धृतराष्ट्र उवाच
सिन्धुराजे हते तात समरे सव्यसाचिना ॥
तथैव भूरिश्रवसि किम् आसीद् वो मनस् तदा ॥
दुर्योधनेन च द्रोणस् तथोक्तः कुरुसंसदि ॥
किम् उक्तवान् परं तस्मात् तन् ममाचक्ष्व संजय ॥
संजय उवाच
निष्टानको महान् आसीत् सैन्यानां तव भारत ॥
सैन्धवं निहतं दृष्ट्वा भूरिश्रवसम् एव च ॥
मन्त्रितं तव पुत्रस्य ते सर्वम् अवमेनिरे ॥
येन मन्त्रेण निहताः शतशः क्षत्रियर्षभाः ॥
dhṛtarāṣṭra uvāca
sindhurāje hate tāta samare savyasācinā ||
tathaiva bhūriśravasi kim āsīd vo manas tadā ||
duryodhanena ca droṇas tathoktaḥ kurusaṃsadi ||
kim uktavān paraṃ tasmāt tan mamācakṣva saṃjaya ||
saṃjaya uvāca
niṣṭānako mahān āsīt sainyānāṃ tava bhārata ||
saindhavaṃ nihataṃ dṛṣṭvā bhūriśravasam eva ca ||
mantritaṃ tava putrasya te sarvam avamenire ||
yena mantreṇa nihatāḥ śataśaḥ kṣatriyarṣabhāḥ ||
[Дхритараштра:] «Когда синдхский царь убит, родимый, [в] битве Савьясачином, и так же [при] Бхуришравасе, — каково было тогда ваше настроение? И что сказал Дрона, так укорённый Дурьодханою [в] собрании Куру, вслед [за] тем? Поведай мне о том, Санджая». [Санджая:] Стоял великий стон [у] твоих ратей, о Бхарата, увидев убитым Саиндхаву и Бхуришраваса; они вконец презрели замысел твоего сына, замысел, коим погублены сотнями кшатрии-быки.
ec8145ff7298 · опубликовано 19 июл. 2026 г., 16:31:38 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Войско стонет и презирает самый замысел вождя: когда план обернулся горами трупов, доверие к вождю рушится. Знаменательно, что осуждают не врага, а «замысел твоего сына»: неправое предприятие теряет уважение даже своих. Стих учит, что план, оплаченный сотнями напрасных жизней, обличает себя сам; и вождь, чья стратегия привела лишь к гибели, теряет не только битву, но и сердца тех, кого вёл.