योगिनः प्रति स्मर्यते स्मार्ते चैते
yoginaḥ prati smaryate smārte caite
[Стихи о «свете и дыме»] памятуются ДЛЯ ЙОГИНОВ, и оба [пути] — смартовые [цепи провожатых, не время]. [Конец пады 4.2.]
ननु,
यत्र काले त्व् अनावृत्तिम् आवृत्तिं चैव योगिनः ।
प्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ ॥ [गीता 8.23] इत्य् उपक्रम्य,
शुक्ल-कृष्णे गती ह्य् एते जगतः शाश्वते मते ।
एकया यात्य् अनावृत्तिम् अन्ययावर्तते पुनः ॥ [गीता 8.26] इत्य् उपसंहृतं भगवता ।
तत्र काल-प्राधान्येनोपक्रमाद् अहरादि-काल-विशेषा मोक्षाय निर्दिष्टाः प्रतीयन्ते । ततश् च रात्रौ दक्षिणायने च मृतस्याविशेषोऽसौ न भवेद् इतीमां शङ्कां परिहरति—
योगिनः प्रति स्मर्यते स्मार्ते चैते ॥
योगिनो ब्रह्म-निष्ठान् प्रति हेया चन्द्र-गतिर् उपादेया त्व् अर्चिर्-आदि-गतिस् तत्र स्मर्यते । यद् एते स्मार्ते स्मृत्य्-अर्हे भवतः—नैते सृती पार्थ जानन् योगी मुह्यति कश्चन [गीता 8.27] इत्य् उक्तेः । ततश् च नात्र विदुषः काल-विशेषो नियन्तव्यः । काल-प्रधान्येनोपक्रमस् तु नास्ति । अग्न्य्-आदेः कालत्वासम्भवात् । किन्त्व् आतिवाहिका देवास् ते तत्-तच्-छब्दैर् अभिधीयन्ते । वक्ष्यति चैवं भगवान् सूत्रकारः आतिवाहिकास् तल्-लिङ्गाद् [4.3.4] इति ।
दिवा च शुक्ल-पक्षश् च उत्तरायणम् एव च ।
मुमूर्षतां प्रशस्तानि विपरीतं तु गर्हिते ॥ इत्य् आदिकं तु भवत्य् अज्ञ-विषयम् ।
विज्ञः खलु यत्र क्वापि त्यजन् वपुर् उपैति हरिम् ॥21॥
॥ इति श्रीमद्-ब्रह्म-सूत्र-भाष्ये चतुर्थाध्यायस्य द्वितीयः पादः ॥
nanu,
yatra kāle tv anāvṛttim āvṛttiṁ caiva yoginaḥ |
prayātā yānti taṁ kālaṁ vakṣyāmi bharatarṣabha || [gītā 8.23] ity upakramya,
śukla-kṛṣṇe gatī hy ete jagataḥ śāśvate mate |
ekayā yāty anāvṛttim anyayāvartate punaḥ || [gītā 8.26] ity upasaṁhṛtaṁ bhagavatā |
tatra kāla-prādhānyenopakramād aharādi-kāla-viśeṣā mokṣāya nirdiṣṭāḥ pratīyante | tataś ca rātrau dakṣiṇāyane ca mṛtasyāviśeṣo'sau na bhaved itīmāṁ śaṅkāṁ pariharati—
yoginaḥ prati smaryate smārte caite ||
yogino brahma-niṣṭhān prati heyā candra-gatir upādeyā tv arcir-ādi-gatis tatra smaryate | yad ete smārte smṛty-arhe bhavataḥ—naite sṛtī pārtha jānan yogī muhyati kaścana [gītā 8.27] ity ukteḥ | tataś ca nātra viduṣaḥ kāla-viśeṣo niyantavyaḥ | kāla-pradhānyenopakramas tu nāsti | agny-ādeḥ kālatvāsambhavāt | kintv ātivāhikā devās te tat-tac-chabdair abhidhīyante | vakṣyati caivaṁ bhagavān sūtrakāraḥ ātivāhikās tal-liṅgād [4.3.4] iti |
divā ca śukla-pakṣaś ca uttarāyaṇam eva ca |
mumūrṣatāṁ praśastāni viparītaṁ tu garhite || ity ādikaṁ tu bhavaty ajña-viṣayam |
vijñaḥ khalu yatra kvāpi tyajan vapur upaiti harim ||21||
|| iti śrīmad-brahma-sūtra-bhāṣye caturthādhyāyasya dvitīyaḥ pādaḥ ||
480dbaa5bd9b · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 5:36:23 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Но Гита зачинает «скажу ВРЕМЯ»: «СВЕТЛЫЙ И ТЁМНЫЙ пути: одним — в невозврат, другим — возврат» — так не всё ли решает час смерти? Тревогу снимает:
«Для йогинов памятуется; и оба — смартовые».
Для утверждённых йогинов памятуется: отвергай лунную стезю, приемли СТЕЗЮ СВЕТА («зная эти два пути, йогин НЕ БЛУЖДАЕТ»); знающему срок не указ, и зачин не о времени: ОГНЮ И СВЕТУ ВРЕМЕНЕМ НЕ БЫТЬ — то ПРОВОЖАТЫЕ БОГИ, названные теми словами («провожатые: по примете» — скажет сутракара). «День, светлая половина, северный путь славны для умирающих» — о незнающем; ЗНАЮЩИЙ ЖЕ, ГДЕ И КОГДА НИ ОСТАВЬ ПЛОТЬ, ПРИХОДИТ К ХАРИ.