महाभारत · 1.213.2–3
॥
देवनागरी
नावमानं कुलस्यास्य गुडाकेशः प्रयुक्तवान् ॥
संमानो ऽभ्यधिकस् तेन प्रयुक्तो ऽयम् असंशयम् ॥
अर्थलुब्धान् न वः पार्थो मन्यते सात्वतान् सदा ॥
स्वयंवरम् अनाधृष्यं मन्यते चापि पाण्डवः ॥
लिप्यंतरण (IAST)
nāvamānaṃ kulasyāsya guḍākeśaḥ prayuktavān ||
saṃmāno 'bhyadhikas tena prayukto 'yam asaṃśayam ||
arthalubdhān na vaḥ pārtho manyate sātvatān sadā ||
svayaṃvaram anādhṛṣyaṃ manyate cāpi pāṇḍavaḥ ||
शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
न अवमानं कुलस्य अस्य गुडाकेशः प्रयुक्तवान्na avamānaṃ kulasya asya guḍākeśaḥ prayuktavān"Gudakesha [Arjuna] has caused no dishonor to this family,
संमानः अभ्यधिकः तेन प्रयुक्तः अयम् असंशयम्saṃmānaḥ abhyadhikaḥ tena prayuktaḥ ayam asaṃśayamon the contrary, he has shown us greater honor, without doubt;
अर्थलुब्धान् न वः पार्थः मन्यते सात्वतान् सदाarthalubdhān na vaḥ pārthaḥ manyate sātvatān sadāPartha never considers you Satvatas greedy for wealth;
स्वयंवरम् अनाधृष्यं मन्यते च अपि पाण्डवःsvayaṃvaram anādhṛṣyaṃ manyate ca api pāṇḍavaḥand the Pandava also regards the svayamvara as unreliable [with an uncertain outcome];
नावमानंnāvamānaṃoriginal form "nāvamānaṃ", added to complete the word-by-word coverage
कुलस्यास्यkulasyāsyaoriginal form "kulasyāsya", added to complete the word-by-word coverage
संमानोsaṃmānooriginal form "saṃmāno", added to complete the word-by-word coverage
ऽभ्यधिकस्'bhyadhikasoriginal form "'bhyadhikas", added to complete the word-by-word coverage
प्रयुक्तोprayuktooriginal form "prayukto", added to complete the word-by-word coverage
ऽयम्'yamoriginal form "'yam", added to complete the word-by-word coverage
पार्थोpārthooriginal form "pārtho", added to complete the word-by-word coverage
चापिcāpioriginal form "cāpi", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद
Krishna said: "Gudakesha has caused no dishonor to this family; on the contrary, he has shown us greater honor, without doubt. Partha never considers you Satvatas greedy for wealth, and the Pandava regards the svayamvara as unreliable."
संस्करण
3b1a7dd32dd4 · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 6:11:48 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUENश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Here the Lord turns a seeming insult into honor. It is telling that Krishna reads Arjuna's act as a tribute rather than an offense: a wise protector sees in a friend's deed a good intention. Here is the Lord's advocacy for His devotee, casting his act in the best light. So Scripture reveals Krishna's protective word; and the Yadavas' anger begins to melt away.