कष्टात्सर्वं त्यजन्त्येके त्यागाः सर्वे तु मध्यमाः । सुबुद्ध्या श्रद्धया युक्तो न क्रोधादिवशं गतः ॥
कर्मणा ह्यवलिप्तोऽपि सुगतिं याति मानवः । शुचीनां श्रीमतां गेहे धीमतां योगिनामपि ॥
योगाद्भ्रष्टस्तु जायेत कुले वै द्विजपूर्वके । स्वल्पेनैव तु कालेन पूर्णयोगं च विन्दति ॥
चिदानन्दपदं गच्छेद्योगभक्तिप्रसादतः । पङ्केनैव यथा पङ्कं रुधिरं रुधिरेण वै ॥
हिंसया कर्मणा कर्म कथं क्षालयितुं क्षमः । हिंसाकर्ममयो यज्ञः कथं कर्मक्षये क्षमः ॥
स्वर्गकामकृता यज्ञाः स्वर्गे ते चाल्पसौख्यदाः । अनित्यानि तु सौख्यानि भवन्ति च बहून्यपि ॥
नित्यं सौख्यं न तेष्वस्ति विना भक्त्या हरेः क्वचित् । सार्वभौमसुखं राज्यं स्वर्गे चापि तथा सुखम् ॥
kaṣṭātsarvaṃ tyajantyeke tyāgāḥ sarve tu madhyamāḥ | subuddhyā śraddhayā yukto na krodhādivaśaṃ gataḥ ||
karmaṇā hyavalipto'pi sugatiṃ yāti mānavaḥ | śucīnāṃ śrīmatāṃ gehe dhīmatāṃ yogināmapi ||
yogādbhraṣṭastu jāyeta kule vai dvijapūrvake | svalpenaiva tu kālena pūrṇayogaṃ ca vindati ||
cidānandapadaṃ gacchedyogabhaktiprasādataḥ | paṅkenaiva yathā paṅkaṃ rudhiraṃ rudhireṇa vai ||
hiṃsayā karmaṇā karma kathaṃ kṣālayituṃ kṣamaḥ | hiṃsākarmamayo yajñaḥ kathaṃ karmakṣaye kṣamaḥ ||
svargakāmakṛtā yajñāḥ svarge te cālpasaukhyadāḥ | anityāni tu saukhyāni bhavanti ca bahūnyapi ||
nityaṃ saukhyaṃ na teṣvasti vinā bhaktyā hareḥ kvacit | sārvabhaumasukhaṃ rājyaṃ svarge cāpi tathā sukham ||
— то отречение должно считаться высшим, труднодостижимым даже для йогинов. Одни оставляют всё из гнева, иные — из-за спора, иные — из-за беды; все такие отречения средние. Наделённый добрым разумом и верою, не впавший во власть гнева и прочего, достигает благой участи, даже будучи запятнан деянием. Отпавший от йоги рождается в доме чистых, достойных и разумных, в роду дваждырождённых, и за самое малое время обретает полноту йоги; милостью йоги и преданности он достигает обители сознания и блаженства. Как грязь грязью, кровь кровью — так насилием, деянием, как отмыть деяние? Жертва, состоящая из насилия, как способна истощить деяние? Жертвы, совершённые ради неба, дают на небе лишь малое счастье; радости эти непостоянны, хотя бы их было и много.
5af9b2725fe8 · published Sep 3, 2026, 4:14:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Отречений из гнева, из упрямства в споре, с досады на беду названо ровно столько, сколько их обычно и бывает: почти все уходы устроены так. Оценка им дана мягкая — средние, а не ложные; но и не высшие, потому что вырастают из настроения, а не из решения. Отпавшему от йоги обещано продолжение с того же места, и это снимает страх, что усилие пропало. А про жертву сказано прямо: кровью крови не отмоешь. Обряд, устроенный на убийстве, не может быть средством от того, что делает убийство.