Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1126.112.89-101
5919 / 15823
Махабхарата · 6.112.89-101
Деванагари

तत्राद्भुतम् अपश्याम तव पुत्रस्य पौरुषम् ॥
अयोधयत यत् पार्थं जुगोप च यतव्रतम् ॥
कर्मणा तेन समरे तव पुत्रस्य धन्विनः ॥
दुःशासनस्य तुतुषुः सर्वे लोका महात्मनः ॥
यद् एकः समरे पार्थान् सानुगान् समयोधयत् ॥
न चैनं पाण्डवा युद्धे वायराम् आसुर् उल्बणम् ॥
दुःशासनेन समरे रथिनो विरथीकृताः ॥
सादिनश् च महाराज दन्तिनश् च महाबलाः ॥
विनिर्भिन्नाः शरैस् तीक्ष्णैर् निपेतुर् धरणीतले ॥
शरातुरास् तथैवान्ये दन्तिनो विद्रुता दिशः ॥
यथाग्निर् इन्धनं प्राप्य ज्वलेद् दीप्तार्चिर् उल्बणः ॥
तथा जज्वाल पुत्रस् ते पाण्डवान् वै विनिर्दहन् ॥
तं भारतमहामात्रं पाण्डवानां महारथः ॥
जेतुं नोत्सहते कश् चिन् नाप्य् उद्यातुं कथं चन ॥
ऋते महेन्द्रतनयं श्वेताश्वं कृष्णसारथिम् ॥
स हि तं समरे राजन् विजित्य विजयो ऽर्जुनः ॥
भीष्मम् एवाभिदुद्राव सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥
विजितस् तव पुत्रो ऽपि भीष्मबाहुव्यपाश्रयः ॥
पुनः पुनः समाश्वस्य प्रायुध्यत रणोत्कटः ॥
अर्जुनं च रणे राजन् योधयन् स व्यराजत ॥
शिखण्डी तु रणे राजन् विव्याधैव पितामहम् ॥
शरैर् अशनिसंस्पर्शैस् तथा सर्पविषोपमैः ॥
न च ते ऽस्य रुजं चक्रुः पितुस् तव जनेश्वर ॥
स्मयमानश् च गाङ्गेयस् तान् बाणाञ् जगृहे तदा ॥
उष्णार्तो हि नरो यद्वज् जलधाराः प्रतीच्छति ॥
तथा जग्राह गाङ्गेयः शरधाराः शिखण्डिनः ॥
तं क्षत्रिया महाराज ददृशुर् घोरम् आहवे ॥
भीष्मं दहन्तं सैन्यानि पाण्डवानां महात्मनाम् ॥

Транслитерация (IAST)

