पद्मपुराण
The rite of Śiva-liṅga worship5.113.199-208
3369 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.113.199-208

सदाशिव उवाच

देवनागरी

एवमादीनि चान्यानि द्रव्याण्यर्प्य यथाविधि । दत्त्वा चापोशनं विप्रो भुज्यतामिति चाब्रवीत्
भुञ्जानेषु च सर्वेषु व्यजनं सूक्ष्मवस्त्रकम् । गौतमः स्वयमादाय शिवविष्णू अवीजयत्
परिहासमथो कर्तुमियेष परमेश्वरः । पश्य विष्णो हनूमन्तं कथं भुङ्क्ते स वानरः
वानरं पश्यति हरौ मण्डकं विष्णुभाजने । चिक्षेप मुनिसङ्घेषु पश्यत्स्वपि महेश्वरः
हनूमत्ते दत्तवांश्च स्वोच्छिष्टं पायसादिकम् । त्वदुच्छिष्टमभोज्यं तु तवैव वचनाद्विभो
अनर्हं मम नैवेद्यं पत्रं पुष्पं फलं तथा । मह्यं निवेद्य सकलं कूप एव विनिक्षिपेत् । अभुक्ते त्वद्वचो नूनं भुक्ते चापि कृपा तव
बाणलिङ्गस्वयम्भूते चन्द्रकान्ते ह्यवस्थिते । चान्द्रायणसमं ज्ञेयं शम्भोर्नैवेद्यभक्षणम्
भुक्त्वा तु कथयिष्यामि निर्विशङ्कं विभुङ्क्ष्व तत्
अथासौ जलसंस्कारं कृतवान्गौतमो मुनिः
आरक्तसुस्निग्धसुसूक्ष्मगात्राननेकधा धौतसुशोभिताङ्गान् । तडागतोयैः कृतबीजघर्षितैर्विशोधितैस्तैः करकानपूरयत्

लिप्यंतरण (IAST)

evamādīni cānyāni dravyāṇyarpya yathāvidhi | dattvā cāpośanaṃ vipro bhujyatāmiti cābravīt
bhuñjāneṣu ca sarveṣu vyajanaṃ sūkṣmavastrakam | gautamaḥ svayamādāya śivaviṣṇū avījayat
parihāsamatho kartumiyeṣa parameśvaraḥ | paśya viṣṇo hanūmantaṃ kathaṃ bhuṅkte sa vānaraḥ
vānaraṃ paśyati harau maṇḍakaṃ viṣṇubhājane | cikṣepa munisaṅgheṣu paśyatsvapi maheśvaraḥ
hanūmatte dattavāṃśca svocchiṣṭaṃ pāyasādikam | tvaducchiṣṭamabhojyaṃ tu tavaiva vacanādvibho
anarhaṃ mama naivedyaṃ patraṃ puṣpaṃ phalaṃ tathā | mahyaṃ nivedya sakalaṃ kūpa eva vinikṣipet | abhukte tvadvaco nūnaṃ bhukte cāpi kṛpā tava
bāṇaliṅgasvayambhūte candrakānte hyavasthite | cāndrāyaṇasamaṃ jñeyaṃ śambhornaivedyabhakṣaṇam
bhuktvā tu kathayiṣyāmi nirviśaṅkaṃ vibhuṅkṣva tat
athāsau jalasaṃskāraṃ kṛtavāngautamo muniḥ
āraktasusnigdhasusūkṣmagātrānanekadhā dhautasuśobhitāṅgān | taḍāgatoyaiḥ kṛtabījagharṣitairviśodhitaistaiḥ karakānapūrayat

