पद्मपुराण
The rite of Śiva-liṅga worship5.113.79-88
3357 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.113.79-88
देवनागरी

तद्गेहं तु प्रविश्याथ राक्षसाः सपुरोहिताः । देवपूजाप्रपत्तिं च चक्रुः सर्वे द्विजालये
सद्यः प्रकल्पितायां च वेद्यां शुक्रोऽयजच्छिवम् । तस्यैव वामभागे तु प्रह्लादोऽयजदच्युतम्
सोमं च बलिरप्येवमन्ये चासुरपुङ्गवाः । अथ बाणोऽयजद्देवमेकमेव त्र्यम्बकम्
शुक्रोऽपि भगवन्तं तमुमानाथमपूजयत् । गौतमोऽप्यथ मध्याह्ने पूजयामास शङ्करम्
सर्वे शुक्लाम्बरधरा भस्मोद्धूलितविग्रहाः । सितेन भस्मना कृत्वा सर्वस्थाने त्रिपुण्ड्रकम्
नत्वा तु भार्गवं सर्वे भूतशुद्धिं प्रचक्रमुः । हृत्पद्ममध्ये सुषिरं तत्रैव भूतपञ्चकम्
तेषां मध्ये महाकाशमाकाशे निर्मलानलम् । तन्मध्ये च महेशानं ध्यायेद्दीप्तिमयं शुभम्
अज्ञानसंयुतं भूतं शमलं सर्वसङ्गतम् । तद्देहमाकाशदीपे प्रदहेज्ज्ञानवह्निना
आकाशस्यावृतं चाहं दग्ध्वाकाशमथो दहेत् । दग्ध्वाकाशमथो वायुमग्निभूतं तदा दहेत्
अब्भूतं च ततो दग्ध्वा पृथिवीभूतमेव च । तदाश्रितान्गुणान्दग्ध्वा ततो देहं प्रदाहयेत्

लिप्यंतरण (IAST)

tadgehaṃ tu praviśyātha rākṣasāḥ sapurohitāḥ | devapūjāprapattiṃ ca cakruḥ sarve dvijālaye
sadyaḥ prakalpitāyāṃ ca vedyāṃ śukro'yajacchivam | tasyaiva vāmabhāge tu prahlādo'yajadacyutam
somaṃ ca balirapyevamanye cāsurapuṅgavāḥ | atha bāṇo'yajaddevamekameva tryambakam
śukro'pi bhagavantaṃ tamumānāthamapūjayat | gautamo'pyatha madhyāhne pūjayāmāsa śaṅkaram
sarve śuklāmbaradharā bhasmoddhūlitavigrahāḥ | sitena bhasmanā kṛtvā sarvasthāne tripuṇḍrakam
natvā tu bhārgavaṃ sarve bhūtaśuddhiṃ pracakramuḥ | hṛtpadmamadhye suṣiraṃ tatraiva bhūtapañcakam
teṣāṃ madhye mahākāśamākāśe nirmalānalam | tanmadhye ca maheśānaṃ dhyāyeddīptimayaṃ śubham
ajñānasaṃyutaṃ bhūtaṃ śamalaṃ sarvasaṅgatam | taddehamākāśadīpe pradahejjñānavahninā
ākāśasyāvṛtaṃ cāhaṃ dagdhvākāśamatho dahet | dagdhvākāśamatho vāyumagnibhūtaṃ tadā dahet
abbhūtaṃ ca tato dagdhvā pṛthivībhūtameva ca | tadāśritānguṇāndagdhvā tato dehaṃ pradāhayet

