Махабхарата
Дьюта-парва: совлечение одежд и чудо одеяний2.61.58–64
2674 / 15823
Махабхарата · 2.61.58–64
Деванагари

अत्राप्य् उदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् ॥
प्रह्लादस्य च संवादं मुनेर् आङ्गिरसस्य च ॥
प्रह्लादो नाम दैत्येन्द्रस् तस्य पुत्रो विरोचनः ॥
कन्याहेतोर् आङ्गिरसं सुधन्वानम् उपाद्रवत् ॥
अहं ज्यायान् अहं ज्यायान् इति कन्येप्सया तदा ॥
तयोर् देवनम् अत्रासीत् प्राणयोर् इति नः श्रुतम् ॥
तयोः प्रश्नविवादो ऽभूत् प्रह्लादं ताव् अपृच्छताम् ॥
ज्यायान् क आवयोर् एकः प्रश्नं प्रब्रूहि मा मृषा ॥
स वै विवदनाद् भीतः सुधन्वानं व्यलोकयत् ॥
तं सुधन्वाब्रवीत् क्रुद्धो ब्रह्मदण्ड इव ज्वलन् ॥
यदि वै वक्ष्यसि मृषा प्रह्लादाथ न वक्ष्यसि ॥
शतधा ते शिरो वज्री वज्रेण प्रहरिष्यति ॥
सुधन्वना तथोक्तः सन् व्यथितो ऽश्वत्थपर्णवत् ॥
जगाम कश्यपं दैत्यः परिप्रष्टुं महौजसम् ॥

Транслитерация (IAST)

atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam ||
prahlādasya ca saṃvādaṃ muner āṅgirasasya ca ||
prahlādo nāma daityendras tasya putro virocanaḥ ||
kanyāhetor āṅgirasaṃ sudhanvānam upādravat ||
ahaṃ jyāyān ahaṃ jyāyān iti kanyepsayā tadā ||
tayor devanam atrāsīt prāṇayor iti naḥ śrutam ||
tayoḥ praśnavivādo 'bhūt prahlādaṃ tāv apṛcchatām ||
jyāyān ka āvayor ekaḥ praśnaṃ prabrūhi mā mṛṣā ||
sa vai vivadanād bhītaḥ sudhanvānaṃ vyalokayat ||
taṃ sudhanvābravīt kruddho brahmadaṇḍa iva jvalan ||
yadi vai vakṣyasi mṛṣā prahlādātha na vakṣyasi ||
śatadhā te śiro vajrī vajreṇa prahariṣyati ||
sudhanvanā tathoktaḥ san vyathito 'śvatthaparṇavat ||
jagāma kaśyapaṃ daityaḥ paripraṣṭuṃ mahaujasam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अत्र अप्य् उदाहरन्ति इमम् इतिहासं पुरातनम्atra apy udāharanti imam itihāsaṃ purātanam«об этом приводят такое древнее сказание —
प्रह्लादस्य च संवादं मुनेर् आङ्गिरसस्य चprahlādasya ca saṃvādaṃ muner āṅgirasasya caбеседу Прахлады и муни, сына Ангираса;
प्रह्लादो नाम दैत्य-इन्द्रस् तस्य पुत्रो विरोचनःprahlādo nāma daitya-indras tasya putro virocanaḥбыл царь дайтьев по имени Прахлада, сын его — Вирочана;
कन्या-हेतोर् आङ्गिरसं सुधन्वानम् उपाद्रवत्kanyā-hetor āṅgirasaṃ sudhanvānam upādravatради девы он напал на Судханвана, сына Ангираса;
अहं ज्यायान् अहं ज्यायान् इति कन्या-ईप्सया तदाahaṃ jyāyān ahaṃ jyāyān iti kanyā-īpsayā tadā«я старше, я старше!» — так из желания [обрести] деву тогда
तयोर् देवनम् अत्र आसीत् प्राणयोर् इति नः श्रुतम्tayor devanam atra āsīt prāṇayor iti naḥ śrutamбыл у них заклад о жизнях, как мы слыхали;
तयोः प्रश्न-विवादो ऽभूत् प्रह्लादं ताव् अपृच्छताम्tayoḥ praśna-vivādo 'bhūt prahlādaṃ tāv apṛcchatāmвозник у них спор о вопросе, и спросили они Прахладу:
ज्यायान् क आवयोर् एकः प्रश्नं प्रब्रूहि मा मृषाjyāyān ka āvayor ekaḥ praśnaṃ prabrūhi mā mṛṣā«кто из нас двоих старший? вопрос разреши не ложно»;
स वै विवदनाद् भीतः सुधन्वानं व्यलोकयत्sa vai vivadanād bhītaḥ sudhanvānaṃ vyalokayatтот, страшась обвинения, взглянул на Судханвана;
तं सुधन्वा अब्रवीत् क्रुद्धो ब्रह्म-दण्ड इव ज्वलन्taṃ sudhanvā abravīt kruddho brahma-daṇḍa iva jvalanи сказал ему Судханван, разгневанный, пылая, как жезл Брахмы:
यदि वै वक्ष्यसि मृषा प्रह्लाद अथ न वक्ष्यसिyadi vai vakṣyasi mṛṣā prahlāda atha na vakṣyasi«если ложно изречёшь, Прахлада, или не изречёшь [вовсе],
शतधा ते शिरो वज्री वज्रेण प्रहरिष्यतिśatadhā te śiro vajrī vajreṇa prahariṣyatiглаву твою стократно Громовержец громом расколет»;
सुधन्वना तथा उक्तः सन् व्यथितो ऽश्वत्थ-पर्णवत्sudhanvanā tathā uktaḥ san vyathito 'śvattha-parṇavatтак сказанный Судханваном, трепеща, как лист ашваттхи,
जगाम कश्यपं दैत्यः परिप्रष्टुं महा-ओजसम्jagāma kaśyapaṃ daityaḥ paripraṣṭuṃ mahā-ojasamпошёл дайтья к Кашьяпе многомощному вопросить».
अत्राप्य्atrāpyисходная форма «atrāpy», добавленная для полного покрытия пословного блока
उदाहरन्तीमम्udāharantīmamисходная форма «udāharantīmam», добавленная для полного покрытия пословного блока
दैत्येन्द्रस्daityendrasисходная форма «daityendras», добавленная для полного покрытия пословного блока
कन्याहेतोर्kanyāhetorисходная форма «kanyāhetor», добавленная для полного покрытия пословного блока
कन्येप्सयाkanyepsayāисходная форма «kanyepsayā», добавленная для полного покрытия пословного блока
अत्रासीत्atrāsītисходная форма «atrāsīt», добавленная для полного покрытия пословного блока
प्रश्नविवादोpraśnavivādoисходная форма «praśnavivādo», добавленная для полного покрытия пословного блока
सुधन्वाब्रवीत्sudhanvābravītисходная форма «sudhanvābravīt», добавленная для полного покрытия пословного блока
ब्रह्मदण्डbrahmadaṇḍaисходная форма «brahmadaṇḍa», добавленная для полного покрытия пословного блока
प्रह्लादाथprahlādāthaисходная форма «prahlādātha», добавленная для полного покрытия пословного блока
तथोक्तःtathoktaḥисходная форма «tathoktaḥ», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽश्वत्थपर्णवत्'śvatthaparṇavatисходная форма «'śvatthaparṇavat», добавленная для полного покрытия пословного блока
महौजसम्mahaujasamисходная форма «mahaujasam», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

[Видура:] «Об этом приводят древнее сказание — беседу Прахлады и муни, сына Ангираса. Был царь дайтьев по имени Прахлада, а сын его — Вирочана; ради девы тот напал на Судханвана, сына Ангираса. „Я старше, я старше!“ — спорили они из желания обрести деву, и заклад их был о самих жизнях, как мы слыхали. Возник у них спор, и спросили они Прахладу: „Кто из нас двоих старший? Разреши вопрос не ложно“. Тот, страшась обвинения, взглянул на Судханвана; и сказал ему Судханван, разгневанный, пылая, как жезл Брахмы: „Если изречёшь ложно, Прахлада, или вовсе промолчишь, — главу твою стократно Громовержец расколет громом“. Так сказанный, трепеща, как лист ашваттхи, пошёл дайтья к многомощному Кашьяпе вопросить».

Версия

5a3d8ba368df · опубликовано 16 июл. 2026 г., 16:12:36 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами