शङ्कर उवाच
भोजयामास गिरिशां देवीं चारुन्धती तथा । भुक्त्वाथ पार्वती सर्वगन्धपुष्पसुभूषणा
सहानुचरकन्याभिः सहस्राभिर्हरं ययौ । अथाह शङ्करो देवीं गच्छ गौतममन्दिरम्
सन्ध्योपास्तिमहं कृत्वा ह्यागच्छामि पुनर्गृहम् । इत्युक्ता प्रययौ देवी गौतमस्यैव मन्दिरम्
सन्ध्यावन्दनकामाश्च सर्व एव विनिर्गताः । कृतसन्ध्यास्तटाके तु महेशाद्यास्तु कृत्स्नशः
अथोत्तरमुखः शम्भुर्न्यासं कृत्वा जजाप ह । अथ विष्णुर्महातेजा महेशमिदमब्रवीत्
सर्वैर्नमस्यते यस्तु सर्वैरेव समर्च्यते । हूयते सर्वयज्ञेषु स भवान्किं जपिष्यति
रचिताञ्जलयः सर्वे त्वामेवैकमुपासते । स भवान्देवदेवेश कस्मै वा रचिताञ्जलिः
ध्याये न किञ्चिद्गोविन्द न नमस्येह किञ्चन । नोपास्ये कं च न हरे न जपिष्येह किञ्चन
किं तु नास्तिकजन्तूनां प्रवृत्त्यर्थमिदं मया । दर्शनीयं हरे ते स्युरन्यथा पापकारिणः
तस्माल्लोकोपकारार्थमिदं सर्वं कृतं मया । ओमित्युक्त्वा हरिरथ तं नत्वा समतिष्ठत
bhojayāmāsa giriśāṃ devīṃ cārundhatī tathā | bhuktvātha pārvatī sarvagandhapuṣpasubhūṣaṇā
sahānucarakanyābhiḥ sahasrābhirharaṃ yayau | athāha śaṅkaro devīṃ gaccha gautamamandiram
sandhyopāstimahaṃ kṛtvā hyāgacchāmi punargṛham | ityuktā prayayau devī gautamasyaiva mandiram
sandhyāvandanakāmāśca sarva eva vinirgatāḥ | kṛtasandhyāstaṭāke tu maheśādyāstu kṛtsnaśaḥ
athottaramukhaḥ śambhurnyāsaṃ kṛtvā jajāpa ha | atha viṣṇurmahātejā maheśamidamabravīt
sarvairnamasyate yastu sarvaireva samarcyate | hūyate sarvayajñeṣu sa bhavānkiṃ japiṣyati
racitāñjalayaḥ sarve tvāmevaikamupāsate | sa bhavāndevadeveśa kasmai vā racitāñjaliḥ
dhyāye na kiñcidgovinda na namasyeha kiñcana | nopāsye kaṃ ca na hare na japiṣyeha kiñcana
kiṃ tu nāstikajantūnāṃ pravṛttyarthamidaṃ mayā | darśanīyaṃ hare te syuranyathā pāpakāriṇaḥ
tasmāllokopakārārthamidaṃ sarvaṃ kṛtaṃ mayā | omityuktvā hariratha taṃ natvā samatiṣṭhata
Он накормил Гиришу, богиню и Арундхати. Поев, Парвати, во всех благовониях, цветах и уборах, с тысячами спутниц-дев пошла к Харе. И Шанкара сказал богине: «Ступай в дом Гаутамы; я, совершив поклонение сандхье, приду снова домой». Услышав это, богиня пошла в дом Гаутамы. Все, желавшие почтить сандхью, вышли, и Махеша с прочими, все до одного, совершили сандхью у пруда. Затем Шамбху, обратившись на север, сотворил ньясу и читал джапу. И великий блеском Вишну сказал Махеше: «Тот, кому все кланяются и кого все почитают, кому возливают во всех жертвах, — что же ты станешь повторять? Все со сложенными ладонями чтут тебя одного; а ты, о владыка богов, кому складываешь ладони?» — «Не созерцаю ничего, о Говинда, и никому здесь не кланяюсь; никого не почитаю, о Хари, и ничего не стану повторять. Но ради того, чтобы неверующие существа взялись за дело, это должно быть мною показано, — иначе стали бы они творящими грех. Потому всё это сделано мною ради пользы миру». Сказав «ом», Хари поклонился ему и встал.
ed405ad146d7 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:51 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Вопрос Вишну поставлен прямо и не имеет уклончивого ответа: кому кланяется тот, кому кланяются все? И ответ дан столь же прямо — никому. «Не созерцаю, не кланяюсь, не почитаю, не повторяю». Обряд, который он творит, назван показом: не притворством ради обмана, а примером ради тех, кто иначе не взялся бы за дело вовсе. Хари не спорит и не восхищается — отвечает одним «ом» и молча кланяется.