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तत्-गेहम्tat-gehamв тот дом
तुtuже
प्रविश्यpraviśyaвойдя
अथathaзатем
राक्षसाःrākṣasāḥракшасы
स-पुरोहिताःsa-purohitāḥсо жрецом
देव-पूजा-प्रपत्तिम्deva-pūjā-prapattimприступ к поклонению божеству
caи
चक्रुःcakruḥсовершили
सर्वेsarveвсе
द्विज-आलयेdvija-ālayeв доме брахмана
सद्यःsadyaḥтотчас
प्रकल्पितायाम्prakalpitāyāmна устроенном
वेद्याम्vedyāmалтаре
शुक्रःśukraḥШукра
अयजत्ayajatпочтил
शिवम्śivamШиву
तस्यtasyaего
एवevaже
वाम-भागेvāma-bhāgeс левой стороны
प्रह्लादःprahlādaḥПрахлада
अच्युतम्acyutamАчьюту
सोमम्somamСому
बलिःbaliḥБали
अपिapiже
एवम्evamтак
अन्येanyeдругие
असुर-पुङ्गवाःasura-puṅgavāḥбыки среди асуров
बाणःbāṇaḥБана
देवम्devamбожество
एकम्ekamодно
त्र्यम्बकम्tryambakamТрьямбаку
भगवन्तम्bhagavantamпочтенного
तम्tamтого
उमा-नाथम्umā-nāthamсупруга Умы
अपूजयत्apūjayatпочтил
गौतमःgautamaḥГаутама
मध्याह्नेmadhyāhneв полдень
पूजयामासpūjayāmāsaпочтил
शङ्करम्śaṅkaramШанкару
शुक्ल-अम्बर-धराःśukla-ambara-dharāḥв белых одеждах
भस्म-उद्धूलित-विग्रहाःbhasma-uddhūlita-vigrahāḥс телами, осыпанными пеплом
सितेनsitenaбелым
भस्मनाbhasmanāпеплом
कृत्वाkṛtvāсделав
सर्व-स्थानेsarva-sthāneна всех местах
त्रि-पुण्ड्रकम्tri-puṇḍrakamтрипундру
नत्वाnatvāпоклонившись
भार्गवम्bhārgavamБхаргаве
भूत-शुद्धिम्bhūta-śuddhimочищение стихий
प्रचक्रमुःpracakramuḥначали
हृत्-पद्म-मध्येhṛt-padma-madhyeпосреди сердечного лотоса
सुषिरम्suṣiramполость
तत्रtatraтам
भूत-पञ्चकम्bhūta-pañcakamпятерицу стихий
तेषाम्teṣāmих
मध्येmadhyeпосреди
महा-आकाशम्mahā-ākāśamвеликое пространство
आकाशेākāśeв пространстве
निर्मल-अनलम्nirmala-analamчистый огонь
तत्-मध्येtat-madhyeпосреди него
महा-ईशानम्mahā-īśānamМахешану
ध्यायेत्dhyāyetда созерцает
दीप्ति-मयम्dīpti-mayamсветозарного
शुभम्śubhamблагого
अज्ञान-संयुतम्ajñāna-saṃyutamсопряжённое с неведением
भूतम्bhūtamсущество
शमलम्śamalamнечистое
सर्व-सङ्गतम्sarva-saṅgatamсвязанное со всем
तत्-देहम्tat-dehamто тело
आकाश-दीपेākāśa-dīpeв светильнике пространства
प्रदहेत्pradahetда сожжёт
ज्ञान-वह्निनाjñāna-vahnināогнём знания
आकाशस्यākāśasyaпространства
आवृतम्āvṛtamоболочку
अहम्ahamя
दग्ध्वाdagdhvāсжёгши
आकाशम्ākāśamпространство
अथोathoзатем
दहेत्dahetда сожжёт
वायुम्vāyumветер
अग्नि-भूतम्agni-bhūtamстихию огня
तदाtadāтогда
अप्-भूतम्ap-bhūtamстихию воды
ततःtataḥзатем
पृथिवी-भूतम्pṛthivī-bhūtamстихию земли
तत्-आश्रितान्tat-āśritānк ним приросшие
गुणान्guṇānгуны
देहम्dehamтело
प्रदाहयेत्pradāhayetда предаст огню
अनुवाद

Войдя в тот дом, ракшасы со жрецом все приступили к поклонению божеству в доме брахмана. На тотчас устроенном алтаре Шукра почтил Шиву, а с левой его стороны Прахлада почтил Ачьюту; Бали же — Сому, и так же другие быки среди асуров; а Бана почтил одно божество — Трьямбаку. И Шукра почтил того почтенного супруга Умы; Гаутама же в полдень почтил Шанкару. Все были в белых одеждах, с телами, осыпанными пеплом; белым пеплом они положили трипундру на всех местах. Поклонившись Бхаргаве, все начали очищение стихий: посреди сердечного лотоса — полость, в ней пятерица стихий, посреди них великое пространство, в пространстве чистый огонь, а посреди него да созерцает он светозарного благого Махешану. Существо, сопряжённое с неведением, нечистое, связанное со всем, — то тело в светильнике пространства да сожжёт он огнём знания. Сжёгши оболочку пространства, «я», затем да сожжёт само пространство; сжёгши пространство, да сожжёт ветер, затем стихию огня, затем стихию воды, затем стихию земли; сжёгши и приросшие к ним гуны, да предаст огню и тело.

संस्करण

78a67ae20d25 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:51 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से