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एवम्-आदीनिevam-ādīniтакие и подобные
caи
अन्यानिanyāniдругие
द्रव्याणिdravyāṇiприпасы
अर्प्यarpyaподнеся
यथा-विधिyathā-vidhiкак предписано
दत्त्वाdattvāдав
आपोशनम्āpośanamапошану
विप्रःvipraḥбрахман
भुज्यताम्bhujyatāmда вкушается
इतिitiтак
अब्रवीत्abravītсказал
भुञ्जानेषुbhuñjāneṣuкогда вкушали
सर्वेषुsarveṣuвсе
व्यजनम्vyajanamопахало
सूक्ष्म-वस्त्रकम्sūkṣma-vastrakamиз тонкой ткани
गौतमःgautamaḥГаутама
स्वयम्svayamсам
आदायādāyaвзяв
शिव-विष्णूśiva-viṣṇūШиву и Вишну
अवीजयत्avījayatобмахивал
परिहासम्parihāsamшутку
अथोathoзатем
कर्तुम्kartumсотворить
इयेषiyeṣaпожелал
परम-ईश्वरःparama-īśvaraḥвысший владыка
पश्यpaśyaвзгляни
विष्णोviṣṇoо Вишну
हनूमन्तम्hanūmantamна Ханумана
कथम्kathamкак
भुङ्क्तेbhuṅkteест
सःsaḥта
वानरःvānaraḥобезьяна
वानरम्vānaramна обезьяну
पश्यतिpaśyatiсмотрит
हरौharauкогда Хари
मण्डकम्maṇḍakamлепёшку
विष्णु-भाजनेviṣṇu-bhājaneиз блюда Вишну
चिक्षेपcikṣepaбросил
मुनि-सङ्घेषुmuni-saṅgheṣuсреди сонмов мудрецов
पश्यत्सुpaśyatsuна глазах
अपिapiже
महेश्वरःmaheśvaraḥМахешвара
हनूमतेhanūmateХануману
दत्तवान्dattavānдал
स्व-उच्छिष्टम्sva-ucchiṣṭamсвои остатки
पायस-आदिकम्pāyasa-ādikamпаясу и прочее
त्वत्-उच्छिष्टम्tvat-ucchiṣṭamтвои остатки
अभोज्यम्abhojyamневкушаемы
तुtuже
तवtavaтвоему
एवevaименно
वचनात्vacanātпо слову
विभोvibhoо всемогущий
अनर्हम्anarhamнегодно
ममmamaмоё
नैवेद्यम्naivedyamнайведья
पत्रम्patramлист
पुष्पम्puṣpamцветок
फलम्phalamплод
तथाtathāтакже
मह्यम्mahyamмне
निवेद्यnivedyaподнеся
सकलम्sakalamвсё
कूपेkūpeв колодец
विनिक्षिपेत्vinikṣipetда бросит
अभुक्तेabhukteпри невкушении
त्वत्-वचःtvat-vacaḥтвоё слово
नूनम्nūnamпоистине
भुक्तेbhukteпри вкушении
कृपाkṛpāмилость
बाण-लिङ्ग-स्वयम्भूतेbāṇa-liṅga-svayambhūteу линги Баны и свайямбху
चन्द्र-कान्तेcandra-kānteу чандраканты
हिhiведь
अवस्थितेavasthiteпребывающей
चान्द्रायण-समम्cāndrāyaṇa-samamравным чандраяне
ज्ञेयम्jñeyamдолжно знать
शम्भोःśambhoḥШамбху
नैवेद्य-भक्षणम्naivedya-bhakṣaṇamвкушение найведьи
भुक्त्वाbhuktvāпоев
कथयिष्यामिkathayiṣyāmiскажу
निर्विशङ्कम्nirviśaṅkamбез опаски
विभुङ्क्ष्वvibhuṅkṣvaвкушай
तत्tatто
अथathaзатем
असौasauтот
जल-संस्कारम्jala-saṃskāramочищение воды
कृतवान्kṛtavānсовершил
मुनिःmuniḥмудрец
आरक्त-सु-स्निग्ध-सु-सूक्ष्म-गात्रान्ārakta-su-snigdha-su-sūkṣma-gātrānалые, гладкие, тонкие телом
अनेकधाanekadhāмногократно
धौत-सु-शोभित-अङ्गान्dhauta-su-śobhita-aṅgānс промытыми прекрасными боками
तडाग-तोयैःtaḍāga-toyaiḥводами пруда
कृत-बीज-घर्षितैःkṛta-bīja-gharṣitaiḥс растёртыми зёрнами
विशोधितैःviśodhitaiḥочищенными
तैःtaiḥими
करकान्karakānсосуды
अपूरयत्apūrayatнаполнил
अनुवाद

Поднеся такие и подобные другие припасы, как предписано, и дав апошану, брахман сказал: «Да вкушается». Когда все вкушали, Гаутама сам взял опахало из тонкой ткани и обмахивал Шиву и Вишну. Тогда высший владыка пожелал сотворить шутку: «Взгляни, о Вишну, на Ханумана — как ест эта обезьяна». И пока Хари смотрел на обезьяну, Махешвара на глазах у сонмов мудрецов бросил лепёшку из блюда Вишну. И дал Хануману свои остатки — паясу и прочее. «Твои остатки невкушаемы — по твоему же слову, о всемогущий: „Негодно моё найведья — лист, цветок, плод; поднеся мне всё, да бросит он это в колодец“. При невкушении — поистине твоё слово, а при вкушении — твоя милость». — «У линги Баны, у свайямбху и у пребывающей чандраканты вкушение найведьи Шамбху должно знать равным чандраяне. Поев, я скажу; вкушай то без опаски». Затем тот мудрец совершил очищение воды: сосуды — алые, гладкие, тонкие телом, многократно промытые, с прекрасными боками — он наполнил водами пруда с растёртыми зёрнами, очищенными.

संस्करण

0a4701d0e4f4 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:51 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से