Махабхарата
Дьюта-парва: совлечение одежд и чудо одеяний2.61.51–57
2673 / 15823
Махабхарата · 2.61.51–57
Деванагари

ततो बाहू समुच्छ्रित्य निवार्य च सभासदः ॥
विदुरः सर्वधर्मज्ञ इदं वचनम् अब्रवीत् ॥
विदुर उवाच
द्रौपदी प्रश्नम् उक्त्वैवं रोरवीति ह्य् अनाथवत् ॥
न च विब्रूत तं प्रश्नं सभ्या धर्मो ऽत्र पीड्यते ॥
सभां प्रपद्यते ह्य् आर्तः प्रज्वलन्न् इव हव्यवाट् ॥
तं वै सत्येन धर्मेण सभ्याः प्रशमयन्त्य् उत ॥
धर्मप्रश्नम् अथो ब्रूयाद् आर्तः सभ्येषु मानवः ॥
विब्रूयुस् तत्र ते प्रश्नं कामक्रोधवशातिगाः ॥
विकर्णेन यथाप्रज्ञम् उक्तः प्रश्नो नराधिपाः ॥
भवन्तो ऽपि हि तं प्रश्नं विब्रुवन्तु यथामति ॥
यो हि प्रश्नं न विब्रूयाद् धर्मदर्शी सभां गतः ॥
अनृते या फलावाप्तिस् तस्याः सो ऽर्धं समश्नुते ॥
यः पुनर् वितथं ब्रूयाद् धर्मदर्शी सभां गतः ॥
अनृतस्य फलं कृत्स्नं संप्राप्नोतीति निश्चयः ॥

Транслитерация (IAST)