tatrādbhutam apaśyāma tava putrasya pauruṣam ||
ayodhayata yat pārthaṃ jugopa ca yatavratam ||
karmaṇā tena samare tava putrasya dhanvinaḥ ||
duḥśāsanasya tutuṣuḥ sarve lokā mahātmanaḥ ||
yad ekaḥ samare pārthān sānugān samayodhayat ||
na cainaṃ pāṇḍavā yuddhe vāyarām āsur ulbaṇam ||
duḥśāsanena samare rathino virathīkṛtāḥ ||
sādinaś ca mahārāja dantinaś ca mahābalāḥ ||
vinirbhinnāḥ śarais tīkṣṇair nipetur dharaṇītale ||
śarāturās tathaivānye dantino vidrutā diśaḥ ||
yathāgnir indhanaṃ prāpya jvaled dīptārcir ulbaṇaḥ ||
tathā jajvāla putras te pāṇḍavān vai vinirdahan ||
taṃ bhāratamahāmātraṃ pāṇḍavānāṃ mahārathaḥ ||
jetuṃ notsahate kaś cin nāpy udyātuṃ kathaṃ cana ||
ṛte mahendratanayaṃ śvetāśvaṃ kṛṣṇasārathim ||
sa hi taṃ samare rājan vijitya vijayo 'rjunaḥ ||
bhīṣmam evābhidudrāva sarvasainyasya paśyataḥ ||
vijitas tava putro 'pi bhīṣmabāhuvyapāśrayaḥ ||
punaḥ punaḥ samāśvasya prāyudhyata raṇotkaṭaḥ ||
arjunaṃ ca raṇe rājan yodhayan sa vyarājata ||
śikhaṇḍī tu raṇe rājan vivyādhaiva pitāmaham ||
śarair aśanisaṃsparśais tathā sarpaviṣopamaiḥ ||
na ca te 'sya rujaṃ cakruḥ pitus tava janeśvara ||
smayamānaś ca gāṅgeyas tān bāṇāñ jagṛhe tadā ||
uṣṇārto hi naro yadvaj jaladhārāḥ pratīcchati ||
tathā jagrāha gāṅgeyaḥ śaradhārāḥ śikhaṇḍinaḥ ||
taṃ kṣatriyā mahārāja dadṛśur ghoram āhave ||
bhīṣmaṃ dahantaṃ sainyāni pāṇḍavānāṃ mahātmanām ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तत्र अद्भुतम् अपश्यामtatra adbhutam apaśyāmaтам удивительное мы увидели; мы видели чудо
तव पुत्रस्य पौरुषम्tava putrasya pauruṣamмужество твоего сына; доблесть Духшасаны
अयोधयत यत् पार्थम्ayodhayata yat pārthamчто он сражался с Партхой; как бился с Арджуной
जुगोप च यतव्रतम्jugopa ca yatavratamи защищал стойкого в обете; охранял Бхишму
कर्मणा तेन समरेkarmaṇā tena samareтем деянием в бою; этим поступком
तव पुत्रस्य धन्विनःtava putrasya dhanvinaḥтвоего сына лучника; Духшасаны-стрелка
दुःशासनस्य तुतुषुःduḥśāsanasya tutuṣuḥДухшасаны были довольны; Духшасаной восхитились
सर्वे लोकाः महात्मनःsarve lokāḥ mahātmanaḥвсе миры великодушного; все люди великого
यत् एकः समरे पार्थान्yat ekaḥ samare pārthānпотому что один в бою Партхов; что один против Пандавов
सानुगान् समयोधयत्sānugān samayodhayatсо спутниками сражал; с их последователями бился
न च एनम् पाण्डवाः युद्धेna ca enam pāṇḍavāḥ yuddheи его Пандавы в битве не; Пандавы его в бою
वारयाम् आसुः उल्बणम्vārayām āsuḥ ulbaṇamостановить смогли грозного; сдержали ужасного
दुःशासनेन समरेduḥśāsanena samareДухшасаной в бою; от Духшасаны на поле
रथिनः विरथीकृताःrathinaḥ virathīkṛtāḥратхины лишены колесниц; колесничие стали без ратхов
सादिनः च महाराजsādinaḥ ca mahārājaи всадники, великий царь; конники также
दन्तिनः च महाबलाःdantinaḥ ca mahābalāḥи могучие слоны; великие боевые слоны
विनिर्भिन्नाः शरैः तीक्ष्णैःvinirbhinnāḥ śaraiḥ tīkṣṇaiḥпробитые острыми стрелами; рассечённые резкими стрелами
निपेतुः धरणीतलेnipetuḥ dharaṇītaleпали на поверхность земли; рухнули на землю
शरातुराः तथा एव अन्येśarāturāḥ tathā eva anyeизмученные стрелами также другие; иные, страдая от стрел
दन्तिनः विद्रुताः दिशःdantinaḥ vidrutāḥ diśaḥслоны разбежались по сторонам; боевые слоны бежали
यथा अग्निः इन्धनम् प्राप्यyathā agniḥ indhanam prāpyaкак огонь, топливо получив; как пламя с дровами
ज्वलेत् दीप्तार्चिः उल्बणःjvalet dīptārciḥ ulbaṇaḥпылает яркоогненный грозный; разгорается ярким пламенем
तथा जज्वाल पुत्रः तेtathā jajvāla putraḥ teтак пылал твой сын; так разгорелся Духшасана
पाण्डवान् वै विनिर्दहन्pāṇḍavān vai vinirdahanПандавов поистине сжигая; палил Пандавов
तम् भारतमहामात्रम्tam bhāratamahāmātramтого великого вельможу Бхаратов; этого могучего Бхарату
पाण्डवानाम् महारथःpāṇḍavānām mahārathaḥмахаратха Пандавов; великий ратхин Пандавов
जेतुम् न उत्सहते कः चित्jetum na utsahate kaḥ citпобедить не осмеливался никто; никто не мог одолеть
न अपि उद्यातुम् कथम् चनna api udyātum katham canaи даже выйти никак; даже выступить против
ऋते महेन्द्रतनयम्ṛte mahendratanayamкроме сына Махендры; кроме Арджуны
श्वेताश्वम् कृष्णसारथिम्śvetāśvam kṛṣṇasārathimбелоконного с Кришной-возницей; Партхи с Кришной
सः हि तम् समरे राजन्saḥ hi tam samare rājanведь он его в бою, царь; Арджуна его на поле
विजित्य विजयः अर्जुनःvijitya vijayaḥ arjunaḥпобедив, Победоносный Арджуна; одолел Виджая
भीष्मम् एव अभिदुद्रावbhīṣmam eva abhidudrāvaк Бхишме именно бросился; устремился прямо на Бхишму
सर्वसैन्यस्य पश्यतःsarvasainyasya paśyataḥна глазах всего войска; при всём войске
विजितः तव पुत्रः अपिvijitaḥ tava putraḥ apiпобеждённый твой сын же; и твой сын побеждённый
भीष्मबाहुव्यपाश्रयःbhīṣmabāhuvyapāśrayaḥна руки Бхишмы опирающийся; ищущий защиты Бхишмы
पुनः पुनः समाश्वस्यpunaḥ punaḥ samāśvasyaснова и снова ободрившись; не раз оправившись
प्रायुध्यत रणोत्कटःprāyudhyata raṇotkaṭaḥсражался, свирепый в бою; продолжал бой яростный
अर्जुनम् च रणे राजन्arjunam ca raṇe rājanи с Арджуной в бою, царь; с Партхой на поле
योधयन् सः व्यराजतyodhayan saḥ vyarājataсражаясь он сиял; он блистал, ведя бой
शिखण्डी तु रणे राजन्śikhaṇḍī tu raṇe rājanШикханди же в бою, царь; Шикханди на поле
विव्याध एव पितामहम्vivyādha eva pitāmahamименно пронзал питамаху; продолжал ранить Бхишму
शरैः अशनिसंस्पर्शैःśaraiḥ aśanisaṃsparśaiḥстрелами с касанием молнии; стрелами как удар грома
तथा सर्पविषोपमैःtathā sarpaviṣopamaiḥи подобными змеиному яду; словно яд змеи
न च ते अस्यna ca te asyaи они ему не; но те ему
रुजम् चक्रुःrujam cakruḥболи не сделали; не причинили раны
पितुः तव जनेश्वरpituḥ tava janeśvaraтвоему отцу, владыка людей; твоему предку
स्मयमानः च गाङ्गेयःsmayamānaḥ ca gāṅgeyaḥи улыбаясь Гангея; сын Ганги с улыбкой
तान् बाणान् जगृहे तदाtān bāṇān jagṛhe tadāте стрелы принимал тогда; брал на себя эти стрелы
उष्णार्तः हि नरः यद्वत्uṣṇārtaḥ hi naraḥ yadvatкак человек, жарой мучимый; как страдающий от зноя
जलधाराः प्रतीच्छतिjaladhārāḥ pratīcchatiводные струи принимает; встречает потоки воды
तथा जग्राह गाङ्गेयःtathā jagrāha gāṅgeyaḥтак принимал Гангея; так Бхишма принимал
शरधाराः शिखण्डिनःśaradhārāḥ śikhaṇḍinaḥпотоки стрел Шикханди; ливни стрел Шикханди
तम् क्षत्रियाः महाराजtam kṣatriyāḥ mahārājaего кшатрии, великий царь; воины смотрели на
ददृशुः घोरम् आहवेdadṛśuḥ ghoram āhaveвидели страшным в битве; созерцали грозного
भीष्मम् दहन्तम् सैन्यानिbhīṣmam dahantam sainyāniБхишму, сжигающего войска; питамаху, палящего армии
पाण्डवानाम् महात्मनाम्pāṇḍavānām mahātmanāmвеликих душой Пандавов; махатм Пандавов
Литературный перевод

Там мы увидели удивительное мужество твоего сына: он сражался с Партхой и защищал стойкого в обете Бхишму. Этим деянием лучника Духшасаны в бою были довольны все, кто видел доблесть этого воина. Ведь он один сражался с Партхами и их спутниками, и Пандавы не могли остановить его, грозного, в битве. От Духшасаны в бою ратхины лишались колесниц, а всадники и могучие слоны, о великий царь, падали на землю, пробитые острыми стрелами. Другие слоны, измученные стрелами, разбегались по сторонам. Как огонь, получив топливо, разгорается грозным ярким пламенем, так пылал твой сын, сжигая Пандавов. Никто из махаратхов Пандавов не осмеливался победить этого великого вельможу Бхаратов или даже выйти против него, кроме сына Махендры, белоконного Арджуны с Кришной-возницей. Победив его в бою, о царь, Виджая Арджуна на глазах всего войска бросился прямо к Бхишме. Но и побеждённый твой сын, опираясь на защиту рук Бхишмы, снова и снова ободрялся и продолжал сражаться, свирепый в бою; сражаясь с Арджуной, он сиял, о царь. Шикханди же в бою продолжал пронзать питамаху стрелами, подобными удару молнии и змеиному яду. Но они не причиняли боли твоему предку, о владыка людей. Улыбаясь, Гангея принимал эти стрелы так, как человек, измученный жарой, принимает потоки воды. Кшатрии, о великий царь, видели в битве страшного Бхишму, сжигающего войска великих душой Пандавов».

Версия

490a32a301e0 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 22:03:50 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами