Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
गोविन्दभाष्य
Пада 4.24.2.15
514 / 558
गोविन्दभाष्य · 4.2.15
॥
देवनागरी

तानि परे तथा ह्य् आह

लिप्यंतरण (IAST)

tāni pare tathā hy āha

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तानिtāniони; tad, мн. ч. ср. р.; праны и стихии знающего
परेpareв Высшем; para, местный падеж; покоятся в Нём
तथाtathāтак; наречие; именно
हिhiведь; частица; по слову
आहāhaговорит; перфект √ah; «все шестнадцать частей идут к Пуруше»
अनुवाद

ОНИ [— речь, праны, стихии знающего —] в ВЫСШЕМ [растворяются]: так ведь речёт [шрути] — «жар — в Высшем Божестве».

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
॥
देवनागरी

सेन्द्रिय-ग्रामः स-प्राणो जीव उत्क्रान्ति-काले तेजः-प्रभृतिषु सूक्ष्म-भूतेषु सम्पद्यते इत्य् अभिहितं सैषा सम्पत्तिर् विज्ञस्य न सम्भवेद् इत्य् आशङ्क्य परिहृतं च । अथेदं विमृश्यते । विदुषो वाग्-आदयः प्राणास् तद्-वपुर्-भूतानि सूक्ष्म-भूतानि च स्व-स्व-हेतौ सम्पद्यन्ते परमात्मनि वेति संशये—यत्रास्य पुरुषस्य इत्य् आदि श्रुतेः स्व-स्व-हेताव् इति प्राप्ते—

तानि परे तथा ह्य् आह ॥

तानि तेजः परस्याम् इत्य् अत्र तेजः-शब्दितानि वाग्-आदि-प्राण-भूतानि परे सर्वात्म-भूते ब्रह्मणि सम्पद्यन्ते तस्यैव सर्वोपादानत्वात् । कुतः ? हि यस्मात्, तेजः परस्यां देवतायाम् इति श्रुतिर् एव तथाह । यत्रास्येत्य् आदिकं तु जहत्-स्वार्थम् इत्य् अभाणि प्राक् ॥15॥

लिप्यंतरण (IAST)

sendriya-grāmaḥ sa-prāṇo jīva utkrānti-kāle tejaḥ-prabhṛtiṣu sūkṣma-bhūteṣu sampadyate ity abhihitaṁ saiṣā sampattir vijñasya na sambhaved ity āśaṅkya parihṛtaṁ ca | athedaṁ vimṛśyate | viduṣo vāg-ādayaḥ prāṇās tad-vapur-bhūtāni sūkṣma-bhūtāni ca sva-sva-hetau sampadyante paramātmani veti saṁśaye—yatrāsya puruṣasya ity ādi śruteḥ sva-sva-hetāv iti prāpte—

tāni pare tathā hy āha ||

tāni tejaḥ parasyām ity atra tejaḥ-śabditāni vāg-ādi-prāṇa-bhūtāni pare sarvātma-bhūte brahmaṇi sampadyante tasyaiva sarvopādānatvāt | kutaḥ ? hi yasmāt, tejaḥ parasyāṁ devatāyām iti śrutir eva tathāha | yatrāsyety ādikaṁ tu jahat-svārtham ity abhāṇi prāk ||15||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
… अथ इदम् विमृश्यते… atha idam vimṛśyateтеперь разбирается; vimṛśyate
विदुषः वाक्-आदयः प्राणाःviduṣaḥ vāk-ādayaḥ prāṇāḥречь и праны знающего,; prāṇa
तत्-वपुर्-भूतानि सूक्ष्म-भूतानि चtat-vapur-bhūtāni sūkṣma-bhūtāni caи тонкие стихии — плоть их —; sūkṣma-bhūta
स्व-स्व-हेतौ सम्पद्यन्ते परमात्मनि वा इति संशयेsva-sva-hetau sampadyante paramātmani vā iti saṁśayeвходят каждый В СВОЮ ПРИЧИНУ или В ПАРАМАТМУ?; hetu (OCR исправлен)
यत्र अस्य पुरुषस्य इति आदि श्रुतेः स्व-स्व-हेतौ इति प्राप्तेyatra asya puruṣasya iti ādi śruteḥ sva-sva-hetau iti prāpte«„у мёртвого… [речь — в огонь]“ — каждый в свою»; при полученном; prāpta
तानि परे तथा हि आहtāni pare tathā hi āha«они — в Высшем: так ведь речёт»; сутра 4.2.15
तानिtāniони —; tāni
तेजः परस्याम् इति अत्र तेजः-शब्दितानिtejaḥ parasyām iti atra tejaḥ-śabditāniименуемые в «жар — в Высшем…» «жаром»; tejas
वाक्-आदि-प्राण-भूतानिvāk-ādi-prāṇa-bhūtāniречь, праны, стихии —; bhūta
परे सर्व-आत्म-भूते ब्रह्मणि सम्पद्यन्तेpare sarva-ātma-bhūte brahmaṇi sampadyanteвходят В ВЫСШЕГО — Брахмана, Душу всего:; pare!!
तस्य एव सर्व-उपादानत्वात्tasya eva sarva-upādānatvātОН — вещество всего; sarva-upādāna!
कुतः हि यस्मात्kutaḥ hi yasmātпочему? — ибо; hi
तेजः परस्याम् देवतायाम् इति श्रुतिः एव तथा आहtejaḥ parasyām devatāyām iti śrutiḥ eva tathā āhaсама шрути так речёт; śruti
यत्र अस्य इति आदिकम् तुyatra asya iti ādikam tuа «у мёртвого [речь — в огонь]…»; tu
जहत्-स्व-अर्थम् इति अभाणि प्राक्jahat-sva-artham iti abhāṇi prāk«покинуло свой [прямой] смысл» — речено прежде; jahat-svārtha (OCR исправлен)
भाष्य का अनुवाद

Речь, праны и тонкие стихии знающего входят каждый в свою причину — или В ПАРАМАТМУ? При полученном —

«Они — в Высшем: так ведь речёт».

Входят В ВЫСШЕГО — Брахмана, Душу и ВЕЩЕСТВО всего: «жар — в Высшем Божестве»; а «речь — в огонь» покинуло прямой смысл.

संस्करण

2ae4c393c534 · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 5:36:23 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 4.2.14

श्लोक बदलें इन कुंजियों से