न तत्र कर्णं न द्रोणं नार्जुनं न युधिष्ठिरम् ॥
न भीमसेनं न यमौ न पाञ्चाल्यं न सात्यकिम् ॥
न च दुःशासनं द्रौणिं न दुर्योधनसौबलौ ॥
न कृपं मद्रराजं वा कृतवर्माणम् एव च ॥
न चान्यान् नैव चात्मानं न क्षितिं न दिशस् तथा ॥
पश्याम राजन् संसक्तान् सैन्येन रजसावृतान् ॥
संभ्रान्ते तुमुले घोरे रजोमेघे समुत्थिते ॥
द्वितीयाम् इव संप्राप्ताम् अमन्यन्त निशां तदा ॥
na tatra karṇaṃ na droṇaṃ nārjunaṃ na yudhiṣṭhiram ||
na bhīmasenaṃ na yamau na pāñcālyaṃ na sātyakim ||
na ca duḥśāsanaṃ drauṇiṃ na duryodhanasaubalau ||
na kṛpaṃ madrarājaṃ vā kṛtavarmāṇam eva ca ||
na cānyān naiva cātmānaṃ na kṣitiṃ na diśas tathā ||
paśyāma rājan saṃsaktān sainyena rajasāvṛtān ||
saṃbhrānte tumule ghore rajomeghe samutthite ||
dvitīyām iva saṃprāptām amanyanta niśāṃ tadā ||
На земле царских родов, когда поднялась великая гибель, — не [видать] там ни Карну, ни Дрону, ни Арджуну, ни Юдхиштхиру, ни Бхимасену, ни близнецов, ни панчальца, ни Сатьяки, ни Духшасану, ни Драуни, ни Дурьодхану и Саубалу, ни Крипу, ни царя Мадры и Критавармана, ни иных, ни самих себя, ни землю, ни стороны света — видели, о царь, [всех] сцепившихся, укрытых пылью войска, в смятенном, шумном, грозном [бою], когда поднялась пыль-туча.
fec56462e703 · опубликовано 19 июл. 2026 г., 17:08:17 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Пыль скрывает всех — величайших героев, само небо и землю: брань погружает мир в слепоту. Знаменательно перечисление имён, исчезающих в пыли: ни вождей, ни сторон света не различить. Стих учит, что неистовство стирает все различия и приметы: в туче битвы пропадают и герои, и ориентиры; и где правит ярость, там человек теряет из виду и врага, и друга, и самого себя — образ полного помрачения.