हिरण्यकशिपुर् यो ऽभूद् दानवो मेरुकम्पनः ॥
तेन सर्वामरैश्वर्यं शर्वात् प्राप्तं समार्बुदम् ॥
तस्यैव पुत्रप्रवरो मन्दरो नाम विश्रुतः ॥
महादेववराच् छक्रं वर्षार्बुदम् अयोधयत् ॥
विष्णोश् चक्रं च तद् घोरं वज्रम् आखण्डलस्य च ॥
शीर्णं पुराभवत् तात ग्रहस्याङ्गेषु केशव ॥
अर्द्यमानाश् च विबुधा ग्रहेण सुबलीयसा ॥
शिवदत्तवराञ् जघ्नुर् असुरेन्द्रान् सुरा भृशम् ॥
तुष्टो विद्युत्प्रभस्यापि त्रिलोकेश्वरताम् अदात् ॥
शतं वर्षसहस्राणां सर्वलोकेश्वरो ऽभवत् ॥
ममैवानुचरो नित्यं भवितासीति चाब्रवीत् ॥
तथा पुत्रसहस्राणाम् अयुतं च ददौ प्रभुः ॥
कुशद्वीपं च स ददौ राज्येन भगवान् अजः ॥
hiraṇyakaśipur yo 'bhūd dānavo merukampanaḥ ||
tena sarvāmaraiśvaryaṃ śarvāt prāptaṃ samārbudam ||
tasyaiva putrapravaro mandaro nāma viśrutaḥ ||
mahādevavarāc chakraṃ varṣārbudam ayodhayat ||
viṣṇoś cakraṃ ca tad ghoraṃ vajram ākhaṇḍalasya ca ||
śīrṇaṃ purābhavat tāta grahasyāṅgeṣu keśava ||
ardyamānāś ca vibudhā graheṇa subalīyasā ||
śivadattavarāñ jaghnur asurendrān surā bhṛśam ||
tuṣṭo vidyutprabhasyāpi trilokeśvaratām adāt ||
śataṃ varṣasahasrāṇāṃ sarvalokeśvaro 'bhavat ||
mamaivānucaro nityaṃ bhavitāsīti cābravīt ||
tathā putrasahasrāṇām ayutaṃ ca dadau prabhuḥ ||
kuśadvīpaṃ ca sa dadau rājyena bhagavān ajaḥ ||
«„Хираньякашипу, что был данавою, сотрясателем Меру, — им от Шарвы получено владычество над всеми бессмертными на десять миллионов лет. Его же лучший сын, Мандара по имени, прославленный, по дару Махадевы с Шакрою десять миллионов лет сражался. Вишну диск тот грозный и ваджра Индры сокрушены некогда были, о дорогой, на членах того демона, о Кешава. И теснимые тем весьма сильным демоном боги одарённых Шивою владык-асуров жестоко затем убили. Довольный, и Видьютпрабхе владычество трёх миров (Шива) дал: на сто тысяч лет владыкою всех миров он стал. Так и мириады сыновей дал владыка, и Кушадвипу он дал ему в царство — Господь нерождённый“».
41d43097ccd0 · published Jun 20, 2026, 8:05:00 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Упаманью являет безмерную, нелицеприятную щедрость Шивы: он одаряет даже асуров — Хираньякашипу владычеством над богами, Мандару — мощью против Индры, Видьютпрабху — царством трёх миров. Знаменательно, что Махадева, «легко умилостивляемый» (āśutoṣa), не отвергает и недостойного просителя, чей подвиг истов. Но миропорядок не рушится: одарённые асуры в свой час всё же низлагаются богами. Так открывается двоякое: величие Подателя, дарующего сверх меры, и сокровенная мудрость, не дающая дарам нарушить вечный строй.