पद्मपुराण
The rite of Śiva-liṅga worship5.113.299-308
3379 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.113.299-308
देवनागरी

चामरच्छत्रयुगलं विष्णुब्रह्मादिकं तथा । चूर्णैर्विरचयेद्वेद्यां धीमान्देवालयेऽपि वा
यत्रापि देवपूजा स्यात्तत्रैवं कल्पयेद्बुधः । स्वहस्तरचितं मुख्यं क्रीतं चैव तु मध्यमम्
याचितं तु कनिष्ठं स्याद्बलात्कारमथाधमम् । अर्हेषु यत्त्वनर्हेषु बलात्कारात्तु निष्फलम्
रक्तशालिजपास्थाणकलमासितरक्तकैः । तण्डुलैर्व्रीहिमात्रोत्थैः कणैश्चैव यथाक्रमम्
उत्तमैर्मध्यमैश्चैव कथितैरधमैस्तथा । पद्मादिस्थापनैरेव तत्सम्यग्यागमाचरेत्
प्रागुत्तरमुखे वापि यदि वा प्राङ्मुखो भवेत् । आसनं च प्रवक्ष्यामि यथादृष्टं यथाश्रुतम्
कौशं चार्मं चैलतल्पं दारवं ताडपत्रकम् । काम्बलं काञ्चनं चैव राजतं ताम्रमेव च
गोकरीषार्कजैर्वापि त्वासनं परिकल्पयेत् । वैयाध्रं रौरवं चैव हारिणं मार्गमेव च
चार्मं चतुर्विधं ज्ञेयमथ बन्धुकमेव च । यथासम्भवमेतेषु ह्यासनं परिकल्पयेत्
कृतपद्मासनो वापि स्वस्तिकासन एव च । दर्भभस्म समासीनः प्राणानायम्य वाग्यतः

लिप्यंतरण (IAST)

cāmaracchatrayugalaṃ viṣṇubrahmādikaṃ tathā | cūrṇairviracayedvedyāṃ dhīmāndevālaye'pi vā
yatrāpi devapūjā syāttatraivaṃ kalpayedbudhaḥ | svahastaracitaṃ mukhyaṃ krītaṃ caiva tu madhyamam
yācitaṃ tu kaniṣṭhaṃ syādbalātkāramathādhamam | arheṣu yattvanarheṣu balātkārāttu niṣphalam
raktaśālijapāsthāṇakalamāsitaraktakaiḥ | taṇḍulairvrīhimātrotthaiḥ kaṇaiścaiva yathākramam
uttamairmadhyamaiścaiva kathitairadhamaistathā | padmādisthāpanaireva tatsamyagyāgamācaret
prāguttaramukhe vāpi yadi vā prāṅmukho bhavet | āsanaṃ ca pravakṣyāmi yathādṛṣṭaṃ yathāśrutam
kauśaṃ cārmaṃ cailatalpaṃ dāravaṃ tāḍapatrakam | kāmbalaṃ kāñcanaṃ caiva rājataṃ tāmrameva ca
gokarīṣārkajairvāpi tvāsanaṃ parikalpayet | vaiyādhraṃ rauravaṃ caiva hāriṇaṃ mārgameva ca
cārmaṃ caturvidhaṃ jñeyamatha bandhukameva ca | yathāsambhavameteṣu hyāsanaṃ parikalpayet
kṛtapadmāsano vāpi svastikāsana eva ca | darbhabhasma samāsīnaḥ prāṇānāyamya vāgyataḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
चामर-च्छत्र-युगलम्cāmara-cchatra-yugalamпару опахал и зонтов
विष्णु-ब्रह्म-आदिकम्viṣṇu-brahma-ādikamВишну, Брахму и прочих
तथाtathāтакже
चूर्णैःcūrṇaiḥпорошками
विरचयेत्viracayetда начертает
वेद्याम्vedyāmна алтаре
धीमान्dhīmānразумный
देव-आलयेdeva-ālayeв храме
अपिapiже
वाили
यत्रyatraгде
देव-पूजाdeva-pūjāпоклонение божеству
स्यात्syātбывает
तत्रtatraтам
एवम्evamтак
कल्पयेत्kalpayetда устроит
बुधःbudhaḥмудрый
स्व-हस्त-रचितम्sva-hasta-racitamсвоей рукой сделанное
मुख्यम्mukhyamлучшее
क्रीतम्krītamкупленное
caи
एवevaже
तुtuа
मध्यमम्madhyamamсреднее
याचितम्yācitamвыпрошенное
कनिष्ठम्kaniṣṭhamнизшее
बलात्-कारम्balāt-kāramвзятое силой
अथathaже
अधमम्adhamamхудшее
अर्हेषुarheṣuпри достойных
यत्yatчто
अनर्हेषुanarheṣuпри недостойных
बलात्-कारात्balāt-kārātот взятия силой
निष्फलम्niṣphalamбесплодно
रक्त-शालि-जपा-स्थाणrakta-śāli-japā-sthāṇaкрасным рисом, джапой
कलमा-सित-रक्तकैःkalamā-sita-raktakaiḥкаламой белой и красной
तण्डुलैःtaṇḍulaiḥзёрнами
व्रीहि-मात्र-उत्थैःvrīhi-mātra-utthaiḥиз одного лишь вриихи
कणैःkaṇaiḥкрупинками
यथा-क्रमम्yathā-kramamпо порядку
उत्तमैःuttamaiḥлучшими
मध्यमैःmadhyamaiḥсредними
कथितैःkathitaiḥназванными
अधमैःadhamaiḥхудшими
पद्म-आदि-स्थापनैःpadma-ādi-sthāpanaiḥначертанием лотоса и прочего
तत्tatто
सम्यक्samyakкак должно
यागम्yāgamжертву
आचरेत्ācaretда совершит
प्राक्-उत्तर-मुखेprāk-uttara-mukheобратившись на северо-восток
वापिvāpiили же
यदिyadiесли
प्राङ्-मुखःprāṅ-mukhaḥобращённым на восток
भवेत्bhavetда будет
आसनम्āsanamсиденье
प्रवक्ष्यामिpravakṣyāmiизложу
यथा-दृष्टम्yathā-dṛṣṭamкак видано
यथा-श्रुतम्yathā-śrutamкак слыхано
कौशम्kauśamиз куши
चार्मम्cārmamиз кожи
चैल-तल्पम्caila-talpamтканое ложе
दारवम्dāravamдеревянное
ताड-पत्रकम्tāḍa-patrakamиз пальмовых листьев
काम्बलम्kāmbalamшерстяное
काञ्चनम्kāñcanamзолотое
राजतम्rājatamсеребряное
ताम्रम्tāmramмедное
गो-करीष-अर्क-जैःgo-karīṣa-arka-jaiḥиз коровьего помёта и арки
तुtuже
परिकल्पयेत्parikalpayetда устроит
वैयाघ्रम्vaiyāghramтигровая
रौरवम्rauravamоленья
हारिणम्hāriṇamланья
मार्गम्mārgamкосульная
चतुर्विधम्caturvidhamчетырёх видов
ज्ञेयम्jñeyamдолжно знать
बन्धुकम्bandhukamбандхука
यथा-सम्भवम्yathā-sambhavamпо возможности
एतेषुeteṣuиз этих
हिhiже
कृत-पद्म-आसनःkṛta-padma-āsanaḥсев в лотосовую позу
स्वस्तिक-आसनेsvastika-āsaneв позе свастики
दर्भ-भस्मdarbha-bhasmaдарбху и пепел
समासीनःsamāsīnaḥвоссевший
प्राणान्prāṇānдыхания
आयम्यāyamyaобуздав
वाग्-यतःvāg-yataḥсдержав речь
अनुवाद

Пару опахал и зонтов, а также Вишну, Брахму и прочих разумный да начертает порошками на алтаре или в храме. Где бы ни совершалось поклонение божеству, там мудрый да устроит так же. Сделанное своей рукой — лучшее, купленное — среднее, выпрошенное — низшее, а взятое силой — худшее; и что взято силой, то бесплодно, будь оно поднесено достойным или недостойным. Красным рисом, джапой, каламой белой и красной, зёрнами из одного лишь вриихи, крупинками — по порядку лучшими, средними и названными худшими — начертанием лотоса и прочего да совершит он жертву как должно. Пусть обратится на северо-восток или же на восток. Изложу и о сиденье, как видано и как слыхано: из куши, из кожи, тканое ложе, деревянное, из пальмовых листьев, шерстяное, золотое, серебряное и медное; а то и из коровьего помёта и арки да устроит он сиденье. Кожаных должно знать четыре вида — тигровая, оленья, ланья и косульная, — а также бандхука. Из этих по возможности да устроит он сиденье. Сев в лотосовую позу или в позу свастики, воссев на дарбху и пепел, обуздав дыхания и сдержав речь...

संस्करण

9e4ccb414024 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:51 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से