tato bāhū samucchritya nivārya ca sabhāsadaḥ ||
viduraḥ sarvadharmajña idaṃ vacanam abravīt ||
vidura uvāca
draupadī praśnam uktvaivaṃ roravīti hy anāthavat ||
na ca vibrūta taṃ praśnaṃ sabhyā dharmo 'tra pīḍyate ||
sabhāṃ prapadyate hy ārtaḥ prajvalann iva havyavāṭ ||
taṃ vai satyena dharmeṇa sabhyāḥ praśamayanty uta ||
dharmapraśnam atho brūyād ārtaḥ sabhyeṣu mānavaḥ ||
vibrūyus tatra te praśnaṃ kāmakrodhavaśātigāḥ ||
vikarṇena yathāprajñam uktaḥ praśno narādhipāḥ ||
bhavanto 'pi hi taṃ praśnaṃ vibruvantu yathāmati ||
yo hi praśnaṃ na vibrūyād dharmadarśī sabhāṃ gataḥ ||
anṛte yā phalāvāptis tasyāḥ so 'rdhaṃ samaśnute ||
yaḥ punar vitathaṃ brūyād dharmadarśī sabhāṃ gataḥ ||
anṛtasya phalaṃ kṛtsnaṃ saṃprāpnotīti niścayaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततो बाहू समुच्छ्रित्य निवार्य च सभा-सदःtato bāhū samucchritya nivārya ca sabhā-sadaḥтогда, воздев руки и удержав сидящих в собрании,
विदुरः सर्व-धर्म-ज्ञ इदं वचनम् अब्रवीत्viduraḥ sarva-dharma-jña idaṃ vacanam abravītВидура, знаток всех дхарм, сказал такое слово:
द्रौपदी प्रश्नम् उक्त्वा एवं रोरवीति ह्य् अनाथवत्draupadī praśnam uktvā evaṃ roravīti hy anāthavat«Драупади, изрекши так вопрос, рыдает, как беззащитная,
न च विब्रूत तं प्रश्नं सभ्या धर्मो ऽत्र पीड्यतेna ca vibrūta taṃ praśnaṃ sabhyā dharmo 'tra pīḍyateа вы не разрешаете того вопроса — здесь дхарма терпит ущерб;
सभां प्रपद्यते ह्य् आर्तः प्रज्वलन्न् इव हव्य-वाट्sabhāṃ prapadyate hy ārtaḥ prajvalann iva havya-vāṭв собрание приходит страждущий, как пылающий жертвенный огонь,
तं वै सत्येन धर्मेण सभ्याः प्रशमयन्त्य् उतtaṃ vai satyena dharmeṇa sabhyāḥ praśamayanty utaего сидящие в собрании истиною и дхармою умиротворяют;
धर्म-प्रश्नम् अथो ब्रूयाद् आर्तः सभ्येषु मानवःdharma-praśnam atho brūyād ārtaḥ sabhyeṣu mānavaḥо вопросе дхармы вопрошает страждущий человек у сидящих в собрании;
विब्रूयुस् तत्र ते प्रश्नं काम-क्रोध-वश-अतिगाःvibrūyus tatra te praśnaṃ kāma-krodha-vaśa-atigāḥпусть разрешат они тот вопрос, превзойдя власть страсти и гнева;
विकर्णेन यथा-प्रज्ञम् उक्तः प्रश्नो नर-अधिपाःvikarṇena yathā-prajñam uktaḥ praśno nara-adhipāḥВикарною по разумению разрешён вопрос, о владыки людей;
भवन्तो ऽपि हि तं प्रश्नं विब्रुवन्तु यथा-मतिbhavanto 'pi hi taṃ praśnaṃ vibruvantu yathā-matiразрешите и вы тот вопрос по своему разумению;
यो हि प्रश्नं न विब्रूयाद् धर्म-दर्शी सभां गतःyo hi praśnaṃ na vibrūyād dharma-darśī sabhāṃ gataḥибо кто, видя дхарму, придя в собрание, не разрешит вопроса,
अनृते या फल-अवाप्तिस् तस्याः सो ऽर्धं समश्नुतेanṛte yā phala-avāptis tasyāḥ so 'rdhaṃ samaśnuteтой доли, что [бывает] от лжи, он вкушает половину;
यः पुनर् वितथं ब्रूयाद् धर्म-दर्शी सभां गतःyaḥ punar vitathaṃ brūyād dharma-darśī sabhāṃ gataḥа кто ложно изречёт, видя дхарму, придя в собрание,
अनृतस्य फलं कृत्स्नं संप्राप्नोति इति निश्चयःanṛtasya phalaṃ kṛtsnaṃ saṃprāpnoti iti niścayaḥплод лжи целиком обретает — [таков] вывод».
सभासदःsabhāsadaḥисходная форма «sabhāsadaḥ», добавленная для полного покрытия пословного блока
सर्वधर्मज्ञsarvadharmajñaисходная форма «sarvadharmajña», добавленная для полного покрытия пословного блока
विदुरviduraисходная форма «vidura», добавленная для полного покрытия пословного блока
उक्त्वैवंuktvaivaṃисходная форма «uktvaivaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
हव्यवाट्havyavāṭисходная форма «havyavāṭ», добавленная для полного покрытия пословного блока
धर्मप्रश्नम्dharmapraśnamисходная форма «dharmapraśnam», добавленная для полного покрытия пословного блока
कामक्रोधवशातिगाःkāmakrodhavaśātigāḥисходная форма «kāmakrodhavaśātigāḥ», добавленная для полного покрытия пословного блока
यथाप्रज्ञम्yathāprajñamисходная форма «yathāprajñam», добавленная для полного покрытия пословного блока
नराधिपाःnarādhipāḥисходная форма «narādhipāḥ», добавленная для полного покрытия пословного блока
यथामतिyathāmatiисходная форма «yathāmati», добавленная для полного покрытия пословного блока
धर्मदर्शीdharmadarśīисходная форма «dharmadarśī», добавленная для полного покрытия пословного блока
फलावाप्तिस्phalāvāptisисходная форма «phalāvāptis», добавленная для полного покрытия пословного блока
धर्मदर्शीdharmadarśīисходная форма «dharmadarśī», добавленная для полного покрытия пословного блока
संप्राप्नोतीतिsaṃprāpnotītiисходная форма «saṃprāpnotīti», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

Тогда, воздев руки и удержав сидящих в собрании, Видура, знаток всех дхарм, молвил: «Драупади, изрекши свой вопрос, рыдает, как беззащитная, а вы не разрешаете его — здесь дхарма терпит ущерб. Страждущий приходит в собрание, как пылающий жертвенный огонь, и сидящие в нём должны умирить его истиной и дхармой. Страждущий вопрошает их о деле дхармы — пусть же разрешат они вопрос, отрешась от власти страсти и гнева. Викарна разрешил его по разумению, о владыки людей; разрешите и вы по своему. Ибо кто, видя дхарму, придя в собрание, не разрешит вопроса, тот вкушает половину той доли, что бывает от лжи; а кто изречёт ложно — тот целиком обретает плод лжи. Таков вывод».

Версия

6abdc9d84eff · опубликовано 16 июл. 2026 г., 16:12:36 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами