71 / 558
गोविन्दभाष्य · 1.3.7
देवनागरी

स्थित्य्-अदनाभ्यां च

लिप्यंतरण (IAST)

sthity-adanābhyāṁ ca

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
स्थिति-अदनाभ्याम्sthiti-adanābhyāmиз-за пребывания и вкушения; sthiti «стояние» + adana «поедание», отложительный падеж дв. ч.; две птицы на одном древе: одна вкушает, другая взирает
caи; соединительная частица; завершающий довод
अनुवाद

И из [двух птиц] — пребывающей и вкушающей: сияющий рядом со вкусителем — Он.

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
देवनागरी

स्थित्य्-अदनाभ्यां च ।

द्यु-भ्व्-आद्य्-आयतनं प्रकृत्या—

द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया

समानं वृक्षं परिषस्वजाते ।

तयोर् अन्यः पिप्पलं स्वाद्व् अत्त्य्

अनश्नन्न् अन्यो अभिचाकशीति ॥ [मु.उ. 3.1.1] इति पठ्यते ।

तयोर् दीप्यमानस्याब्रह्मत्वं तदा स्याद् यदि द्यु-भ्व्-आद्य्-आयतनस्य पूर्वं न तत् प्रातिपादयेत् । इतरथा आकस्मिकी तद्-उक्तिर् अश्लिष्टा स्यात् । जीवोक्तिस् तु न तथा लोक-प्रसिद्धस्य तस्यानुवादात् । तस्माद् ब्रह्मैव तद् इति ।

लिप्यंतरण (IAST)

sthity-adanābhyāṁ ca |

dyu-bhv-ādy-āyatanaṁ prakṛtyā—

dvā suparṇā sayujā sakhāyā

samānaṁ vṛkṣaṁ pariṣasvajāte |

tayor anyaḥ pippalaṁ svādv atty

anaśnann anyo abhicākaśīti || [mu.u. 3.1.1] iti paṭhyate |

tayor dīpyamānasyābrahmatvaṁ tadā syād yadi dyu-bhv-ādy-āyatanasya pūrvaṁ na tat prātipādayet | itarathā ākasmikī tad-uktir aśliṣṭā syāt | jīvoktis tu na tathā loka-prasiddhasya tasyānuvādāt | tasmād brahmaiva tad iti |

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
स्थिति-अदनाभ्याम् चsthiti-adanābhyām ca«и из пребывания и вкушения»; сутра 1.3.7
द्यु-भू-आदि-आयतनम् प्रकृत्यdyu-bhū-ādi-āyatanam prakṛtyaпродолжив [речь об] обители неба и земли; prakṛtya
द्वा सुपर्णा सयुजा सखायाdvā suparṇā sayujā sakhāyā«две птицы, соединённые, друзья»; Мундака 3.1.1
समानम् वृक्षम् परिषस्वजातेsamānam vṛkṣam pariṣasvajāte«обнялись с одним деревом»; pari-√svaj
तयोः अन्यः पिप्पलम् स्वादु अत्तिtayoḥ anyaḥ pippalam svādu atti«один из них ест сладкую пиппалу»; pippala «плод»
अनश्नन् अन्यः अभिचाकशीतिanaśnan anyaḥ abhicākaśīti«не вкушая, другой взирает»; abhi-√kāś
इति पठ्यतेiti paṭhyateтак читается; пассив
तयोः दीप्यमानस्यtayoḥ dīpyamānasyaиз этих двоих — Сияющего; dīpyamāna
अब्रह्मत्वम् तदा स्यात्abrahmatvam tadā syātне-брахманство было бы тогда; a-brahmatva
यदि द्यु-भू-आदि-आयतनस्यyadi dyu-bhū-ādi-āyatanasyaесли бы об обители неба и земли; условие
पूर्वम् न तत् प्रतिपादयेत्pūrvam na tat pratipādayetпрежде [текст] Его не преподал; prati-√pad
इतरथा आकस्मिकी तत्-उक्तिः अश्लिष्टा स्यात्itarathā ākasmikī tat-uktiḥ aśliṣṭā syātиначе речь о Нём была бы внезапной, несвязной; ākasmika «ниоткуда»
जीव-उक्तिः तु न तथाjīva-uktiḥ tu na tathāречь же о дживе — не такова; uktiḥ
लोक-प्रसिद्धस्य तस्य अनुवादात्loka-prasiddhasya tasya anuvādātона — пересказ известного миру; anuvāda
तस्मात् ब्रह्म एव तत् इतिtasmāt brahma eva tat itiпотому то [обитель] — именно Брахман; вывод
भाष्य का अनुवाद

«И из пребывания и вкушения».

Продолжив [речь об] обители неба и земли, читается: «Две птицы, соединённые, друзья, обнялись с одним деревом; один из них ест сладкую пиппалу — не вкушая, другой взирает» [Мундака 3.1.1]. Не-брахманство Сияющего из этих двоих было бы [возможно], если бы прежде [текст] не преподал Его как обитель неба и земли: иначе речь о Нём была бы внезапной, несвязной. Речь же о дживе — не такова: она — пересказ известного миру. Потому то [обитель] — именно Брахман.

संस्करण

345ee5b6879f · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 4:14:43 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से