchad yudhiṣṭhiraḥ ||
nāmnāṃ sahasraṃ devasya taṇḍinā brahmayoninā ||
niveditaṃ brahmaloke brahmaṇo yat purābhavat ||
dvaipāyanaprabhṛtayas tathaiveme tapodhanāḥ ||
ṛṣayaḥ suvratā dāntāḥ śṛṇvantu gadatas tava ||
dhruvāya nandine hotre goptre viśvasṛje 'gnaye ||
mahābhāgyaṃ vibho brūhi muṇḍine 'tha kapardine ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
पितामहेशाय विभोpitāmaheśāya vibhoо владыка (Кришна) — владыки Прародителя
नामानि आचक्ष्व शंभवेnāmāni ācakṣva śaṃbhaveимена поведай, Шамбху
बभ्रवे विश्वमायायbabhrave viśvamāyāyaБабхру (бурому), Вишвамайе
महाभाग्यं च तत्त्वतःmahābhāgyaṃ ca tattvataḥи великое величие доподлинно
सुरासुरगुरः देवsurāsuraguraḥ devaо наставник богов и асуров, бог
विष्णो त्वं वक्तुम् अर्हसिviṣṇo tvaṃ vaktum arhasiВишну, ты сказать изволь
शिवाय विश्वरूपायśivāya viśvarūpāyaо Шиве, всеобразном
यत् मां पृच्छत् युधिष्ठिरःyat māṃ pṛcchat yudhiṣṭhiraḥто, о чём меня спросил Юдхиштхира
नाम्नां सहस्रं देवस्यnāmnāṃ sahasraṃ devasyaтысяча имён бога
तण्डिना ब्रह्मयोनिनाtaṇḍinā brahmayonināТанди, из лона Брахмы рождённым
निवेदितं ब्रह्मलोकेniveditaṃ brahmalokeповедана в мире Брахмы
ब्रह्मणः यत् पुरा अभवत्brahmaṇaḥ yat purā abhavatу Брахмы что некогда была
द्वैपायनप्रभृतयःdvaipāyanaprabhṛtayaḥс Двайпаяною во главе
तथा एव इमे तपोधनाःtathā eva ime tapodhanāḥтак же эти, богатые подвигом
ऋषयः सुव्रताः दान्ताःṛṣayaḥ suvratāḥ dāntāḥриши, благообетные, обузданные
शृण्वन्तु गदतः तवśṛṇvantu gadataḥ tavaда слушают тебя, говорящего
ध्रुवाय नन्दिने होत्रेdhruvāya nandine hotreДхруве (постоянному), Нандину, Хотри
गोप्त्रे विश्वसृजे अग्नयेgoptre viśvasṛje agnayeЗащитнику, Творцу вселенной, Агни
महाभाग्यं विभो ब्रूहिmahābhāgyaṃ vibho brūhiвеликое величие, о владыка, поведай
मुण्डिने अथ कपर्दिनेmuṇḍine atha kapardineБритоголовому и Космоносному
Translation

Бхишма сказал: «О владыка Кришна, имена владыки Прародителя, Шамбху, поведай — Бабхру, Вишвамайе, — и великое его величие доподлинно. О наставник богов и асуров, бог Вишну, ты сказать изволь — о Шиве, всеобразном, — то, о чём меня спросил Юдхиштхира. Тысяча имён бога, рождённым из лона Брахмы Танди, поведана в мире Брахмы, у Брахмы что некогда была. С Двайпаяною во главе, и эти, богатые подвигом, риши, благообетные, обузданные, да слушают тебя, говорящего. Дхруве, Нандину, Хотри, Защитнику, Творцу вселенной, Агни, Бритоголовому и Космоносному (Шиве) — великое величие, о владыка, поведай».

Version

e3895a8fa52e · published Jun 20, 2026, 8:05:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with